Cecham zborki staŭ zvyčajny haraž. Minski architektar z nula źbiraje svaje ŭnikalnyja mašyny
Architektar ź Minska Uładzimir Macielski stvaryŭ pieršy ŭ Biełarusi chot-rod — unikalny aŭtamabil ułasnaj raspracoŭki, jaki vyklikaje zachapleńnie na vulicach horada i pryznany darožna biaśpiečnym, piša «7 dzion».
Pieršy — ajčynny
— Marka aŭtamabila MATV («matve») nie vypadkovaja, heta abrevijatura z pačatkovych litar maich proźvišča i imia, — raskazaŭ aŭtar raspracoŭki. — Siońnia jana aficyjna zarehistravana. Pieršamu biełaruskamu chot-rodu navat paśpieli prydumać łaskavaje imia «matveška».
Niezvyčajnaje dla našaha vucha słova «chot-rod» źjaviłasia ŭ ZŠA amal stahodździe tamu. Tak nazyvajuć aŭto, madyfikavanyja dla honak. U 30-ja hady entuzijasty vykarystoŭvali dla ich zborki mašyny i detali ź pieršych aŭtazvałak.
Siońnia chot-rod-ruch achoplivaje mnohija krainy. Jaho ŭdzielniki pravodziać vystavy, spabornictvy na skoraść, majuć hrupy ŭ sacsietkach z sotniami tysiač padpisčykaŭ.
— Ci mnoha chot-rodaŭ u Biełarusi?
— Ja viedaju tolki pra svaje i jašče adnu «mašynu», sabranuju ŭ Homielskaj vobłaści, — zadumienna ŭśmichajecca stvaralnik MATV.
Pa śpiecyjalnaści Uładzimir Macielski — architektar, ale zaŭsiody cikaviŭsia technikaj. Tak bolš za 40 hadoŭ tamu ŭ jaho ŭźnikła ideja zrabić viełamabil, abo trochkołavy viełasipied, piedali jakoha čałaviek krucić u stanoviščy napaŭležačy.
Uładzimir Macielski ŭziaŭsia za spravu. U 80-ja jon sabraŭ dva viełamabili: adzin ź piarednim pryvadam, druhi — z zadnim. Pracavaŭ u piarednim pakoi adnapakajovaj kvatery, dzie žyŭ u tyja hady z žonkaj i dziećmi.
— Piaredni pakoj paŭtara na paŭtara mietra, — uspaminaje vynachodnik. — Tady ŭ mianie nie było ni haraža, ni stankoŭ, ni śpiecyjalnych instrumientaŭ. Jak adnosiłasia da hetaha žonka? Jana taksama tvorčy čałaviek, architektar, tamu ŭsio cudoŭna razumieła. Časam navat dapamahała paradami. Adna hałava — dobra, a dźvie — kalektyŭ raspracoŭščykaŭ.
Na viełamabilach ułasnaj zborki Uładzimir Vacłavavič jeździŭ pa horadzie, užo tady vyklikajučy vialikuju cikavaść u minčan. Skoraść udavałasia raźvivać dastatkovuju, kab nie adstavać ad hramadskaha transpartu. Akramia taho, składnyja viełamabili lohka źmiaščalisia ŭ bahažnik «Žyhuloŭ».
Zatym subiasiednik zahareŭsia idejaj sabrać kvadracykł. Nabyŭ matacykł «Uschod-3M», vyvučyŭ jaho i pačaŭ prajektvańnie svajho čarhovaha srodku pieramiaščeńnia. U vyniku za niekalki hadoŭ sabraŭ kvadracykł, jaki i siońnia ŭ cudoŭnym stanie. Praŭda, z-za niedachopu kvadratnych mietraŭ u minskich haražach jon staić na dačy.
A voś dalej pačałosia samaje cikavaje.
Dačka Macielskaha vyjšła zamuž za novaziełandca, i ŭ 2006 hodzie Uładzimir Vacłavavič palacieŭ pahaścić u Paŭdniovaje paŭšarje. Tam maładyja, viedajučy pra zachapleńnie baćki niezvyčajnymi mašynami, pavieźli jaho na fiestyval chot-rodaŭ.
— Nikoli ŭ žyćci takoha nie bačyŭ, — pryznajecca Uładzimir Macielski. — Mierapryjemstva prachodziła na terytoryi byłoha aeraporta. Usia ŭźlotna-pasadačnaja pałasa, idučaja za haryzont, była zastaŭlena chot-rodami roznych madyfikacyj. Ich stvaralniki pravodzili prezientacyi i šou. Ja chadziŭ ad mašyny da mašyny, vyvučaŭ ich, rabiŭ fatahrafii, zdymaŭ videa. Mienavita tam u mianie źjaviłasia ideja zrabić ułasny chot-rod.
