Bai ŭ Hroznym 4 śniežnia prymusili śviet iznoŭ uzhadać pra situacyju ŭ Čačnie, jakaja apošnim časam farmalna ličyłasia adnoj z samych spakojnych kaŭkazskich respublik Rasii.
U značnaj stupieni za hety vonkavy spakoj adkazvaŭ Ramzan Kadyraŭ, jaki źjaŭlajecca poŭnaŭładnym kiraŭnikom rehijonu, sfarmavaŭ vialikija i dobra finansavanyja siłavyja struktury ź miascovych uradžencaŭ, nie byŭ zaŭvažany ŭ vialikaj prychilnaści da «drobiaziaŭ» zakanadaŭstva pra abaronu pravoŭ čałavieka ci svabody słova i maje ščodryja datacyi z federalnaha biudžetu.
Časta krytyki nazyvajuć Kadyrava asabistym vasałam, «apryčnikam» Uładzimira Pucina — za adnosny spakoj u Čačni, addanaść kadyraŭskaj «hvardyi» i adsutnaść patreby vajavać tam siłami rasijskich pryzyŭnikoŭ prezident RF daŭ miascovamu ŭradžencu poŭnuju svabodu ruk u rehijonie, dyj nie tolki ŭ im.
Z čačencami, jakija trymajucca adzin za adnaho i majuć pratekcyju siarod svaich «kadyraŭcaŭ», bajacca kanfliktavać rasijcy navat u Maskvie.
Padčas masavych pratestaŭ u Maskvie ŭ 2011—2012-ch suprać pucinskaha režymu i rasijskija libierały, i rasijskija nacyjanalisty nie vyklučali, što ŭ vypadku «maskoŭskaha Majdanu» mienavita čačenskija milicyjaniery i śpiecnazaŭcy pa zahadzie Kadyrava stanuć biez chvalavańniaŭ stralać pa maskvičach.
Ahresija Rasii suprać Ukrainy taksama nie abyšłasia biez zajavaŭ pra toje, što kadyraŭcy ŭdzielničajuć u bajach suprać ukrainskich vojsk.
Taki status kadyraŭskija farmavańni zajmieli padčas tak zvanaj Druhoj čačenskaj vajny, jakaja pačałasia ŭ 1999 hodzie. Tady častka bajevikoŭ pad kiraŭnictvam mufcija Čačni Achmata Kadyrava, jaki vajavaŭ suprać RF u 1994-1996 hadach, pierajšła na bok fiederalnaj ułady.
Pra Achmata Kadyrava kažuć, što padčas pieršaj vajny suprać Rasii jon zaklikaŭ: «Kožny čačeniec pavinien zabić 150 rasijcaŭ, i tady vajna skončycca!». Sam jon, užo kali byŭ pramaskoŭskim prezidentam Čačni, abviarhaŭ hetyja abvinavačańni: «Ja kazaŭ: kolki možacie, stolki zabivajcie, biez abmiežavańniaŭ».
U 1999 hodzie starejšy Kadyraŭ — baćka Ramzana — zajaviŭ, što jon suprać vachabizmu, jaki jość radykalnaj siektaj, niesumiaščalnym z tradycyjnym kaŭkazskim isłamam.
Adnačasova jon pačaŭ nasyčać svaimi ludźmi miascovuju pramaskoŭskuju milicyju i śpiecsłužby. Kanflikt niaŭchilna «čačenizavaŭsia» - čačency pačali vajavać suprać inšych čačencaŭ.
U 2003 hodzie na vybarach pad kantrolem rasijskich vojskaŭ Achmat Kadyraŭ byŭ abrany prezidentam Čačni jak subjekta RF, adnak 9 traŭnia 2004 hoda zahinuŭ padčas vybuchu. Ale jahonuju spravu praciahnuŭ syn, jaki padparadkavaŭ ci navat fizična źniščyŭ inšych pramaskoŭskich kankurentaŭ u baraćbie za kantrol nad respublikaj. Jak kazali pravaabaroncy ci niezaležnyja žurnalisty, jakija vyžyli ci ŭciakli z Čačni, mietadaŭ zmahańnia z antyrasijskimi vorahami jon taksama nie abiraŭ.
Kambinacyja adnaasobnaj ułady, žorstkaha teroru, naprykład, kalektyŭnaj adkaznaści za praviny svajakoŭ, i finansavych metadaŭ matyvacyi moładzi pryviali da taho, što niedzie paśla 2005-2006 hodu isłamisty z Čačni ŭ asnoŭnym pačali dziejničać u inšych rasijskich respublikach Paŭnočnaha Kaŭkazu.
Pastupova amal usie siłavyja funkcyi ŭ Čačni pierajšli ŭ ruki kadyraŭskich uzbrojenych častak, jakija farmalna prypisanyja da FSB ci MUS RF — ale faktyčna źjaŭlajucca asabistaj «hvardyjaj» Kadyrava. Jany i stali ci nie najbolš strašnymi pudziłami dla ŭnutranych, a taksama i źniešnich praciŭnikaŭ pucinskaha režymu.
Ich viernaść harantujecca niefarmalnymi pryvilejami, jakija jany majuć u Rasii, stanoviščam novaj siłavoj elity, ščodrym maskoŭskim finansavańniem Čačni, tym, što małady čałaviek u razburanaj paśla 20 hadoŭ vojnaŭ respublicy, kali choča dobra zarablać, musić być voinam — i iści słužyć Kadyravu.
Ci zachavajecca hetaja viernaść, kali patok fiederalnych datacyj rezka źmienšycca, ci zastaniecca sam Kadyraŭ viernym Maskvie, kali jaje ekanamičny, vajskovy i administratyŭny ŭpłyŭ upadzie — pažyviem i pabačym.
Ciapier čytajuć
Dziadok raskazaŭ, jak pavodziŭ by siabie ŭ siońniašniaj Biełarusi i što budzie dalej3
Kamientary