Viktar Marcinovič: Luboŭju na luboŭ (adkaz Alaksandru Prachanavu)

Alaksandr Prachanaŭ, hałoŭny cymbalist našaj śviatoj słavianskaj jednaści, napisaŭ pranikniony tekst pra Biełaruś. «Biełarusija rodnaja». Hetaja spoviedź nie moža nie začapić za samuju łytku dušy. Pakidać jaje biez adkazu było b nie pa-bratersku. To vaźmu na siabie śmiełaść pakłanicca Majstru ŭ poŭny rost.

Rasija — łapik łandšaftu, jaki adździalaje nas, vialikabiełarusaŭ, ad Kitaja, kultury jakoha ja pakłaniajusia, mocy jakoha bajusia. Rasija — heta biarozka: čornaja drapinka, biełaja drapinka, pupyški, huba, kareńnie, stvoł. Biarosta, na jakoj vydrapvalisia pieršyja piśmiennyja pomniki našaj ahulnaj historyi. Krona. Haliny. Jak žyć mnie, dreva? Usłuchoŭvajusia — niama adkazu. Tolki dziubaje pa susiedniaj saśnie dziacieł.

Ja chaču abniać ciabie, rasijskaja miadźviedzica. Zapuścić palcy ŭ tvaju poŭść. Zazirnuć u tvaje hlinianyja vočy. Tysiačahodździ zachopniki z Uschodu dy Zachadu trymali ciabie na łancuhu. Manhoły vymušali ciabie tančyć, teŭtoncy — śpiavać «Ave Maryja». I voś ty raźniavoliłasia, vypruciłasia, ustała na zadnija łapy. Mažnaja i pryhožaja istota, jakaja viedaje, jak treba žyć usioj płaniecie.

Ja chaču paškadavać ciabie, staražytny Kreml. Pryjdzi da nas ź miadźviedzicaj. Siadź la našaha samavara. Taki vieličny, taki kołki. I taki krochki. Naciśnieš macniej — pakryŭdzicca. Kreml vielmi kryŭdlivy, bo jahonaje serca dbaje pra spraviadlivaść. Sabor Vasila Błažennaha — ja baču ciabie smačniutkim piernikam, jaki pryjemna kazyča straŭnik. Cukrovaja pudra, karamiel, hłazura. Jaki kandytar prydumaŭ ciabie, kab spakušać nas, vialikabiełarusaŭ?

Ja chaču spaścihnuć ciabie, matroška. Uziać u dałoni. Piaščotna pacałavać. Prykłaścisia vucham da dziavočaha tvaru. Što tam kažuć unutry ciabie najmienšyja matroščynki? Pra što viaduć spradviečny apovied? Jakija tajamnicy chavaje ŭ siabie najkrachiutkaja ź ich? Dajdzi da hetaha niemaŭlaci praz halereju raznaściežvańniaŭ. Uzirnisia ŭ tvar i zrazumiej, što jana — Pucin. Ziernie, ź jakoha narasła ty, susiedka.

Rasii nie było da Pucina i nie budzie paśla Pucina. Pucin jaje stvaryŭ, i Pucin zabiare z saboj na Niabiosy, kali projduć nakanavanyja jamu try miljony hadoŭ.

Pucin — heta Lenin, Pucin — heta Stalin. Mikałaj II — heta Pucin, i Macilda — taksama Pucin. Pucin — heta Navalny, Pucin — heta Siarebranikaŭ. Pucin — heta Sałaŭjoŭ, Pakłonskaja i Arkadź Hajdar. Ale i Ksienia Sabčak — taksama Pucin. I tym bolej Miadzinski. Byvaje Pucin — Kisialoŭ i Pucin — Prachanaŭ, ale i Sarokin — Pucin, i Puškin — Pucin. Siarhiej Łaŭroŭ — Pucin, i Michaił Hałuścian — Pucin. Pucin byvaje strohi, ale byvaje i łahodny. Pucin — heta strohi baćka ruskaha narodu i jahonaja piaščotnaja maci. Kali b u nas, biełarusaŭ, nie było Łukašenki, my b ščyra pakłanialisia Pucinu, bo Pucin jakoha-niebudź hatunku vielmi patrebny słavianam.

Vodka. Ruskaja vodka. Ź ikroj i bieź jaje. Ja chaču pić ciabie, vodka, pić kaŭšami, u poŭnaje horła, kab zrazumieć ciabie, Rasija. Ja chaču stać taboj. Ja chaču lažać u sumiocie, hladzieć u zornaje nieba i kryčać u vyšyniu vieršy Majakoŭskaha. Nie dla taho, kab pakryŭdzić nieba. A kab jano, nieba, viedała, chto tut hałoŭny. A paśla ja chaču ačuniać, pryjści damoŭ, vylečyć pnieŭmaniju i da samaha skonu hladzieć tolki Pieršy kanał i jašče niamnoha — TNT, kab paśmiajacca.

