Adam Hlobus. Našy tutejšyja

---

 

Adam Hlobus

Našy tutejšyja

 

1975 hod. Ćvirka i malbert u bahažniku

Pejzažyst Vital Ćvirka abstalavaŭ svoj lehkavik malbertam. Ćvirka vyjaždžaje za horad, dzie lubujecca pryrodaju. Kali krajavid padabajecca, jon zahadvaje šafioru spynicca, adčyniaje bahažnik, dzie chavajecca stacyjanarny raskładny malbert, i maluje eciud. Piša Ćvirka chutka. Jakaja hadzina, i tvor skončany. Miž inšym, krajavidy ŭ Vitala Ćvirki atrymlivajucca antalahičnyja.

1976 hod. Hilevič i Karatkievič

Uładzimier Karatkievič žyvie na piatym paviersie j lubić ładzić načnyja balavańni. Kvatera Niła Hileviča — paviercham nižej, i jon lubić rana kłaścisia spać, kab ranicaj papracavać. Adnojčy balavalščyki tak dapiakajuć Hileviča, što jon biare małatok, uźnimajecca da Karatkievičavych dźviarej i hrukaje ŭ ich. Na dźviarach hadoŭ dziesiać vidać kruhłyja admieciny.

1985 hod. Lecka j Adamovič

Krytyk Jaŭhien Lecka na źjeździe piśmieńnikaŭ demanstruje prykład sapraŭdnaj mužnaści. Jon adziny, chto nie baicca vystupić suproć monstra saŭdepaŭskaj beletrystyki Alesia Adamoviča, jaki prydumaŭ pad siabie termin-aznačeńnie “biełaruski piśmieńnik, jaki piša na rasijskaj movie”. Lecka patłumačyŭ jamu i ŭsim prysutnym — biełaruski piśmieńnik piša pa-biełarusku, a rasiejski — pa-rasiejsku. Jaśniej jasnaha. Kali Adamovič nia zmoh stać rasiejskim klasykam, dyk biełaruskim jon taksama nia staŭ. Adamovič kryŭdzicca i ŭciakaje ŭ Maskvu, zdymać niepraŭdzivyja filmy pra savieckuju partyzanku.

1987(?) hod. Atas i Niaklajeŭ

Architektarka-restaŭratarka Volha Atas jedzie na kamsamolska-bałdziožnuju tusoŭku ŭ hatel “Junaść”, što na Minskim mory. Unočy da jaje ŭ pakoj prychodzić pjany paet Niaklajeŭ i sprabuje lehčy da Atas u łožak. Jana nie puskaje. “Dyk što, mnie tut na koŭryku kłaścisia?” “Kładzisia na koŭryku”. Naranicu Volha znachodzić paeta na “koŭryku”. Niekalki hadoŭ kamsamolskaja tusoŭka nazyvaje Niaklajeva “Koŭryk”.

1989 hod. Jakubovič i Kaciušenka

Budučy redaktar “savieckaj Biełarusi” Pavał Jakubovič lubić sieści ŭ fatel i pačytać hazetu. Jon siadzić i čytaje, kali były redaktar “Znamieni junaści” Michaś Kaciušenka padychodzić da jaho j padpalvaje hazetu. Žart hałoŭnych redaktaraŭ. Najlepšy los hazety, kali jaje palać. Chto, jak nie hałoŭnyja redaktary, heta viedaje najlepš.

1990 hod. Afanaśjeva i kałhotki

Ina Afanaśjeva pryjaždžaje z Mahilova na rok-festyval “Try kolery” ŭ Miensk. Hołas u Iny mocny, a rok-hurt — słaby. Nia viedaju, što zdarajecca ŭ Afanaśjevaj z kiraŭnikom hurtu, ale jana zastajecca biez kałhotak, a tamu admaŭlajecca vystupać u finale. Tady Rainčyk, toj, što kiravaŭ usiesajuznalubimymi “Vierasami”, lacić dachaty j pryvozić śpiavačcy kałhotki svajoj žonki, tak jamu Inin hołas padabajecca.

1996 hod. Sys i homaseksualizm

Viadomaść paeta Anatola Sysa pačynaje zhortvacca, i jon vyrašaje padtrymać jaje epatažnaj čutkaju: maŭlaŭ, ja — homaseksualist, lublu radyjodyktara Valeru Budzieviča. Aktor Budzievič, jak umieje, padyhryvaje Anatolu. Tolki ja viedaju pra iluzornaść Sysavych plotak, bo spaŭ z Anatolem u adnym łožku ŭ kvatery paeta Niaklajeva j nijakich hiejskich schilnaściaŭ u Sysa nie naziraŭ.

