Navicki — niapeŭny

Navicki — niapeŭny

Hod minuŭ z času pryznačeńnia HienadziaNavickaha premjer-ministram. “NN” prapanuje čytačam karotki ahlad dziejaŭ jahonaha ŭradu

1 kastryčnika 2001 h. niečakana dla ŭsich kiraŭnikom Saŭminu pryznačajuć Hienadzia Navickaha. Jon abviaščaje, što refarmavańnie biełaruskaj ekanomiki biazbolna pravieści nia ŭdasca. Navicki ŭpieršyniu aficyjna pryznaje najaŭnaść značnaha biudžetnaha deficytu i zaznačaje, što hrošaj na jaho pakryćcio ŭziać niama dzie. Prablemy ekanomiki ŭ hety peryjad stajać asabliva vostra z-za nastupstvaŭ vybarčaj kampanii prezydenta.

Pieršy svoj zamiežny vizyt Hienadź Navicki robić u siaredzinie kastryčnika nie ŭ Rasieju, a va Ŭkrainu — abmiarkoŭvaje pytańni ŭkrainskich zapazyčanaściaŭ, prablemy ekspartu biełaruskich naftapraduktaŭ i cukrovyja “vojny”.

Pozirk na Zachad

Pry kancy kastryčnika ŭradavyja eksperty abviaščajuć, što dla narmalnaha raźvićcia biełaruskaj haspadarcy patrebny miljard dalaraŭ investycyjaŭ štohod, a ŭ 2000 h. Biełaruś atrymała tolki 90 młn. Idzie havorka pra patrebu pryciahvać zamiežnyja kapitały. Prezydent jaje padtrymlivaje. Ministar ekanomiki Šymaŭ ačolvaje hrupu pa padrychtoŭcy planu palapšeńnia investycyjnaha klimatu. Šyroka abmiarkoŭvajecca patreba źnižeńnia padatkaŭ i amnistyi kapitału — pieršych etapaŭ liberalizacyi. Urad prymaje pastanovu ab skasavańni abaviazkovaha deklaravańnia jurydyčnymi asobami krynicaŭ investycyjaŭ.

MVF nia pryjdzie

U hety samy čas u Miensk pryjaždžaje misija Mižnarodnaha valutnaha fondu na čale z Martaj de Kastela-Branka. Meta pryjezdu — spraŭdzić, jak biełaruski ŭrad vykanaŭ svaje abaviazacielstvy pa refarmavańni ekanomiki, uziatyja ŭviesnu. Pradstaŭnicy MVF nie ŭdajecca damovicca z uradam pa asnoŭnych parametrach 2002 h. Admysłoŭcy fondu nia vierać abiacańniam kamandy Navickaha. Tak, zhodna z aficyjnymi biełaruskimi acenkami, rost vałavoha ŭnutranaha praduktu ŭ 2002 h. maje skłaści 4—5%, tady jak MVF prahnazuje rost usiaho 1,5%. Ale Navicki ćviorda staić na svaim, i tamu anijakaj prahramy kredytavańnia nie prymajecca.

“Paśladoŭnaje padvyšeńnie dabrabytu i zabieśpiačeńnie novaj jakaści”

Urad ličyć svaimi zadačami padtrymańnie sacyjalnaj stabilnaści, pieraadoleńnie nastupstvaŭ Čarnobylskaj avaryi, uzmacnieńnie efektyŭnaści kiravańnia narodnaj haspadarkaj. Ekanamičnyja mety — stvareńnie spryjalnaj makraekanamičnaj sytuacyi, padvyšeńnie inavacyjnaj i investycyjnaj aktyŭnaści, palapšeńnie sytuacyi ŭ realnym sektary ekanomiki, raźvićcio siaredniaha j małoha biznesu. Deklarujecca namier ciaham nastupnych hadoŭ źmienšyć padatki na 5—6%, aktyŭna vykarystoŭvać pracedury sanacyi i bankructva. Uradoŭcy padkreślivajuć važnaść supracoŭnictva z rasiejskimi investarami i miarkujuć u 2002 h. pryciahnuć 400 młn. dalaraŭ pramych zamiežnych investycyjaŭ.

