Schod stanie pačatkam arhanizacyi

Usiebiełaruski schod intelihiencyi, jaki maje adbycca 16 sakavika, vyklikaŭ supraciŭ uładaŭ. U mnohich rajonach pieraškadžajuć vyłučeńniu delehataŭ: admaŭlajucca dać pamiaškańnie (u Ivacevickim rajonie schod daviałosia ładzić prosta na vulicy), zapałochvajuć mahčymych udzielnikaŭ (tak «papiaredžvali» nastaŭnikaŭ u Dziatłavie i Navahradku). Što chočuć supraćstavić hetamu ŭcisku arhanizatary? Ci nia stanie schod intelihiencyi čarhovym «pratakolnym zboram» apazycyi?

Uładzimier Kołas, pedahoh i kinarežyser, adzin z sustaršyniaŭ arhkamitetu pa sklikańni

Ŭsiebiełaruskaha schodu intelihiencyi, adkazvaje na pytańni «NN».

U.K.: Adbyłosia vyłučeńnie delehataŭ ad Miensku. Abranyja delehaty padzieleny na sekcyi, u jakich idzie praca. Tam vypracoŭvajucca tezysy vystupaŭ i adbyvajecca vyłučeńnie tych, chto budzie ahučvać hetyja dakłady.

Z rehijonaŭ iduć pratakoły, ale vyłučeńnie adbyvajecca stychijna i biez zachavańnia peŭnaj pracedury. Hałoŭnaje, kab vyłučeńnie adbyvałasia nie ad partyi, arhanizacyi ci niejkaj ustanovy, a na ahulnych schodach. I my prapanujem kandydatury tych, chto vyłučyŭsia pa śpisach ad ustanovy ci arhanizacyi, razhladać i zaćviardžać na miascovym ci abłasnym schodzie intelihiencyi.

«NN»: Ci nia stanie schod zboram apazycyjnaj intelihiencyi?

U.K.: My chočam, kab schod byŭ jak maha bolš pradstaŭničym i značnym. Sprava kožnaha — pryniać našaje zaprašeńnie ci admovicca. Na žal, i siońnia inicyjatyva źnizu vielmi časta razhladajecca ciapierašnimi ŭładami (jak i papiarednimi, kamunistyčnymi) z padazronaściu. Tamu častka našaj intelihiencyi, jakaja ŭzajemadziejničaje z uładaj, tradycyjna pabojvajecca takuju inicyjatyvu prajaŭlać. Užo byŭ vypadak, kali viadomy čałaviek spačatku pastaviŭ podpis u padtrymku schodu, a potym kazaŭ, što nie zusim razumieŭ, pad čym.

My zaprašajem usich intelihientaŭ, u tym liku pradstaŭnikoŭ ułady, kali jany ličać siabie intelihientami, pryjści na naš schod i parazmaŭlać. Adhukajucca pa-roznamu. Naprykład, na naš haradzki schod z deputackaj frakcyi «Respublika» pałaty pradstaŭnikoŭ pryjšli ŭsie, chto na toj momant byŭ u Miensku. Listy z zaprašeńniem pryniać udzieł u našym Usiebiełaruskim schodzie ŭ jakaści haściej my dasłali staršyniam pałataŭ parlamentu i kiraŭniku Administracyi prezydenta Ŭrału Łatypavu. Buduć dasłanyja takija zaprašeńni i ministram (u tyja ministerstvy, jakija zakranajuć sferu našaj dziejnaści), rektaram VNU (jak dziaržaŭnych, tak i niedziaržaŭnych), zaprasili my i ŭsich staršyniaŭ tvorčych sajuzaŭ... I heta sprava ichniaj hramadzianskaj pazycyi — pryniać hetyja zaprašeńni ci adsiedziecca ŭ kustach.

«NN»: Jakim musić być vynik schodu?

U.K.: Bolšaść udzielnikaŭ arhkamitetu miarkuje, što schod pavinien być nie adnarazovaj akcyjaj, a stać pačatkam arhanizacyi, jakaja budzie jadnać intelihiencyju.

«NN»: Ci isnujuć padobnyja arhanizacyi intelihiencyi ŭ inšych dziaržavach, asabliva — u susiednich z nami Polščy, Ukrainie, Litvie?..

U.K.: Hetaje pytańnie nas taksama zacikaviła, i my źviarnulisia ŭ pasolstvy. Užo adkazała ŭkrainskaje pasolstva, jakoje vyviedzie na takija kantakty. Vielmi dobry adkaz pryjšoŭ z polskaha pasolstva: nam dali kaardynaty PEN-centru i šmatlikich arhanizacyjaŭ, jakija tam nazyvajucca «klubami katalickaj intelihiencyi», i prapanavali svajo pasiarednictva ŭ naviazvańni kantaktaŭ. Biezumoŭna, my miarkujem zaprasić udzielnikaŭ hetych arhanizacyjaŭ na naš schod.

Hutaryŭ Arkadź Šanski

Kamientary da artykuła