2000 hod. Vialuhin i Buson

Paet Anatol Vialuhin maje hienijalny vierš “Śpieły bor”. Pačynajecca jon tak:

 

Z usich saboraŭ jość sabor,
dzie zhodzien ja malicca:
u śpiełym lesie, śpieły bor,
źviniać tvaje zvanicy.

Žyvie ŭ tym vieršy barsuk-manach. Taho barsuka ja čamuści doŭhi čas nia duža padabaŭ. Nie złučalisia ŭ mianie manach z barsukom. I voś čytaju ŭ Busona pra barsuka, jaki pierakinuŭsia ŭ manacha j pierapisvaŭ śviatyja sutry, a kali ludzi daznalisia, što manach — barsuk-piarevaracień, jon skončyŭ žyćcio samahubstvam. Ciapier jahonaja sutra ličyccca najkaštoŭniejšaj śviatyniaju.

Biassprečna, Vialuhin nia viedaŭ pra barsuka-manacha sa staražytnaj Japonii, ale vobraz stvaryŭ zapaminalny…

Padsočak streły na stvałach,
niby kryžy pakuty.
Śpiašajecca barsuk-manach
u ciomny svoj zakutak.

2000 hod. Łukašenka i partretysty

Bolš jak 6 hadoŭ Alaksandar Łukašenka zajmaje pasadu prezydenta. I za hety čas ja ni razu nia bačyŭ ni na adnoj vystavie jahonaha paradnaha partretu. Takoha vialikaha, na poŭny rost, napisanaha alejnymi farbami na pałatnie. Kab partret źjaviŭsia, jaho abaviazkova zaŭvažyli b i prychilniki Łukašenki, i praciŭniki. Partretyst zajmieŭ by peŭnuju viadomaść. Ale paradnaha partretu niama. Pra mastakoŭ-amataraŭ i karykaturystaŭ ja tut nie kažu, jany zaŭsiody papieradzie baćki ŭ piekła lezuć. A dzie padzielisia prahmatyki ad mastactva? Dzie akademičny partret pieršaha prezydenta? A moža, biełaruskija prahmatyki ad žyvapisu pišuć partrety Pucina j Klintana? Ale j takich partretaŭ nie vidać.

2000 hod. Puškin i małatok

Naiŭny mastak Aleś Puškin nie taki biaskryŭdny, jak mnie padajecca. Spačatku jon kryčyć na vulicy: “Biełaruś biez žydoŭ i kamunistaŭ!” i siadzić u turmie za chulihanstva. Potym — psuje ścienapis u mahiloŭskim kaściole, a vinavatym vystaŭlaje kiraŭnika prajektu Mikołu Załatuchu. A ciapier raskazvaje, jak u instytucie raźbivaŭ małatkom moj vitraž z vyjavaj Dzievy Maryi. Maŭlaŭ, mastak-turyst Ramanko kaža, što Adamčyk zrabiŭ “chranovieńki” vitraž, jaho možna raźbić, a škło parezać na kavałki, kab treniravacca ŭ rezcy kalarovaha škła. I jakija, cikava, cerkvy razmaloŭvaje ruka Puškina, jakaja raźbivała Dzievu Maryju? Zrešty, usia chryścijanskaja maral budujecca na raskajańni, na pieratvareńni hrešnika ŭ śviatoha. Adzinaje, što zastałosia jašče Puškinu — pieranazvacca ŭ Harmatava, jak chryścijanabojca Saŭł, upaŭšy z kania, pieratvaryŭsia ŭ Paŭła.

2000 hod. Sapač i liryka

Paetka Taciana Sapač vydała ŭ 1991 hodzie zbornik liryki “Vosień”. Ja dziasiaty hod čakaju, kali źjaviacca “Zima”, “Leta”, “Viasna”. A ich niama j niama. Nibyta ŭ toj Vilni, dzie ciapieraka žyvie Taciana, panuje viečnaja vosień.

2000 hod. Fiaduta j Vik

Šalmavalnik hramadzkaje dumki Alaksandar Fiaduta ŭ liślivym artykule pra byłoha šefa niamieckaj vyviedki Hansa-Hieorha Vika napisaŭ, što ŭ nas “złaślivaja j drobiaznaja ŭłada” j “miełkavodnaja apazycyja”. I ŭ hetych charaktarystykach vymaloŭvajecca aŭtapartret Fiaduty, jaki byŭ złaślivy j drobiazny va ŭładzie j płytkadumny ŭ apazycyi.