Dźmitryj Us: Niachaj biažyć jon
Eks-kandydat u prezidenty hatovy da turmy i vieryć u chutkija pieramieny.
Prakuror Kirył Čubkaviec zapatrabavaŭ dlaeks-kandydata ŭ prezidenty siem hadoŭ turmy. Dźmitryj Us pryjšoŭ u Leninski sud stalicy z sumkaj z rečami, jon užo byŭ padrychtavany da źniavoleńnia. Adnak na minułym tydni prysud tak i nie abvieścili, bo sudździa Ludmiła Hračova «zachvareła». Prysud budzie abvieščany ŭ čaćvier, 26 maja.
Zdymak Siarhieja Hudzilina
Kvatera Usa znachodzicca ŭ domie pobač z Administracyjaj prezidenta. Karespandenty «NN» zaśpieli jaho za partyjaj u šachmaty ź siabram. Us kaža, što heta adzin ź lubimych sposabaŭ bavić volny čas.
«Naša Niva»: My z Vami sustrakalisia dla hutarki ŭ kastryčniku. Tady dumali, što padziei buduć raźvivacca
Dźmitryj Us: Što da ekanamičnaj situacyi, to viedaŭ, što ŭsio ŭ zavale jašče tady. Tym nie mienš, dumaŭ, što Łukašenka zrobić bolšy nacisk na ekanomiku, a nie na hanieńnie apanientaŭ. Partyja ž pačała składvacca nie zusim tak, jak ja čakaŭ. Heta jak u šachmatach.
«NN»: Što adbyłosia 19 śniežnia?
DU: Ludzi vyjšli z pratestam, patrabujučy novych vybaraŭ. Kab u vybarčych kamisijach siadzieli niezaležnyja ludzi, jakija b niezaanhažavana ličyli hałasy. Pa samych ścipłych padlikach, na Płoščy było 30–40 tysiač čałaviek. Ja nie byŭ na mitynhu na płoščy Niezaležnaści. Potym daviedaŭsia, što Sańnikaŭ i Statkievič chacieli niejkich pieramovaŭ z uładami. Nie viedaju, navošta im toje było treba, bo ŭłada ź imi havaryć nie chacieła. Było pabita niekalki voknaŭ i dźviarej. Była ekśpiertyza butelki ź niejkaj vadkaściu. Vyśvietlili, što heta vada. Heta dakazvaje, što ŭsio było padkinuta. Cikava, što nibyta 40 amapaŭcaŭ atrymali traŭmy, ale nivodnaha čałavieka, jaki ich źbivaŭ, nie było zatrymana. Chacia na Domie ŭrada stajać kamiery nazirańnia. Prakuror admoviŭsia dałučać videa ź ich da spravy. Była sfabrykavanaja sprava, kab abvinavacić kandydataŭ u tym, što jany nie rabili.
«NN»: A płan u kandydataŭ byŭ?
DU: Kankretnaha płana nie było, ci, moža, ja pra jaho nie čuŭ. U mianie byŭ inšy scenar. Nie chaču kazać jaki. Ale inicyjatyvu pierachapiŭ Sańnikaŭ. Jon pavioŭ ludziej tudy, kudy ličyŭ patrebnym.
«NN»: Kali Vas zatrymali?
DU: Da mianie pryjechali a druhoj nočy. Pałkoŭnik KDB skazaŭ, što mianie treba terminova dapytać u suviazi ź biesparadkami. Mianie pasadzili ŭ kamieru ŭ «amierykancy», adkul nieadnarazova vyklikali na dopyty. Mnie kazali, što moj biźnies budzie źniščany, sam ja siadu ŭ turmu, kali nie dam pakazańni suprać Statkieviča, što jon arhanizoŭvaŭ masavyja biesparadki. Znoŭ adviali ŭ kamieru, dzie zahadali padumać. Sa mnoj nieaficyjna razmaŭlaŭ namieśnik Zajcava, nie mahu ŭspomnić proźvišča. Piać razoŭ za noč dziorhali. Tym nie mienš, ja skazaŭ, što nikoha abvinavačvać nie budu. Jak ja mahu nahavorvać na čałavieka, jaki nie rabiŭ hetaha?
«NN»: Na BT 20 śniežnia była ahučanaja Vaša zajava…
DU: Vydziernuli z kamiery. Mnie skazali, što pytańnie pad kantrolem prezidenta, što źbityja amapaŭcy, pabityja vokny. Zapytalisia, jak ja staŭlusia da hetych dziejańniaŭ. Skazaŭ, što, naturalna, admoŭna. Płan mitynhu ŭ hetym nie byŭ. «Vy ad siabie zajavicie, što niehatyŭna staviciesia nakont AMAPa i voknaŭ», — było prapanavana. Ja zhadziŭsia. Ja padpisaŭ
«NN»: Paśla toj zajavy dumali, što ad Vas adčepiacca?
DU: Dy nie. Mnie jasna skazali, što pajdu pa spravie sa Statkievičam. Pytańnie było tolki ŭ tym, ci śviedkam, ci abvinavačanym. Na mianie cisnuli ceły dzień. Paśla vyzvaleńnia mianie niekalki razoŭ vyklikali na razmovy, ale ŭžo prapanovaŭ dać pakazańni na Statkieviča nie było.