Rasija heta śnieh. Bialutki, jak biarozka. Vyciahni dałoń, złavi śniažynku i pabač u joj hieahrafičnyja abrysy vialikaj dziaržavy. Usie śniahi śvietu pačynajuć svajo žyćcio tut. Z Rasii ledzianyja kryhi płyvuć u Antarktydu. I na ich zadumienna šavolacca miadźviedzi. Biełyja. Buryja. Žoŭtyja. Fijaletavyja.

Čas ad času Pucin siadaje za styrno ŭniviersalnaha reaktyŭnaha bambardziroŭščyka i ablataje ŭsiu Rasiju, ad Daniecka da Alepa. Jon hladzić uniz, spakojny, vieličny ŭładar. Car razmaŭlaje z usimi: i ź biełymi miadźviedziami, i z burymi miadźviedziami, i z Šajhu, i ź Siečynym, i ź nierpami, i z tyhrami. I ŭsie rasijanie vychodziać da samalota Pucina i fatahrafujucca ź im. Ty bačyš śniežny śled nad hałavoj, u ściudzionym łazurku? Heta pralacieŭ zimny bambardziroŭščyk Pucina, zabiaśpiečvajučy spakoj i raŭnavahu Dabra.

Rasijskaja mara — heta mara pra śnieh. Kaliści našaja małodšaja susiedka sabrałasia z pamiesnych kniastvaŭ jak pravincyja Vialikaha Kniastva Litoŭskaha dziela taho, kab źbierahčy nas, vialikabiełarusaŭ, ad Tamierłana. Z tych časoŭ nichto bolej nie apahańvaŭ jaje biełyja śniahi, jaje miadźviedziaŭ, jaje biarozčyny. My abaranili susiedku i ad Napaleona, i ad banderaŭcaŭ.

Treńkańnie bałałajki. Jaje zahadkavaść, niespaścihalnaja trochvuholnaść. Jaje try struny — heta try struny ruskaj dušy. La — viasiołaja, pjanaja, siabroŭka harmoški. Jana hučyć jak «Śviecić miesiac, śviecić jasny». Mi — zadumiennaja, praniknionaja — stvoranaja, kab naradžać «Iz-za vostrava na strežań». Treciaja, taksama mi, — hieraičnaja, bajavitaja, heta «Kambat baciania, baciania kambat». Praviadzi palcami pa strunach i paznaj u akordzie śniažynku. Biarozavy sok. Pucina. Prachanava. Dalahlad. Śniežny śled u niebie.

Siarod mnostva idej, što abiacajuć nam adzinstva ź jaje śniahami, lažyć ideja biełaruskaha mira. Biełaruski mir — što heta? Adnych jon pužaje napaminam pra BNR, inšych adšturchoŭvaje pierahinami Rečy Paspalitaj. Ale pobač ź Biełaruśsiu ziamnoj, jakaja składajecca ź ziamiel, lasoŭ, miehapolisaŭ i IT-industryi, jość jašče Biełaruś horniaja, ź jakoj na navakolle padaje niekalki kropiel favorskaha śviatła. Dzie praliłosia hetaje śviatło — tam nastaje Biełaruś. I ŭ hetym vymiareńni i Macilda — Biełaruś, i Lenin — Biełaruś, i Šajhu — Biełaruś, i miadźviedzi — taksama Biełaruś. Biełaruski mir nie varožy dla navakolnaha śvietu. Biełaruski mir — heta luboŭ i dabrabyt. My biarom vas da siabie: bałałajka, vodka, matroška, kreml i Sabor Vasila Błažennaha. Ty — častka Biełaruskaha miru, bracie Alaksandr Prachanaŭ. Usiamu hetamu znojdziecca miesca ŭ zamožnaj i prybranaj chacinie Biełarusi ź jaje staranna vyskablenaj padłohaj.

Ja chaču ŭ Rasiju. Chaču schadzić u spartovuju zału razam z Pucinym. Chaču sieści ŭ jahony samalot druhim piłotam. Ja chaču nabrać poŭnuju žmieniu śniehu i jeści jaho, adčuvajučy, jak ściudziony kryštal pieratvarajecca ŭ haračuju vilhać, u biarozavy sok słavianskaj dušy.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0