7 śniežnia 2001 h. Nacyjanalny schod uchvalaje ŭradavuju prahramu. Navicki z kamandaj nie raspracoŭvali jaje sami, a prosta pieranazvali “Prahramu sacyjalna-ekanamičnaha raźvićcia krainy na 2001—2005 h.”, uchvalenuju II usiebiełaruskim narodnym schodam. Hałoŭnaj metaj ekanamičnaj palityki novy ŭrad ličyć “paśladoŭnaje padvyšeńnie dabrabytu i zabieśpiačeńnie novaj jakaści žyćcia biełaruskaha narodu”.

Zadačy kankretyzujucca: “pavialičyć realny zarobak na 80—85%, davieści jaho ŭ kancy 2005 h. da siaredniamiesiačnaha ŭzroŭniu, roŭnaha 250 dalaram”. Prahrama vidavočna niepaśladoŭnaja. Tak, deklarujecca, što budzie vyrablena 3,8 młrd. jajek, ale nia zhadvajucca pytańni pryvatyzacyi pramysłovaści, zapazyčanaściaŭ, udziełu ŭ Suśvietnaj handlovaj arhanizacyi.

Admietnaju rysaj źjaŭlajecca adsutnaść raździełu ab budaŭnictvie sajuznaj dziaržavy. Heta ci niedahlad, ci śviedčańnie źmieny stratehičnaha kursu. Jašče adnym pradvieściem zdajecca zajava Navickaha pra toje, što rasiejskaje kiraŭnictva bolš nie vyjaŭlaje intehracyjnaha impetu. Praŭda, užo 26 śniežnia 2001 h. ministar ekanamičnaha raźvićcia i handlu Rasiejskaj Federacyi Href deklaruje pierachod na adzinuju valutu z 2005 h.

Biudžet

Biudžet na 2002 h., pryniaty ŭradam Navickaha, zaśviedčyŭ, što na liberalizacyju spadziavalisia darma. Admietny jon chiba ŭpieršyniu praduhledžanymi vydatkami na Biełaruski ekzarchat Rasiejskaj pravasłaŭnaj carkvy. Srodki na BPSM paraŭnalnyja z vydatkami na ŭtrymańnie parlamentu. Pavialičylisia taksama raschody na adukacyju. Prybytki ad pryvatyzacyi praduhledžanyja nievialikija: urad nie źbirajecca ažyćciaŭlać jaje ŭ značnym abjomie.

Słabaść pieršaha ministra vyjaviłasia i ŭ pryvatnym vypadku. Napiaredadni svajho aryštu dyrektar MTZ Michaił Lavonaŭ napisaŭ zajavu ab zvalnieńni. U pryvatnaj razmovie z Navickim i ministram ekanomiki Šymavym jon patłumačyŭ, što chvory, zamaryŭsia ad šantažu j pravierak dyj choča pajści z pasady sam. Navicki daŭ harantyju, što ničoha nadzvyčajnaha ź Lavonavym nie adbudziecca, i zajavy nie padpisaŭ. Paśla staroha Novaha hodu dyrektara MTZ aryštavali.

Łukašenka pačynaje nervavacca

21 studzienia premjer-ministar zahadvaje pradpryjemstvam za tydzień raźličycca z zapazyčanaściu pa zarobkach i abviaščaje, što nijakich datacyjaŭ na hetyja mety ad uradu nia budzie. Nastupstvam hetaha kroku stałasia 6-pracentnaja inflacyja, tady jak u 2001 h. jana składała za toj samy peryjad u siarednim 3,2%.

