U Horadni razburyli pomnik kanstruktyvizmu

Dom na haradzienskaj vuł. Horkaha, 29 u styli kanstruktyvizmu, jakomu było siemdziesiat hadoŭ, bolš nie isnuje. Jaho nie pryznali pomnikam architektury i zrujnavali pry kancy minułaha tydnia. Niekalki socień podpisaŭ haradziencaŭ nie ŭratavali kamianicu.

Usio vyhladała kantrasna: pierad lodavym pałacam «Nioman» łunali ściahi, było śviatočna, vystupała z pramovami načalstva – zakančvałasia mižnarodnaja vystava-kirmaš. A na druhim baku vulicy ekskavatar rujnavaŭ kaŭšom dach i ścieny staroj, ale mocna zbudavanaj kamianicy. Joj nie pašancavała: u ministerstvie kultury jaje nie paličyli pomnikam architektury. Naziraŭ za razbureńniem małady historyk Janka Lalevič, adzin z tych, chto zmahaŭsia za hety dom. Janka Lalevič:

(Lalevič:) «Škada, što ludzi, jakija pavinny stajać hrudźmi za hety pomnik, bo heta ichniaja praca, i jany za heta hrošy atrymlivajuć, jany prosta siadziać i nie vykonvajuć taho, što musiać rabić. To bok: raz heta departament pa achovie pomnikaŭ, značycca jon pavinien achoŭvać histaryčnyja pomniki».

Janka Lalevič sa škadavańniem havoryć, što im udałosia sabrać pryblizna šeśćsot podpisaŭ haradžan pad zaklikam pakinuć kamianicu ŭ styli kanstruktyvizmu. Ale voś jak rasparadziŭsia hetymi podpisami adzin miascovy čynoŭnik:

(Lalevič:) «Prosta ŭ nas na vačach usie hetyja podpisy skamiačyŭ i vykinuŭ, pakazvajučy svaju pieramohu, svajoj pasady, nad histaryčnaj spadčynaj. Ja dumaju, što ŭsie pierakananyja, što tut navat nie vina tych architektaraŭ i horadanačalnikaŭ, bo treba brać značna vyšej. Uładu, jakaja nie šanuje svajoj spadčyny, aproč jak mankurckaj, chamskaj nazvać inakš nielha».

Małady historyk vykazaŭ mierkavańnie tych amataraŭ haradzienskaj architekturnaj spadčyny, jakija sprabavali abaranić dom pabudovy 1936 hodu. Tym časam namieśnik načalnika upravy pa achovie architekturnaj spadčyny i restaŭracyi ministerstva kultury Ihar Čarniaŭski tak patłumačyŭ razbureńnie kamianicy:

(Čarniaŭski:) «Nu, ja skažu tak: hetaje pytańnie było vyniesienaje na metadyčnuju radu, tyja materyjały, jakija nam prysłali. Nu i rada pryniała rašeńnie, što jana nia bačyć abhruntavańniaŭ, faktaraŭ, kab nadać hetamu domu status kaštoŭnaści».

Zrešty, jak vynikaje z nastupnaha tłumačeńnia spadara Čarniaŭskaha kamianica ŭ styli kanstruktyvizmu ŭ lubym razie nia mieła šancaŭ. Ihar Čarniaŭski:

(Čarniaŭski:) «Heta nie ŭładaŭ matyvacyja, heta matyvacyja Hieneralnaha planu. Jość Hieneralny plan, jaki zaćvierdžany ŭ 2003 hodzie, i idzie jaho realizacyja».

Pavodle spadara Čarniaŭskaha, razburanaja kamianica nie ŭvachodziła ŭ achoŭnuju zonu histaryčnaha centru, dzie zabudova znachodzićcia pad achovaj dziaržavy, chacia stajała zusim niepadalok ad jaje miažy. Haradzienski historyk Janka Lalevič, adnak, zaznačaje, što razbureńni taksama praciahvajucca i ŭ histaryčnym centry: źnikajuć kamianicy ŭ starych dvorykach, zamiest ich staviać mulažy abo pakidajuć pustku.

❏

Fota- i videachronika razbureńnia

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0