Navukoŭcy, mahčyma, raskryli samuju staražytnuju kryminalnuju spravu ŭ historyi čałaviectva
Na praciahu 100 000 hadoŭ los adnaho z pradstaŭnikoŭ rańniaha Homo sapiens zastavaŭsia zahadkaj. Ciapier mižnarodnaja hrupa navukoŭcaŭ pryjšła da vysnovy, što mužčyna staŭ achviaraj naŭmysnaha napadu. Kali hetaja interpretacyja pravilnaja, havorka idzie pra samy staražytny vypadak hvałtoŭnaha napadu čałavieka na čałavieka.
Vydańnie Live Science źviartaje ŭvahu na vyniki daśledavańnia čerapa čałavieka razumnaha, viadomaha ŭ navukovych kołach jak Kafzech 25 (Qafzeh 25). Jon byŭ pachavany ŭ siarednim palealicie ŭ piačory Kafzech na terytoryi sučasnaha Izraila.
Hetaja piačora ŭžo daŭno ličycca adnym z najvažniejšych archieałahičnych pomnikaŭ. Pamiž prykładna 145 i 92 tysiačami hadoŭ tamu tut byli pachavanyja nie mienš za 27 čałaviek — adny z samych rańnich viadomych pradstaŭnikoŭ Homo sapiens, jakija žyli za miežami Afryki. Hetyja pachavańni archieołahi daśledavali jašče ŭ siaredzinie XX stahodździa, a ŭ dvuch škiletaŭ raniej užo vyjavili ślady traŭm hałavy, naniesienych tupym pradmietam.
Ciapier navukoŭcy z dapamohaj mikraskapii i kampjutarnaj mikratamahrafii paŭtorna vyvučyli čerap i nižniuju skivicu adnaho z pachavanych. Jany vyjavili parez, jaki prachodzić praź levuju častku nižniaj skivicy, zakranaje adzin z małych karennych zuboŭ i častku vierchniaj skivicy.
Kostka paśpieła zraścisia, tamu daśledčyki pryjšli da vysnovy, što mužčyna pražyŭ paśla ranieńnia jašče davoli praciahły čas.
Pakul niemahčyma dakładna skazać, jakoj mienavita pryładaj byŭ naniesieny ŭdar. Adnak padčas raskopak u Kafzechu znachodzili kramianiovyja skrabki i vostryja nakaniečniki, jakija mahli vykarystoŭvacca jak nakaniečniki dzidaŭ.
Aŭtary daśledavańnia adznačajuć, što ŭ škiletach ludziej siaredniaha palealitu vielmi redka znachodziać ślady ranieńniaŭ, naniesienych vostraj zbrojaj. Častku ź ich možna było b rastłumačyć niaščasnymi vypadkami na palavańni. Adnak raźmiaščeńnie hetaha paškodžańnia śviedčyć chutčej pra naŭmysny napad.
Parez znachodzicca na levaj pałovie tvaru. Pavodle sučasnych sudova-miedycynskich daśledavańniaŭ, mienavita takija traŭmy čaściej za ŭsio atrymlivajuć achviary napadaŭ tvar u tvar, pakolki bolšaść ludziej — pravarukija.
Kali hetaja interpretacyja pravilnaja, to, jak adznačajuć aŭtary, znachodka budzie samym rańnim archieałahična zafiksavanym vypadkam traŭmy, naniesienaj vostraj zbrojaj.
Piačora Kafzech užo daŭno ličycca adnym z klučavych pomnikaŭ archieałohii, bo mienavita tut znojdzieny adny z samych rańnich dokazaŭ śviadomaha pachavańnia ludziej. Novaje daśledavańnie dapaŭniaje hetuju karcinu.
«Hetyja vyniki dajuć novyja arhumienty ŭ dyskusii pra pachodžańnie takich składanych formaŭ pavodzin, jak mižasobasny hvałt, dohlad paranienych abo chvorych i pachavalnyja abrady», — cytuje vydańnie słovy kiraŭnicy daśledavańnia paleaantrapołaha Any Pantoža Pieres (Ana Pantoja Pérez) z Nacyjanalnaha centra daśledavańniaŭ evalucyi čałavieka ŭ Ispanii.
Kamientary