Listy ŭ redakcyju
Nacyjanalny duch
Siońnia, kali navat niadaŭnija prychilniki PPRB kažuć, što Biełaruś pavinna być niezaležnaj, ja čamuści nie adčuvaju radaści, jakaja apanoŭvała mianie jašče try hady tamu, kali susied u ciahniku akazvaŭsia biełaruskim patryjotam. Niama taho trymcieńnia, jakoje było ŭ śniežni 1988 h., kali da mianie, sałdata-strajbataŭca, što prachodziŭ terminovuju słužbu ŭ Maskvie, pryjechała maci j paviedamiła pra padziei ŭ Kurapatach. Niama ciapier u kole śviadomych biełarusaŭ toj jednaści, jakaja adčuvałasia ŭ Maskvie pry kancy 80-ch pamiž nami — sałdatami-biełarusami. Niama taho duchu, što łunaŭ u Miensku ŭ 1991 h., ale potym rastvaryŭsia ŭ mory štodzionnych pytańniaŭ, batalijaŭ mižpartyjnaj baraćby. Ciapier, nazirajučy, jakaja varožaść časam panuje ŭ asiarodździ śviadomych biełarusaŭ, jak biełaruski mužyk-rabaciaha nie biez dapamohi dziaržavy pieratvarajecca ŭ chraničnaha alkaholika, jak usiudy panuje zdrada i danos, a ŭ BNF ustupajuć, tolki kab atrymać paśviedčańnie, a potym uciačy za miažu, — razumieješ, što za 12 hod my tak i nia stalisia nacyjaj u poŭnym sensie hetaha słova. Kryŭdna, što navat toj miljon śviadomych biełarusaŭ nia zdoleŭ abjadnacca j utvaryć chaj sabie j nievialičkuju, ale zdarovuju j žyćciazdolnuju nacyju.
Hałoŭnaja pryčyna siońniašniaha stanovišča — prafanacyja nacyjanalnaj idei, što była padmienienaja inšymi idejami — dziaržaŭnaj, palityčna-partyjnaj i navat kulturna-aśvietnickaj.
A biez paŭnavartasnaj nacyi nia moža być i paŭnavartasnaj dziaržavy. Chiba što maryjanetkavaje ŭtvareńnie kštałtu sučasnaj RB. Narod tolki tady źjaŭlajecca narodam, kali jahonyja prynaležniki abjadnanyja adzinym Ducham braterskaje lubovi adno da adnaho.
Darečy, prajava sapraŭdnaj nacyjanalnaj idei niejak milhanuła na staronkach “NN”. Heta natatka S.Adamoviča pra “mastoŭskuju mafiju” ŭ Ńju-Jorku.
Siaržuk Piatrovič, Barysaŭ
Lepš miljon, čym dziesiać
Mnie spadabaŭsia list “Nieviadomaha žaŭniera” i vodhuki na jaho. I ja vyrašyŭ padzialicca svaimi dumkami nakont sučasnaha stanu biełaruščyny.
Hałoŭnaja našaja biada siońnia — my słaba arhanizavanyja. U nas mnoha ruchaŭ i partyjaŭ, ale niama ahulnaj arhanizacyi. Treba stvaryć Suśvietnuju Arhanizacyju Biełarusaŭ, jakaja b jadnała ŭsich biełarusaŭ ad Miensku i da samych dalokich viosačak, ad Irkucku da Taronta. Kab filii jaje byli ŭ kožnym dvary, u kožnaj vioscy. Stvarać svaje sacyjalnyja fondy, svaju samadapamohu, jak heta rabili armianie albo kurdy.
Našyja nacyjanalnyja dziejačy prykłali mnoha siłaŭ, kab stvaryć u Miensku dziaržaŭny Nacyjanalny ŭniversytet. Ale nichto nie sprabavaŭ adčynić Niedziaržaŭny biełaruski ŭniversytet, pa analohii z rasiejskamoŭnymi kamercyjnymi VNU. Amal nie zastałosia i biełaruskich škołaŭ. Na moj pohlad, treba adčynić viačernija klasy, u jakich dzietki vyvučali b našu sapraŭdnuju historyju, kulturu dy movu. Chaj ranicaj jany chodziać u ahulnaadukacyjnuju škołu, a viečaram — u viačerniuju biełaruskuju (chacia b paru hadzinaŭ u tydzień). Paadčyniać usiudy spartovyja nacyjanalnyja sekcyi.
Treba abudžać samaśviadomaść. Na tyja hrošy, za jakija ładziać seminary i furšety, lepiej vydać niekalki miljonaŭ rasiejska-biełaruskich słoŭnikaŭ dy brašuraŭ pa historyi Biełarusi i razdać u kožnuju siamju. A chto nie žadaje być biełarusam, dyk i nia treba. Niachaj nas budzie miljon zamiest 10-ci, ale my budziem viedać, chto my i čaho čakajem. A kali sprava pojdzie, pryjduć da nas i astatnija.
Na hetym usio. Žyvie Biełaruś!
A.Ł., Barysaŭ
Kamientary