12 lutaha A.Łukašenka na pasiedžańni Savietu ministraŭ kaža, što davier da novaha ŭradu padarvany. Z 16 parametraŭ sacyjalna-ekanamičnaha raźvićcia vykananyja tolki 5. Asablivyja paproki kiraŭnika krainy vyklikaje zapazyčanaść pa zarobkach. Na 4% źniziłasia rentabelnaść vytvorčaści, dola barternych aperacyjaŭ za paru miesiacaŭ vyrasła ŭdvaja, a ŭ raźlikach za enerharesursy skoknuła bolš čym na 50%.

Kiraŭnik dziaržavy patrabuje ad uradu nieadkładnych rašeńniaŭ, što całkam supiarečać duchu liberalizacyi, nakštałt pavieličeńnia adkaznaści za niavypłatu padatkaŭ. Nadzieju premjera papoŭnić biudžet dziakujučy spraščeńniu pracedury akcyjanavańnia prezydent Biełarusi nazyvaje “pryvidnaj”.

Pole dla liberalizacyi

Nabližajecca viasna, premjer ciešyć nas budučymi ŭradžajami. A kiraŭnik Nacbanku Piatro Prakapovič adkryta kaža, što ciapierašni sposab praviadzieńnia pasiaŭnoj stavić pad pahrozu ekanamičnuju biaśpieku krainy: “Tyja 70 młrd. rubloŭ, jakich siońnia vymahaje Minsielhascharč, — heta suma, jakaja značna pieraŭzychodzić mahčymaści biełaruskich bankaŭ”. Finansavy ciažar daviadziecca pierakłaści na pramysłovyja pradpryjemstvy. Kab vyjści z składanaj sytuacyi, urad padvyšaje zakupnyja ceny na sielhaspradukcyju, źmianšaje padatki dla kałhasaŭ i dziaržzamovu pa raślinahadoŭli. Možna kazać pra liberalizacyju ŭ sielskaj haspadarcy.

12 sakavika na pasiedžańni sajuznaha ŭradu ŭźnikaje kanflikt nakont spahnańnia ŭskosnych padatkaŭ. Dakumenty zastajucca niepadpisanyja. Praź miesiac padčas čarhovaha vizytu ŭ Maskvu ŭrad Biełarusi patrabuje ad Rasiei štohod kampensavać straty biełaruskaha biudžetu ŭ pamiery 180 młn. dalaraŭ. Novy ŭrad nijak nia moža pasiabravać z Maskvoj.

Ultymatum

23 krasavika ŭ pasłańni parlamentu prezydent dakaraje Navickaha za spakojnaje čakańnie i biaździejnaść. Praz tydzień na naradzie Łukašenka vystaŭlaje ŭltymatum: kali da kanca kvartału (praz 2 miesiacy) ekanamičnaje stanovišča rašuča nia źmienicca, urad pojdzie ŭ adstaŭku. Prezydent prapanuje novy recept ekanamičnaha pośpiechu — praktyčnuju nacyjanalizacyju majomaści kamercyjnych strukturaŭ, što chavajuć sapraŭdnyja zarobki svaich supracoŭnikaŭ, a taksama firmaŭ, dzie pracujuć zvolnienyja čynoŭniki. U adstaŭku adpraŭlenyja ministar achovy zdaroŭja i kiraŭniki čatyroch kancernaŭ, jakija nia vykanali prahnoznych pakaźnikaŭ. Strohaja vymova abvieščanaja Navickamu, strohaje papiaredžańnie atrymlivajuć amal usie ministry.

Kiłbasa bolš nia značny pradukt

Na pačatku červienia kabinet ministraŭ vykraśliŭ miasa i miasapradukty sa śpisu “sacyjalna značnych” tavaraŭ. Ceny na ich dziaržava rehulavała ciaham apošnich 10 hadoŭ. Słovam, “za kiłbasu” bolš hałasavać nia buduć.