Apazicyja nie da kanca razumieje važnaści źmienaŭ u vybarčym zakanadaŭstvie. Niama spraviadlivaha padliku hałasoŭ. Chłusiać apazicyi, vybarcam. Ułada nie zacikaŭlenaja ŭ źmienach, bo jana hublaje kantrol. Kali b ja byŭ taki, jak Ciareščanka, Rymašeŭski ci Ramančuk, to mnie b dali dva hady ŭmoŭna i adčapilisia. Ja ž prapanoŭvaju supraćstajańnie sistemy na sistemu. Tolki tak jaje možna pieramahčy.
«NN»: Vykazvajecca mierkavańnie, što Vam pomściać za finansavańnie Statkieviča.
DU: Tut nie ŭ Statkieviču sprava. Choć Statkievič i samy prasunuty apazicyjanier, jaki zrazumieŭ nieabchodnaść źmieny vybarčaha zakanadaŭstva. Kali jaho nie źmianić, to buduć rabić z nas durniaŭ da toj pary, pakul Kola [Łukašenka] nie pryjdzie da ŭłady. Z vosieni pačynajem zbor podpisaŭ ab źmianieńni vybarčaha zakanadaŭstva. Pačniecca ruch. Ja płanuju sabrać miljon podpisaŭ. Danieści situacyju da ludziej.
«NN»: A kali apynieciesia ŭ turmie?
DU: Značyć, buduć niejkija inšyja maje davieranyja ludzi. Jany jość, ale jašče nie pakazalisia. Damoŭlenaści isnujuć, treba pačynać. Dumaju, kali nas
«NN»: Jaki ŭ Vas prahnoz adnosna suda?
DU: Jaki tut moža być prahnoz? Sudździ i prakurory — heta pieški. Usio zaležyć ad taho, ź jakoj nahi ŭstanie Łukašenka, chto padaść [jamu] infarmacyju. Čamu ciapier adkładajecca vyrak? Chutčej za ŭsio, bajacca prahadać. Ja dumaju, što na nastupnych vybarach Łukašenki nie budzie, bo situacyja ŭ ekanomicy krytyčnaja. Dzie vy bačyli, kab bulba kaštavała pa 3 tysiačy za kiłahram? U palitycy taksama nivodnaja cyvilizavanaja dziaržava z nami razmaŭlać nie choča. Ludzi, jakija jaho padtrymlivajuć ciapier, praz
«NN»: Vaš biźnies dziejničaje jašče?
DU: Nie, daviałosia raspuścić. Tut hałava balić pa inšym. Da turmy treba rychtavacca.
«NN»: Vy da turmy hatovyja?
DU: Za ideju hatovy pakutavać. Liču, što jana razumnaja, hramatnaja. Što b ni zdaryłasia, ja jaje nie adrakusia. Treba davodzić jaje da kanca. Kab našy biełarusy byli abaronienyja zakonam i biuleteniami. Ludzi nie viedajuć, chto ich deputaty. Kali ja vyłučaŭsia na Asanalijeva, to ludzi mnie raskazvali, što šukali Hajdukieviča ŭsie čatyry hady. I nie mahli znajści, kab vyrašyć łakalnyja prablemy. Chutčej za ŭsio pasadziać, ci zrobiać tak, kab nie moh vyłučacca ŭ deputaty.
«NN»: Jak heta adčuvać, što apošnija dni znachodzišsia doma, a potym možaš na doŭhi čas apynucca na narach?
DU: Vy viedajecie, ja lažaŭ u reanimacyi šmat razoŭ. Ja bačyŭ stolki śmierciaŭ… U mianie prosta jość ideja. Nie važna, dzie spać. Hałoŭnaje, kab duch nie byŭ złomleny. Nie chaču, kab biełarusy byli rabami.
«NN»: Dumak pra ŭcioki nie było?
DU: A sens? Ja nie liču siabie vinavatym. Jakaja heta svaboda — uciakać ad svaich rodnych, ad naroda? U mianie tut svajaki, siabry. Mnie heta nie treba. Niachaj biažyć toj, chto heta robić. Ciapier sačeńnie mienšaje, duža nie vidać. Musić, jakraz i čakajuć, kab ja ŭciok.
«NN»: U Vas nie vielmi mocnaje zdaroŭje. Turma ž nikomu zdaroŭja nie dadaje.
DU: Kali ŭ biełarusaŭ niama zdarovych, to invalid budzie abaraniać ich pravy.
***
Dźmitryj Us naradziŭsia 10 červienia 1971 u Minsku. Skončyŭ jurydyčny fakultet Hrodzienskaha ŭniviersiteta. Biespartyjny. Žanaty, vychoŭvaje syna.
Pracavaŭ rabočym na zavodzie «Intehrał» u Minsku, paźniej — u śfiery budaŭnictva. Z 1992 — dyrektar vydaviectva «Tryvium». U 1999–2003 byŭ deputatam Minskaha haradskoha savieta, zatym na vybarach u 2003 i 2007 jaho nie zarehistravali. U 2010 braŭ udzieł u vybarach u miascovyja Saviety deputataŭ, ale prajhraŭ, nabraŭšy, pavodle źviestak Jarmošynaj, 33% hałasoŭ.
Adzin z kandydataŭ u prezidenty na prezidenckich vybarach u śniežni 2010. Zatrymany ŭ Minsku ŭ noč z 19 na 20 śniežnia paśla masavaj akcyi pratestu. Utrymlivaŭsia ŭ SIZA KDB. Dniom 20 śniežnia vypuščany adtul pad padpisku pra niavyjezd. Doŭhi čas źjaŭlaŭsia padazravanym pa spravie ab masavych biesparadkach. Abvinavačvańnie pa artykule 293 KK pradjaŭlena 18 sakavika 2011 (arhanizacyja masavych biesparadkaŭ).