Niejrabijołahi niadaŭna vyjavili, što pry farmiravańni roznych typaŭ pamiaci choć vykarystoŭvajucca adny i tyja ž niejrony, ale pry hetym u ich adbyvajucca zusim roznyja pracesy. Dadzienaje adkryćcio moža pryvieści da raspracoŭki novych i bolš efiektyŭnych mietadaŭ lačeńnia niehatyŭnych psichałahičnych stanaŭ nakštałt tryvohi i posttraŭmatyčnaha stresavaha razładu, piša Hi-News.
Dla pravierki hipotezy, jakaja tłumačyć, čamu ŭspaminy pra drennyja padziei mohuć vyklikać stan tryvohi, hrupa navukoŭcaŭ ź miedycynskaha centra Kałumbijskaha univiersiteta, a taksama Univiersiteta Makhił praviali analiz niejronaŭ maluska aplizi (Aplysia).
Jak viadoma, pamiać zachoŭvajecca ŭ niejronach. A doŭhačasovaj jana stanovicca dziakujučy svojeasablivym chimičnym «mastam», sinapsam, jakija abjadnoŭvajuć niejrony ŭ hrupy. Pamiać pra padziei, jakija prynosiać škodu arhanizmu (naprykład, dotyk da haračaj pavierchni abo pieražyvańnie hvałtu) kadujecca ŭ asacyjatyŭnuju pamiać, pry hetym suviazi pamiž niejronami uzmacniajucca.
Adnak nazapašany dośvied nie zaŭsiody šabłonny. Naprykład, hatujučy ježu i pačuŭšy niečakany zvanok u dźviery, možna dakranucca da haračaj plity. Abo pačuŭšy brech sabaki pablizu, adčuć, što na vas napadajuć, choć heta nie tak. I ŭsio ž, vypadkova ci nie vy dakranulisia da plity abo adčuli strach napadu, niejrony zapisvajuć hetuju infarmacyju. I časam hetaja «vypadkovaja» pamiać moža stvarać surjoznyja prablemy, vystupajučy ŭ jakaści tryhiera stanu tryvohi, jakaja niaredka tolki paharšaje ahulny psichałahičny stan i nie dazvalaje spravicca ŭžo z realnaj prablemaj.
«Voś prykład, jaki ja lublu pryvodzić. Dapuścim, vy idziacie praz kryminalny rajon, vyrašyli zrezać šlach praź ciomnuju aleju, i tut vas rabujuć. Pobač z tym miescam, dzie vy apynulisia, vy ŭbačyli paštovuju skryniu. Usio. U vašaj pamiaci heta zastaniecca nazaŭsiody. Nie, nie tolki samo rabavańnie. Ale i paštovaja skrynia. Zaraz, kali vy budziecie znachodzicca pobač z paštovymi skryniami, vy možacie adčuvać vielmi mocny psichałahičny dyskamfort», — tłumačyć daśledčyk Samuel Šačer.
Tryvoha, jakaja vyklikajecca vypadkovym uspaminam pra paštovuju skryniu, moža pieraśledvać i pieraškadžać čałavieku ŭsio žyćcio. Całkam biaskryŭdny abjekt haradskoj infrastruktury budzie zapuskać bieskantrolnuju stresavuju situacyju, pry hetym, zrazumieła, nie prapanoŭvajučy sposabu paźbiehnuć mahčymaści być abrabavanym ŭ budučyni.
Navukoŭcy ŭziali paru receptarnych niejronaŭ i złučyli ich z adnym matornym niejronam (čyrvony na malunku nižej).
Adzin z receptarnych niejronaŭ atrymaŭ stymulacyju takim čynam, kab pačaŭsia praces farmiravańnia mocnaj asacyjatyŭnaj pamiaci. Inšy niejron stymulavali tak, kab vyklikać vypadkovuju, nieasacyjatyŭnuju pamiać. Daśledniki vyjavili, što ŭzrovień siły złučeńnia sinaptyčnych kantaktaŭ byŭ vynikam vytvorčaści dvuch roznych typaŭ białkoŭ, jakija zavucca kinazami.
Vybarčaje błakavańnie ŭsiaho tolki adnoj z hetych kinazaŭ nie dazvoliła pierajści sihnału ad sinapsa da niejrona, što faktyčna ścierła ź isnavańnia peŭny typ pamiaci.
Paŭtorymsia, što havorka idzie pra niejronnyja i sinaptyčnyja suviazi maluska aplizii. A što ž z čałaviekam? Akazvajecca, pazvanočnyja vałodajuć vielmi padobnymi kinazami, jakija prymajuć udzieł u farmiravańni pamiaci. Zrazumieła, nichto nie kaža, što ŭžo zaŭtra ŭ aptecy možna budzie nabyć srodki, jakija dazvalajuć błakavać traŭmatyčnyja ŭspaminy, adnak daśledčyki zmahli adčynić dźviery, jakija doŭhi čas ličylisia namiortva zamknionymi.
U hadavinu śmierci Žanny Fryskie Dźmitryj Šepieleŭ raspavioŭ, čamu nie dazvalaje synu bačycca ź jaje svajakami16
Kamientary