Moj radavod (biełaruskija dzieci pišuć historyju svajoj krainy)

Moj radavod

biełaruskija dzieci pišuć historyju svajoj krainy

“Radavod majoj siamji — heta dreva, čyje karani trymajuć mianie na rodnaj ziamli, dajuć moc dla žyćcia, a haliny, listočki na im — heta ja, maje baćki, rodnyja… Ja bačyŭ svaich prababulu i pradziadulu tolki na fatazdymkach, čuŭ raskazy pra ich žyćcio ad baćkoŭ, ale j hetaha było dastatkova, kab zrazumieć: jany — heta častka vialikaj historyi rodu, vioski, krainy, śvietu. Jany — častka mianie”.

Hetyja radki ź dziciačaj pracy jak najlepš tłumačać asnoŭnuju ideju konkursu “Moj radavod: Los siamji ŭ XX st.”, jaki ładziŭsia supołkaj “Dyjaryuš” ciaham apošnich hadoŭ. U biełaruskaj sytuacyi, kali navat tryvałyja histaryčnyja aryjenciry falšujucca, vielmi važna, kab dzieci vyvučali h.zv. “blizkuju historyju” — historyju dziadoŭ, baćkoŭ, svajakoŭ, historyju, jakaja žyvie ŭ pamiaci blizkich ludziej, u starych siamiejnych fotaalbomach, dakumentach.

Upieršyniu konkursy takoha kštałtu pačali ładzicca kala 30 hadoŭ tamu ŭ Zachodniaj Niamieččynie, ale sapraŭdny furor jany vyklikali ŭ krainach Siaredniaj i Ŭschodniaj Eŭropy — Polščy, Ukrainie, Baŭharyi, Słavienii, Rasiei. Tam konkursy ładziacca niezaležnymi hramadzkimi instytucyjami pad patranažam ministerstvaŭ aśviety abo pieršych asobaŭ dziaržavy. U nas arhanizavany Archivam Najnoŭšaje Historyi ŭ 1999 h. pieršy konkurs “Blizkaja historyja. Paŭsiadzionnaje žyćcio ŭ Biełarusi: 1945—1965” byŭ abvieščany Zamiatalinym antydziaržaŭnym.

Udzieł u konkursie “Moj radavod: Los siamji ŭ XX stahodździ” mahli brać vučni siarednich škołaŭ (ad 7 klasy), licejaŭ, kaledžaŭ, himnazijaŭ, vučelniaŭ, technikumaŭ. Zadača konkursu “Moj radavod: Los siamji ŭ XX st.” była takaja: udzielnik nia musiŭ składać padrabiaznaje hienealahičnaje dreva, ale musiŭ pakazać svaich praščuraŭ u virach historyi krainy. Termin “blizkaja historyja” śviedčyć pra subjektyvizm: sakramentalny mit pra Zachodniuju Biełaruś moža pa-novamu zahučać z vusnaŭ rodnaj babuli. Tolki takim čynam vykryštalizujecca našaja ahulnaja historyja.

“Toje, što ŭ dzieda, maci i mnohich našych svajakoŭ zachavałasia šmat dobrych fatazdymkaŭ, uskosna śviedčyć pra niabiednych na hrošy ludziej. Hladzi: zdymki raźvitańnia ź niabožčykam (heta byŭ 19-hadovy brat matuli Siomak). Raźvitańnie adbyvajecca pad abrazami ŭ vyšyvanych ručnikach, la dvuch sumiežnych voknaŭ. 5 dziaŭčat. Chłapčuk i žančyna ŭ hadach, nie starejšaja za 40. Čystaja bializna, žyvyja kvietki, akuratna pryčasanyja vałasy. Nia vier nikomu, kali pačuješ, što da 1939 h. zachodniki chadzili ŭ łachmanach, a žyli ŭ brudzie i smurodzie.

Na zdymku prykładna taho ž času (1925—26) hurt družak i bratoŭ la maładych. Heta taksama našaja radnia. Kali ty zachočaš paraŭnać toj čas i ciapierašni, to jašče nieviadoma, na čyju karyść buduć vysnovy” (Źmicier Makaŭčuk. “Adnaŭlaju pamiać rodu pa zachavanych fatazdymkach”.)

Usiaho na sioletni konkurs pryjšło 390 pracaŭ. U žury ŭvachodzili historyki, litaratary, kulturolahi: Vital Skałaban, Ihar Kuźniacoŭ, Vacłaŭ Areška, Aleh Trusaŭ, Łarysa Androsik, Uładzimier Arłoŭ, Zachar Šybieka, Lavon Barščeŭski.

Pa vynikach pracy byli vyznačanyja pieramožcy, jakim uručyli dyplomy, pamiatnyja padarunki. “Rehijanalnaja Biełaruś” i Siamion Domaš adznačyli padarunkami pracy navučencaŭ babrujskaj dziciačaj kalonii.

Siarhiej Sacharaŭ

Dyplomy Pieršaj stupieni
j pamiatnyja padarunki atrymali:

1. Anton Jermalonak, vučań SŠ №3 h.Miory, za pracu “Hieraičnyja i trahičnyja staronki majho radavodu”.

2. Źmicier Makaŭčuk, vučań himnazii №2 h.Pinsku, za pracu “Adnaŭlaju pamiać rodu pa zachavanych fatazdymkach”.

3. Jaŭhien Bielski, vučań Nacyjanalnaha dziaržaŭnaha humanitarnaha liceju imia Jakuba Kołasa , h.Miensk, za pracu “Moj rod: linii, punkciry, zyhzahi losu”.

4. Alaksiej Jacukievič, vučań SŠ №91, h.Miensk, za pracu “Los siamji ŭ XX st. Apoviedy staroha albomu”.

5. Veranika Patockaja, navučenka Muzyčnaje vučelni h.Baranavičy, za pracu “Siamja Saŭčukoŭ u XX st.”