Dzień pracy, jaki pieraciok u Dzień Voli
Doŭhi čas Pieršamaj byŭ tym dniom, jakim ciapier u Biełarusi staŭ Dzień Voli — dniom vyražeńnia narodnych patrabavańniaŭ.
Asoby ŭ cyvilnym zatrymlivajuć Ihnata Marcinoviča, jaki pryjšoŭ na Pieršamaj z palityčnymi płakatami. Žančyna sprabuje jaho adbić. Fota z archiva. 2001 hod. Photo.bymedia.net.
U Biełarusi Pieršamaj staŭ aficyjoznym śviatam. Prafsajuzy pieratvarylisia ŭ prydziaržaŭnuju strukturu. Jany pierastali być abjadnańniem pracoŭnych, a stali svajho rodu pryznačanym dziaržavaj amartyzataram. Dniom vyražeńnia narodnych patrabavańniaŭ u Biełarusi staŭ Dzień Voli. Miž tym daŭniej u mnohich krajach takim dniom byŭ akurat Pieršamaj.
Historyja hetaha śviata takaja. 1 maja 1886 hoda sacyjalisty, kamunisty i anarchisty Amieryki arhanizavali masavyja akcyi z patrabavańniem 8-hadzinnaha pracoŭnaha dnia. U Čykaha demanstracyja miascovych rabočych nabyła hvałtoŭny charaktar, i palicyja adkryła ahoń pa demanstrantach. Adbyłosia prykładna toje, što ŭ Minsku 19 śniežnia 2010 hoda, tolki technałohii razhonu byli jašče nie adpracavanyja.
Praz try hady Paryžski kanhres II Internacyjanału nazvaŭ 1 maja Dniom mižnarodnaj salidarnaści pracoŭnych usiaho śvietu i prapanavaŭ štohod adznačać jaho demanstracyjami z sacyjalnymi patrabavańniami.
Da Minska novaja chvala dajšła hadoŭ praz 10. Upieršyniu rabočyja adznačyli hety dzień ŭ 1895 hodzie majoŭkaj, u jakoj udzielničała 40 pracoŭnych. U 1896-1897 hadach u ich udzielničali ŭžo kala 600 čałaviek, pravodzilisia jany nielehalna na kvaterach abo za horadam. Rabočyja śpiavali revalucyjnyja pieśni i biasiedavali. Carskaja palicyja pieraśledavała ŭdzielnikaŭ nielehalnych majovak.
Dziaržaŭnym śviatam Pieršamaj staŭ paśla Kastryčnickaj revalucyi.
Siońnia Pieršamaj adznačajuć amal u mnohich krainach, u tym liku ŭ Biełarusi, Polščy, Ukrainie, Litvie, Łatvii. U Rasii heta Śviata pracy i viasny. U Francyi – Dzień łandyšaŭ. U ZŠA heta pracoŭny dzień.
Ruch nacyjanalnaha vyzvaleńnia Biełarusi amal nie vykarystoŭvaŭ Pieršamaja dla praviadzieńnia vialikich akcyj pratestu, bo hety dzień u narodu asacyjavaŭsia z savieckaj tradycyjaj a aficyjozam. Adnosna vialikija, z udziełam niekalkich tysiač čałaviek, manifiestacyi pratestu adbylisia ŭ 1996, 1999 hadach. Tady ich arhanizavali sacyjał-demakraty Mikoły Statkieviča.
U Biełarusi siońnia dazvolili majoŭki aficyjnych prafsajuzaŭ u parkach. Majoŭku niezaležnych prafsajuzaŭ i levych partyj zabaranili. Zusim jak u carskija časy.