Нямецкі псіхааналітык: Вязні КДБ не павінныя маўчаць

Сярод спецыялізацыяў берлінскага псіхааналітыка Карла-Хайнца Бомберга — псіхічная траўматызацыя асобы падчас палітычных рэпрэсіяў. У мінулым сам вязень Штазі, Бомберг кансультуе тых, хто прайшоў допыты ды катаванні службаў дзяржбяспекі ГДР.

Праблемы са здароўем могуць пачацца і праз 20 гадоў пасля турмы

У розны час у псіхіятрычны кабінет Карла-Хайнца Бомберга, што на Прэнцлаўэр Берг ва ўсходняй частцы Берліна, агулам звярнулася прыкладна 150 ахвяраў Штазі. Шмат у каго з іх псіхічныя або псіхасаматычныя праблемы з’явіліся гадоў праз 10 і нават 20 пасля падзення рэжыму Хонэкера.

Брандэнбуржац Томас Ханэман — пацыент Бомберга з 10-гадовым стажам. У часы ГДР ён атрымаў пяць гадоў турмы за антыўрадавую дзейнасць. Як кажа Ханэман, якому цяпер 51 год, сапраўднае жыццё ён адчуў толькі пасля падзення Берлінскай сцяны ў 1989 годзе. Ён змяніў шмат прафесіяў, ад аквалангіста да прадпрымальніка, і адчуваў сябе цалкам нармальна, як кожны здаровы чалавек.

І толькі ў пачатку 2000-х, праз 14 гадоў пасля турмы, у яго пачаліся начныя кашмары, болі ў страўніку і беспадстаўная непрадказальная нянавісць ды агрэсія да ўсіх кіраўнікоў.

«Такія размытыя, дыфузныя сімптомы маюць многія колішнія „палітычныя“ з былой ГДР», кажа Бомберг. — «Лячыць людзей, чыё здароўе сістэматычна разбурала Штазі, досыць складана».

Бомберг: Вось нядаўна да мяне звярнуўся пацыент, які дваццаць гадоў пасля турмы Штазі ні на што не пакутаваў. Ніколі. І тут у яго раптам усё пачало балець. Як высвятляецца, такія болі маюць псіхагенныя прычыны. Пасля таго, што гэтыя людзі перажылі, яны трывала знаходзяцца ў дэпрэсіўным стане. Гэта такая псіхічная перапрацоўка-жвачка перажытага — катаванняў, допытаў і гэтак далей. Вельмі важны момант, што акрамя псіхічнай рэакцыі на ўвесь гэты досвед існуе і саматычная, цялесная рэакцыя з невыноснымі болямі — галавы, хрыбетніка, суставаў. Найперш псіхічныя расстройствы выклікаюць ускладненні на страўнікава-кішэчным тракце, наступны орган — гэта сэрца. Паступова настае не толькі псіхічная, але і саматычная дэпрэсія.

Самае галоўнае — пазбавіцца недаверу

Недавер у колішніх вязняў набіраецца праз тое, што доўгі час яны былі аб’ектам кантролю ды сачэння спецслужбаў, лічыць Бомберг. Цяпер, пасля доўгіх размоваў з лекарам, многія з яго пацыентаў, як той жа Ханэман, ужо спакайней рэагуюць, скажам, на павольны праезд аўтамабіля, нечаканыя званкі ў дзверы або праз тэлефон, і не скардзяцца на болі.

Як кажа доктар Бомберг,

канчаткова вылечыцца ад перажытай несправядлівасці, на жаль, немагчыма.

«Свабода»: Што б вы маглі параіць у сувязі з гэтым беларускім вязням, якія знаходзяцца ў турмах пад масіўным псіхалагічным ціскам з боку спецслужбаў, а таксама тым, хто выйшаў з вязніцы і адчувае пэўныя душэўныя расстройствы? Пры гэтым трэба ўлічваць, што псіхіятр у постсавецкіх краінах — гэта спецыяліст, да якога чалавек пойдзе ў апошнюю чаргу, асабліва так званы палітычны.

Бомберг: Ёсць пэўныя моманты, якія звязаныя з палітыкай і могуць вырашацца на палітычным узроўні ў адпаведнасці з тымі пагадненнямі, да якіх далучылася Беларусь. Згодна з гэтымі пагадненнямі трэба пільна дамагацца выканання такіх правоў, як права на кантакт з адвакатам, на спатканні, на медычны дагляд. Таксама нейкімі агульнымі міжнароднымі намаганнямі можна было б нейкім чынам наладзіць адпаведныя кансультацыі заходніх адмыслоўцаў-псіхіятраў, каб дапамагчы пацярпеламу справіцца з ягонымі псіхатраўмамі. Я ведаю, што многія вязні проста не хочуць нічога гэтага згадваць, а хочуць толькі забыцца. І толькі пасля таго, як палітыкі, медыкі, праваабаронцы пачнуць актыўна нагадваць людзям пра іх правы, тыя зноў павераць у сябе. Я гэта назіраю на маіх пацыентах, якія шмат маўчалі. Аднак цяпер, ведаючы пра свае правы больш, яны болей займаюцца ўласнымі праблемамі.

***

У гэтыя дні ініцыятыва «Вызваленне», якая аб’ядноўвае сваякоў палітвязняў па «справе 19 снежня», перадала ў пасольства Венгрыі, якая старшынюе ў ЕС, зварот, у якім заклікае Еўропу праявіць цвёрдасць у пытанні неадкладнага і безумоўнага вызвалення ўсіх палітвязняў.

У звароце прыводзяцца прыклады катавання вязняў у засценках КДБ. Гэта жорсткае стаўленне канваіраў у чорных масках, шантаж і псіхалагічны ціск на падследных, адсутнасць прабіральні ў многіх камерах і г.д.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0