Adrazu paśla viartańnia Uładzimir Vacłavavič sieŭ za čarciožny stanok (kulman). Praces stvareńnia novaha aŭto raściahnuŭsia na 2,5 hoda. Paralelna raspracoŭcy čarciažoŭ išoŭ vyrab detalej i vuzłoŭ.
— Heta karpatlivaja i pracajomkaja sprava, — padkreślivaje subiasiednik. — Kožny dzień ja zatrymlivaŭsia ŭ haražy za poŭnač, nie zaŭvažajučy ni času, ni stomlenaści, a ranicaj treba było iści na rabotu. Ale zadavalnieńnie, jakoje ja atrymlivaŭ, nielha paraŭnać ni z čym.
U 2009 hodzie Navukova-techničnaja i vyprabavalnaja łabaratoryja transpartnych srodkaŭ BNTU pa patrabavańniach biaśpieki darožnaha ruchu vydała zaklučeńnie, što MATV prydatny dla ruchu pa darohach ahulnaha karystańnia. Z hetymi papierami stvaralnik pieršaha biełaruskaha chot-roda adpraviŭsia ŭ DAI i zarehistravaŭ jaho.
— 16 hadoŭ tamu ja vyjechaŭ z haraža, dzie my ciapier razmaŭlajem, na hetym čyrvonym aŭtamabili, — Uładzimir Macielski kładzie ruku na dźviery mašyny. — Nie vierycca, jak byccam heta było ŭčora. Tyja adčuvańni ja pomniu vyrazna — niebyvałaje ščaście i vialiki honar za praviedzienuju rabotu. U toj dzień vakoł sabralisia chłopcy, jakija dapamahali z asobnymi vuzłami, kansultavali, prosta sačyli za rabotami. Paśla pieršych pajezdak źjavilisia čutki, što ŭ stalicy źjaviŭsia pryhožy aŭtamabil ručnoj zborki. Mnohija stali pryjazdžać śpiecyjalna pahladzieć na jaho.
Uładzimir Vacłavavič jašče raz adznačaje padtrymku i ciarpieńnie žonki, jakaja z razumieńniem adnosiłasia da niezvyčajnaha zachapleńnia muža.
— Praŭda, jeździć sa mnoj na MATV jana nie vielmi lubić, — uśmichajecca subiasiednik. — Usio ž taki hetyja pajezdki pryciahvajuć zališniuju ŭvahu navakolnych.
Korpus sa škłapłastyku
— Na MATV ja ŭdzielničaŭ u niekalkich motar-šoŭ i aŭtavystaŭkach, nie raz prajazdžaŭ na čale kałony ź biełaruskim ściaham, — raskazvaje Uładzimir Macielski. — Mašyna zaŭsiody vyklikaje vielmi vialikuju cikavaść. Zaŭvažajučy mianie, padbiahajuć z pytańniem: «Uładzimir, što ty jašče stvaryŭ?» Pryjemna, što abyjakavych ludziej niama. Kali pytajucca, raskazvaju, što za aŭtamabil, jak jon źbiraŭsia, jakija ŭ jaho techničnyja charaktarystyki. Na vulicach chot-rod taksama vyklikaje zachapleńnie. Kali jedu pa horadzie — vitajuć, sihnalać, mihajuć farami. Starajusia ŭsim adkazvać, ale, viadoma, nie na škodu biaśpiecy ruchu. Zaŭsiody pryjemna, što dastaviŭ ludziam radaść. Adrazu prybaŭlajecca sił i enierhii, chočacca pracavać dalej.
Uładzimir Vacłavavič pryznajecca, što lubić parazmaŭlać z uražanymi hledačami. Uzhadvaje vypadak, kali jechaŭ na MATV na daču, a za im faktyčna ŭsiu darohu hnalisia na svaim aŭto dziaŭčaty, kab sfatahrafavacca z chot-rodam.
Aŭtarskich mašyn Uładzimir Macielski sabraŭ try — mienš jak za 15 hadoŭ. Pieršyniec — čyrvony MATV. Jaho korpus składajecca z vaśmi detalej, usie sa škłapłastyku.
— Pa ŭłasnych čarciažach rabiŭ formy-bałvanki, ź ich vyrablaŭ matrycy, z dapamohaj jakich i atrymaŭ hatovyja detali. Pahladzicie na jakaść — niedachopaŭ niama, koler pieraciakaje płaŭna, — źviartaje ŭvahu subiasiednik.
