antalohija ŭčynku
Vajskoviec
Ličycca, što ŭčynak — heta dziejańnie, ale ŭčynkam moža być i zvyčajnaje słova.
Vital Mikuła naradziŭsia ŭ 1913 h. u biednaj sialanskaj siamji ŭ viosačcy Nialepava, što ŭ Niaśviskim paviecie. Chłopiec zmałku chacieŭ źviazać siabie z vajskovaj spravaj. Niamała hetamu paspryjaŭ i jahony starejšy brat Juljan, aficer polskaha vojska, natchniajučy svaim prykładam. Pa skančeńni siamihodki Vital kirujecca zdavać ispyty ŭ kadecki korpus. Paśpiachova zdaje ich, adnak nie patraplaje ŭ škołu. Pryčyna samaja zvyčajnaja: vaha na paru kilahramaŭ nižejšaja za patrebnuju.
Ale chłopiec nie zdajecca, piša list da prezydenta Polščy Maścickaha z prośbaj paspryjać zaličeńniu ŭ kadety. Maścicki stavić rezalucyju “pryniać”. U kadeckim korpusie Vital Mikuła patraplaje ŭ rotu Franca Kušala. Paśla, užo ŭ čynie padparučnika artyleryi, u 1939 h. Mikuła skančaje jašče Hrundzionzkuju artyleryjskuju škołu.
U vieraśni 1939 h. polskaje vojska ŭščent raźbivajuć niemcy. Mikuła, cudam uniknuŭšy pałonu, viartajecca ŭ baćkoŭskuju chatu.
Uviesnu 1942 h. niemcy arhanizavali aficerskuju škołu dla padrychtoŭki biełaruskich vajskovych kadraŭ i pryznačyli Franca Kušala adkaznym za jaje. Na zaklik biełaruskich nacyjanalnych dziejačoŭ u Miensk źjechalisia biełaruskija vajskoŭcy. Siarod prybyłych byŭ i Vital Mikuła.
Franc Kušal pryznačyŭ byłoha vučnia svaim namieśnikam. Kušal byŭ prafesijnym vajskoŭcam i zajmaŭsia vyklučna vajskovymi spravami, na Mikułu lažała štabnaja i tearetyčnaja praca. U 1943 h. jon padrychtavaŭ i vydaŭ “Strajavy vajskovy statut”, adrasavany biełaruskamu žaŭnieru. Paśla stvareńnia Biełaruskaj Krajovaj Abarony Kušal byŭ pryznačany jejnym vajskovym Načalnikam. Svaim namieśnikam jon znoŭ abraŭ kapitana Mikułu. Kastuś Akuła, śviedka padziejaŭ, u “Zmaharnych darohach” tak apisvaje Mikułu: “...byŭ čałaviekam drobnaha składu, siaredniaha rostu, śvietłavałosy, z šerymi vačyma, i, zdajecca, rabacińniem na tvary. Naplečnyja pakładki vajskovaha mundzira rabili jahonyja plečy šmat šyrejšymi, čym byli ŭzapraŭdu. Ruchi mieŭ upeŭnienyja, nadta apanavanyja, hladzieŭ zaŭsiody łaskava j staraŭsia pramaŭlać ci havaryć prosta, biaź lišnich kryvulaŭ. Tvar jahony, zvyčajna łahodny, mieŭ tuju ŭłaścivaść, što adrazu budziŭ davier i pašanu da hetaha čałavieka”.
Uletku 1944 h. Krajovaja Abarona razam ź niamieckim vojskam adstupiła na Zachad. Z žaŭnierami ŭ abozie išoŭ i Vital Mikuła. Va Ŭschodniaj Prusii, u Elbinhu, niamieckaje kiraŭnictva vyrašyła rearhanizavać adździeły BKA (jakija naličvali kala 10 tys. čałaviek), u 30-ju dyviziju SS, dałučyŭšy da dyvizii aficeraŭ-rasiejcaŭ i ŭkraincaŭ. Vyjšła tak, što žaŭniery byli zbolšaha biełarusami, aficery — rasiejcami.
Dziela “abjadnańnia” dyvizii sklikali specyjalnuju kanferencyju. Zastavałasia tolki vyrašyć, jak nazvać jaje. Rasiejcy prapanavali: “Rasiejskaja dyvizija SS”. Sprava, dumali jany, užo vyrašanaja. Tut uźniaŭsia Vital Mikuła, jaki zamiaščaŭ na schodzie adsutnaha Kušala: «Ja suprać nazyvańnia dyvizii Rasiejskaj i kateharyčna admaŭlajusia padparadkoŭvacca rasiejskamu aficerstvu».
Na Mikułu abrynulisia jak rasiejcy, tak i niemcy. Biełaruskija aficery, što prysutničali na schodzie, na jakich tak spadziavaŭsia Mikuła, nie padtrymali jaho. Jon zastaŭsia ŭ adzinocie.
Svaim vystupam Vital Mikuła faktyčna padpisaŭ sabie śmiarotny prysud. Praź niekalki dzion jaho aryštavali i adpravili ŭ adzin ź niamieckich kanclahieraŭ, dzie jon i zahinuŭ.
A.Hardzijenka
Ciapier čytajuć
«Nadzieja Ściapanaŭna». Mikita Najdzionaŭ apublikavaŭ paemu, jakaja naradziłasia ŭ Žodzinskaj turmie. Takoha paetyčnaha epasu ŭ biełaruskaj paezii XXI stahodździa jašče nie było55
«Nadzieja Ściapanaŭna». Mikita Najdzionaŭ apublikavaŭ paemu, jakaja naradziłasia ŭ Žodzinskaj turmie. Takoha paetyčnaha epasu ŭ biełaruskaj paezii XXI stahodździa jašče nie było5
«Jość u Biełarusi ludzi, jakim nie padabajecca rasijski ściah, saviecki ściah». Rasijaninu na BMW X7 ź niamieckimi numarami paškodzili aŭto ŭ Minsku4747
Kamientary