Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Беларусі ўключае больш за 5,5 тыс. аб'ектаў
Больш за Украіну, але менш за Азербайджан.
Навагрудскі замак сёння. Фота Кірыла Хілько.
Гэты спіс параўнальна невялікі. Пра гэта паведаміў начальнік упраўлення па ахове гісторыка-культурнай спадчыны Міністэрства культуры Ігар Чарняўскі.
Цяпер у Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Беларусі ўключана 5 тыс. 527 аб'ектаў спадчыны,
з іх матэрыяльных нерухомых — 5 тыс. 373, матэрыяльных рухомых — 78, нематэрыяльных праяў творчасці чалавека — 76. Матэрыяльныя аб'екты спадчыны прадстаўлены 2 тыс. 336 помнікамі археалогіі, 1 тыс. 759 помнікамі архітэктуры, 1 тыс. 192 помнікамі гісторыі, 60 помнікамі мастацтва, 11 помнікамі горадабудаўніцтва, 4 запаведнымі мясцінамі.
У параўнанні з суседнімі краінамі Беларусь мае адносна невялікі па колькасці помнікаў спіс матэрыяльных нерухомых аб'ектаў гісторыка-культурнай спадчыны. Так, у Расіі налічваецца амаль 121 тыс. помнікаў гісторыі і культуры, абсалютная большасць якіх сканцэнтравана на еўрапейскай частцы тэрыторыі краіны. У Польшчы — амаль 60 тыс. аб'ектаў спадчыны, у Літве — больш за 18 тыс., Азербайджане — больш за 8 тыс. Больш кароткі рэестр помнікаў гісторыі і культуры, чым у Беларусі, толькі ва Украіне (4 тыс. 659).
Пры ўмоўным разліку шчыльнасці помнікаў на квадратны кіламетр тэрыторыі і па колькасці насельніцтва атрымліваецца, што ў Беларусі адзін помнік прыпадае на 38 кв.км або на 1 тыс. 737 чалавек. У іншых краінах, паводле даных інфармацыйнай сістэмы HEREIN System (European Heritage Policies), паказчык наступны: Расія — 1 помнік / 141 кв.км/1 тыс. 212 чалавек, Украіна - 1 помнік / 129 кв.км/9 тыс. 102 чалавекі, Азербайджан — 1 помнік / 10 кв.км/1 тыс. 184 чалавекі, Польшча — 1 помнік / 5 кв.км/641 чалавек, Літва — 1 помнік / 3,5 кв.км/157 чалавек.
Гаворачы пра сітуацыю з аб'ектамі сусветнай спадчыны ЮНЕСКА, Ігар Чарняўскі адзначыў, што Беларусь у гэтым выпадку падзяляе перадапошняе месца з Літвой па колькасці аб'ектаў у асноўным спісе сусветнай спадчыны (па 4 аб'екты). На апошнім месцы знаходзіцца Азербайджан (2 аб'екты). Украіна мае 7 аб'ектаў, Польшча — 14, Расія — 26. У сувязі з гэтым ён нагадаў аб мэтазгоднасці актывізаваць работу па стварэнні і перапрацоўцы раней падрыхтаваных дасье на новыя аб'екты беларускага боку з папярэдняга спіса ЮНЕСКА.