U mašynie ŭstanoŭleny 4-cylindravy ruchavik ZMZ-402 ad HAZ-24 z pavierchnievym ciuninham. Ad «Vołhi» «matveška» atrymała i radyjatar. A voś padvieska — asabistaja raspracoŭka Uładzimira Vacłavaviča.
— Spačatku ja zrabiŭ jaje makiet u maštabie 1:2 z padručnych materyjałaŭ — kardonu i faniery. Vyvučaŭ, jak u čas ruchu buduć pavodzić siabie elemienty. Siońnia heta možna zrabić z dapamohaj prahram 3D-madelavańnia. Ale ŭ momant stvareńnia chot-roda ja jašče nie vałodaŭ hetaj technałohijaj, — pryznajecca Uładzimir Macielski.
U mašynie vykarystany amartyzatary dvajnoha dziejańnia ad UAZa, kubki i spružyny vyrablalisia pa indyvidualnym zakazie. Rejka ad Ford Sierra, fary ad AAT «Motavieła», a voś hłušyciel — samarobny.
— Karkas, pavarotniki, znadvornyja lusterki — usio ekskluziŭ, — udakładniaje subiasiednik. — Pavarotnaje škło trypleks, jak i sałon sa štučnaj skury, zrobleny pad zakaz, i na jaho jość siertyfikat. Rul mnie śpiecyjalna prysłaŭ z ZŠA ziać. Hukavy sihnał pieraniaty ŭ «Dajchacu», most uziaty ŭ «Vołhi». Ščotki miechaničnyja, ale ŭ doždž na chot-rodzie asabliva i nie najeździšsia. Jość ramiani biaśpieki. Zzadu — bak ź nieržaviejki na 46 litraŭ i sabvufier. Ja biez muzyki nie mahu. Lublu słuchać rok i savieckija pieśni.
Pavodle słoŭ stvaralnika MATV, maksimalnaja skoraść, jakuju moža raźvić chot-rod, — da 140 km/h. Ale tak razhaniacca nie varta — pajezdka budzie niekamfortnaj z-za ravučaha šumu ŭ vušach. Aptymalnaja skoraść na trasie — 90-100 km/h. Centr ciažaru ŭ biełaruskaha chot-roda panižany, šyrynia aŭtamabila pavialičana na 50 mm u paraŭnańni z HAZ-24 — darohu MATV trymaje ŭpeŭniena. Adnojčy Uładzimir Macielski ŭbačyŭ svajo aŭto z dachu haraža, i jano było padobna žyvoj istocie:
— Jość hałava — ruchavik, nožki-koły, absiečany chvost-bahažnik zzadu. Usio heta naviejała mnie vobraz jaščarki, jakuju ja i vybraŭ u jakaści emblemy. Namalavaŭ, i mietadam elektraerazijnaj rezki mietału mnie jaje zrabili.
Uładzimir Macielski pryznaje, što sabraŭ usie try mašyny ŭ haražy, jak kažuć, na kalency. Pry hetym imknuŭsia da maksimalnaj nadziejnaści, jakaści i pryhažości.
— U MATV vy nidzie nie znojdziecie śladoŭ zvarki. Usio staranna zašlifavana i adpaliravana, — padkreślivaje subiasiednik. — Kali rabić, to jakasna, pryhoža, kanstruktyŭna. Nie atrymlivajecca — lepš nie pačynać. Tamu i padpuścić kahości da pracesaŭ zborki ja nie moh. Choć, viadoma, davodziłasia źviartacca da prafiesijanałaŭ, zakazvać u ich frezierovačnyja i takarnyja raboty.
Kali byŭ sabrany čyrvony MATV, Uładzimir Vacłavavič zrazumieŭ, što jamu nie chapaje mocy i skoraści, tamu zadumaŭ druhi aŭtamabil, jaki vyjechaŭ na darohi ŭ 2015 hodzie.
— Jon vykanany ŭ toj ža maniery. Adnak u biełym chot-rodzie 5-litrovy ruchavik ad Ford Mustang na 300 konskich sił i inšy radyjatar, karobka — aŭtamat. Za košt taho, što mator bolš masiŭny, sama kanstrukcyja atrymałasia daŭžejšaja na 230 mm. Admietny i koler sałona, u druhoj madeli jon čorny. U astatnim mašyna identyčnaja pieršaj, — tłumačyć majstar.
Pytańnie, ci možna ličyć chot-rod honačnym aŭtamabilem, vymušaje jaho zadumacca.