30 lipienia pad pahrozaj adstaŭki ŭrad robić spravazdaču. Usio abychodzicca mirna. Vykananyja 9 z 16 prahnoznych pakaźnikaŭ sacyjalna-ekanamičnaha raźvićcia. U pieršym paŭhodździ rost vałavoha praduktu skłaŭ 104,7% pry prahnoznym pakaźniku 104—105%.

Adnak, kali zirnuć na spravu kompleksna, karyść ad vykanańnia parametraŭ sumnieŭnaja. Tak, adznačana pavieličeńnie realnych hrašovych dachodaŭ nasielnictva na 18%. Dla tryvałaha funkcyjanavańnia treba adnačasova zabiaśpiečyć adpaviedny pryrost vytvorčaści, pieradusim spažyvieckich tavaraŭ. Heta dapamahło b zachavać kurs biełaruskaha rubla: ludzkija hrošy znajšli b sabie prymianieńnie. Ale prahres — rost vytvorčaści na 4,3% — nazirajecca tolki ŭ sielskaj haspadarcy. U pramysłovaści tempy vytvorčaści ŭ čatyry razy adstajuć ad tempaŭ rostu hrašovych dachodaŭ, u sfery pasłuhaŭ — u try razy. Adpaviedna ludzi vymušanyja ŭkładać svaje hrošy ŭ valutu.

Prablemy i z zamiežnym handlem. Pavialičvajecca impart. Na 39,6% vyras uvoz miasapraduktaŭ, na 26,7% — abutku j šapak. Raście impart tavaraŭ, jakimi była viadomaja Biełaruś, — teleaparatury, ladoŭniaŭ, tekstylu. Urad schilny abaraniacca nietaryfnymi mierami. Biełaruski ekspart u Rasieju źniziŭsia na 6,7%, a va Ŭkrainu — ažno na 60,2%. Praŭda, dziakujučy pavieličeńniu ekspartu pasłuhaŭ kraina damahłasia stanoŭčaha salda zamiežnaha handlu — 61,7 młn. dalaraŭ. Čarhovy bol — investycyi. Za paŭhodu Biełaruś atrymała tolki 129 młn. dalaraŭ zamiežnych kapitałaŭkładańniaŭ, tady jak hadavy plan składaje 400 młn.

Na pačatku žniŭnia prymajecca novy rehlament pracy ŭradu, zhodna ź jakim ciapier u pasiedžańniach Saŭminu mohuć brać udzieł parlamentary.

“Biełtranshaz”

Premjer paźbiahaje kamentavać prablemy biełaruska-rasiejskich stasunkaŭ, urad pasłuchmiana maŭčyć i vykonvaje zahady. Pry kancy žniŭnia kabinet uchvalaje prajekt dekretu prezydenta, što daje dazvoł na pryvatyzacyju ŭsiaje systemy pradpryjemstvaŭ dziaržaŭnaj kampanii “Biełtranshaz”. Heta važny krok u vykanańni damoŭlenaściaŭ Łukašenki i Pucina, pavodle jakich “Biełtranshaz” pavinien być pryvatyzavany da 1 lipienia 2003 h. Pryčym da hetaha pracesu pavinien być dapuščany “Hazpram”. Heta — umova ŭviadzieńnia dla Biełarusi ŭnutryrasiejskich taryfaŭ na haz i sproba pamienšyć napružańnie pamiž Maskvoj i Mienskam. Niapeŭnaść hetych uzajeminaŭ praciahvajecca nadalej, i 17 vieraśnia Navicki i Kaśjanaŭ vyrašajuć pačakać i prymajuć “rašeńnie ab pieranosie rašeńnia”. Asnoŭnaje pytańnie — ab uviadzieńni adzinaj valuty — zastałosia niavyrašanym minimum da śniežnia. Voś tak sama niapeŭna minuŭ hod i dla Hienadzia Navickaha.

Siarhiej Radštejn