Чаму Крэмль не здольны спыніць паліўны крызіс у Маскве нават цаной татальнага дэфіцыту ў рэгіёнах
Расійскія ўлады апынуліся ў тупіку, спрабуючы выратаваць Маскву ад чэргаў на АЗС пасля таго, як украінскія дроны пашкодзілі ўсе чатыры ключавыя НПЗ сталічнага рэгіёна. Каб утрымаць сітуацыю ў сталіцы, Крэмль прымусова вычэрпвае паліўныя рэзервы правінцыі і наладжвае імпарт. «Важныя гісторыі» тлумачаць, чаму ва ўмовах бесперапынных украінскіх удараў гэтыя спробы марныя.
Аўтамабілі стаяць у чарзе на запраўцы «Лукойл» у Маскве, 30 чэрвеня 2026 г. Фота: AP Photo / Pavel Bednyakov
У Расіі абвастрыўся бензінавы крызіс, які закрануў у тым ліку сталічны рэгіён. На маскоўскіх запраўках штодня выстройваюцца чэргі, а буйныя сеткі АЗС вымушаны ўводзіць ліміты на продаж паліва ў адны рукі.
Каб не дапусціць калапсу ў Маскве, улады выкарыстоўваюць жорсткія адміністратыўныя метады, патрабуючы «гнаць у сталіцу ўсе рэзервы» з іншых рэгіёнаў.
«Маскву без бензіну пакідаць нельга. Можна пакінуць Самару, Мардовію. Крым — сказаць, што не давезлі. <…> У Маскве заканчваецца — усім, у каго ёсць нейкія рэзервы і ў каго няма рэзерваў, каманда: «Усё гнаць у Маскву!» — так, паводле слоў былога намесніка старшыні ЦБ РФ Сяргея Алексашэнкі, расійскія ўлады змагаюцца з бензінавым крызісам у сталічным рэгіёне.
Напрыклад, у Іркуцкай вобласці мясцоваму НПЗ загадана адпраўляць у Маскву 60% ліміту паліва, з-за чаго сам рэгіён сутыкнуўся з уласным дэфіцытам, а людзі стаяць у чэргах па 18 гадзін.
Такая экстранная перакідка паліва цалкам вычэрпвае рэзервы суседніх з Маскоўскай вобласцю рэгіёнаў (Яраслаўскай, Іванаўскай абласцей) і стварае там востры дэфіцыт.
Чаму спынілася звычайнае забеспячэнне сталіцы
У звычайных умовах Масква і вобласць спажываюць каля 14% усяго паліва ў краіне — прыкладна 0,45 млн тон бензіну ў месяц.
Гэты попыт закрывалі чатыры буйныя нафтаперапрацоўчыя заводы: Маскоўскі (у Капотні), Разанскі, Ніжагародскі і Яраслаўскі. Ключавым звяном дастаўкі быў Кальцавы магістральны нафтапрадуктаправод (КМНПП) і яго галоўная станцыя «Валадарская».
Сёння гэтая сістэма разбурана ў выніку рэгулярных удараў украінскіх бяспілотнікаў.
Маскоўскі НПЗ (забяспечваў 35—40% патрэб рэгіёну) пасля атак 16 і 18 чэрвеня спыніўся як мінімум да канца года.
Разанскі НПЗ не працуе з 15 чэрвеня.
Ніжагародскі НПЗ (Кстова) спыніўся пасля атакі 24 чэрвеня і зноў быў атакаваны 2 ліпеня.
Яраслаўскі НПЗ пасля чарговага ўдару 28 чэрвеня калі і працуе, то не на поўную магутнасць.
Пацярпела і інфраструктура КМНПП — у маі пасля ўдару на наліўной станцыі «Сонечнагорская» згарэла не менш за чатыры рэзервуары з палівам.
Маштаб праблемы агульнарасійскі: у маі пад удары патрапілі 16 заводаў па краіне, уключаючы 8 з 10 найбуйнейшых. З топ-10 пакуль уцалелі толькі заводы ў Омску і Іркуцкай вобласці.
Праблемы імпарту
У чэрвені агульная вытворчасць бензіну ў Расіі ўпала на 25% (да 2,7 млн тон у месяц). Пры звычайным узроўні спажывання краіны ў 3—3,2 млн тон, месячны дэфіцыт складае ад 0,3 да 0,5 млн тон.
Заяўленых Уладзімірам Пуціным унутраных запасаў (1,7 млн тон) пры такіх тэмпах хопіць усяго на 3,5—6 месяцаў.
Спробы замясціць паліва імпартам не вырашаюць праблему.
Беларусь фізічна можа даць Расіі дадаткова не больш за 1—2 млн тон бензіну на год.
Казахстан у ліпені-жніўні адправіць толькі 50 тыс. тон у якасці гуманітарнай дапамогі.
Індыя і Кітай гатовы да паставак (Індыя ўжо адправіла 60—70 тыс. тон), але
Расія не мае інфраструктуры на Далёкім Усходзе, якая дазволіла б прымаць караваны танкераў і дастаўляць гэтае паліва ў цэнтральныя рэгіёны краіны.
Галоўнай праблемай Крамля стала лагістыка ва ўмовах бесперапынных удараў. Нават калі фізічныя запасы бензіну ёсць у аддаленых рэгіёнах (Омск, Ангарск, Камсамольск-на-Амуры), расійская чыгунка не паспявае рэагаваць на змены сітуацыі.
Пакуль улады фарміруюць адзін чыгуначны састаў і ставяць яго ў расклад для дастаўкі ў пацярпелы рэгіён, украінскія дроны паспяваюць вывесці з ладу чарговы НПЗ у іншай частцы краіны.
«Запасы бензіну, дапусцім, ёсць у Омску ці ў Ангарску, дзе ёсць нафтаперапрацоўчыя заводы, ці ў Камсамольску-на-Амуры, куды пакуль не далятаюць украінскія дроны. А сёння ў цябе ўдарылі па Ніжнім Ноўгарадзе. Пакуль ты сфарміруеш чыгуначны састаў, пакуль ты ўставіш яго ў расклад РЖД, пакуль ты вязеш усё гэта ў Ніжні Ноўгарад, у цябе ўдарылі па Валгаградзе. Што табе рабіць?» — кажа Сяргей Алексашэнка.