— Na pieršym staić ruchavik ad «Vołhi». Jaki honačny aŭtamabil my atrymajem, vykarystoŭvajučy małaabarocisty mator? Ale kali pastavić na jaho ruchavičok typu Honda, tady tak — vyjdzie mašyna dla honak. Tym bolš što pasadka i centr ciažaru ŭ im nižej, jaho baza na 50 mm šyrejšaja, čym u HAZ-24. Usio heta surjozna ŭzmacniaje ŭstojlivaść. Ź inšaha boku, čym mienšaja vaha mašyny, tym vyšejšaja skoraść. Abiedźvie ŭ zapraŭlenym stanie važać prykładna 920-930 kh.
Za biełym chot-rodam byŭ transformier na bazie savieckaha džypa HAZ-69. Na jaho subiasiednik pastaviŭ novyja masty ad UAZ 452, piacicylindravy ruchavik i čatyrochstupienčatuju karobku pieradač ad «Miersiedesa».
— Atrymałasia mašyna «try ŭ adnym», — raskazvaje pra treci aŭtamabil subiasiednik. — Ciapier jon vyhladaje jak vaśmimiesny džyp. Kali źniać vierchnija elemienty, atrymajem pikap. Hetak ža lohka jon pieratvarajecca ŭ kabryjalet. Na madyfikacyju patrebna ad 7 da 10 minut, ale čaściej za ŭsio ja vykarystoŭvaju jaje ŭ jakaści džypa.
Prajechać chutka ź vietrykam
Kinošniki i klipmiejkiery, pavodle słoŭ Uładzimira Vacłavaviča, pakul što nie cikavilisia chot-rodami. Zatoje MATV udzielničaje ŭ roznych aŭtamabilnych vystaŭkach, prezientacyjach, dzie vyhladaje vielmi efiektna. Akramia taho, «matveški» časam vykarystoŭvajucca ŭ čas viasiellaŭ. Ale heta nie biźnies, zapeŭnivaje Uładzimir Macielski. Časam kataje znajomych, jakija chočuć zrabić śviata zapaminalnym. Na čyrvonym MATV zvyčajna viazuć niaviestu, a na biełym jedzie žanich. I paviercie, pierad takim kartežam navat spyniajucca tralejbusy i prapuskajuć maładych.
U majstra i ciapier niamała idej pa stvareńni novych rarytetaŭ.
— Chaču sabrać trochkołavy aŭtamabil na bazie matacykletnaha ruchavika, ale ŭsio ŭpirajecca ŭ hrošy. Kali pracavaŭ, byli srodki, ciapier ža na piensii. Usie detali, navat nie novyja, darahija, — havoryć jon i adznačaje, što padumvaje pradać adno z aŭto, ale ŭ dobryja ruki. Ź inšaha boku, jak pradać, kali abodva aŭtamabili, jak rodnyja dzieci? U canie pakul što ni z kim nie syšlisia.
U pieršym MATV jość padśvietka dna, arak, ruchavika, sałona.
— Stvarajecca ŭražańnie, što mašyna nie pa asfalcie jedzie, a lacić u pavietry, jak «latučy hałandziec». Adzin raz mianie z-za hetaha spyniŭ supracoŭnik DAI: «Viedajecie, što ŭ nas u krainie padśvietka zabaroniena?» Adkazvaju: «Viedaju, ale heta praduhledžana zavodam-vytvorcam, a zavod-vytvorca — heta ja». Havoryć: «Usio zrazumieła. Jedźcie».
Pavodle słoŭ subiasiednika, supracoŭniki Dziaržaŭtainśpiekcyi adnosiacca da chot-rodaŭ vielmi karektna.
— Mnohija ŭžo viedajuć, što jość MATV. Hałoŭnaje, nie parušać praviły. Tolki adzin raz u Minsku mianie spynili, kab pacikavicca, što heta za aŭtamabil. Ale kali daviedalisia, što na jaho jość dakumienty, adrazu ž pytańni adpali.
Siońnia za rul chot-rodaŭ Uładzimir Macielski sadzicca davoli časta, ale na daču za sabranym uradžajem adpraŭlajecca na transformiery «HAZ-69» abo na zvyčajnaj «šaściorcy».
Ciapier čytajuć
Zahnuŭsia biznes člena chakiejnaj kamandy Łukašenki, jaki abiacaŭ pabudavać łyžny maniež za Viarchoŭnym sudom uzamien na łasyja ŭčastki2
Kamientary
Kali na pracy jość mahčymaść adpačyvać, to čamu b nie