У Якуцку на месцы мемарыяла з імёнамі славутых беларусаў цяпер будзе стаяць помнік «герою СВА»
У Якуцку рыхтуюцца паставіць на месцы знішчанага мемарыяла ссыльным даследчыкам Сібіры помнік расійскаму вайскоўцу, які загінуў ва Украіне. Замест беларусаў, якія адкрывалі горныя хрыбты і даліны ды далі пачатак якуцкай пісьменнасці, ушануюць чалавека, які добраахвотна пайшоў забіваць.
Галоўны архітэктар горада Сямён Сяргееў афіцыйна пацвердзіў, што на скрыжаванні вуліц Паяркова і Курашова з'явіцца манумент загінуламу ва Украіне радавому Дзмітрыю Ягораву. Менавіта на гэтым самым месцы 20 гадоў стаяў мемарыял выбітным ссыльным навукоўцам, сярод якіх былі і нашы суайчыннікі — Ян Чэрскі і Эдвард Пякарскі.
Помнік, усталяваны яшчэ ў 2002 годзе, уяўляў сабой ансамбль з пяці вялізных каменных глыб, якія стаялі паўколам. На іх былі размешчаныя таблічкі на рускай, якуцкай і польскай мовах з імёнамі навукоўцаў-ссыльных, якія зрабілі велізарны ўнёсак у даследаванне Якуціі.
Вясной 2023 года манумент раптам абнеслі плотам. У чэрвені з яго зніклі імянныя шыльды, а ўвосень вывезлі і самі камяні. Гарадская адміністрацыя тады абяцала разабрацца ў сітуацыі, але ў выніку толькі развяла рукамі. Афіцыйны адказ зводзіўся да таго, што мемарыял проста «не ўваходзіць у ахоўны рэестр» аб'ектаў культурнай спадчыны. Мясцовыя ўлады зрабілі выгляд, што помніка нібыта і не існавала.
Расчышчаная пляцоўка не доўга стаяла пустой. Як паведаміў архітэктар Сяргееў, падрыхтоўчыя працы ўжо амаль завершаныя, а новы помнік зроблены ў Краснаярску за пазабюджэтныя сродкі і неўзабаве будзе дастаўлены ў Якуцк.
Новы герой Якуцка — 48‑гадовы радавы Дзмітрый Ягораў з Сунтарскага раёна. Пасля тэрміновай службы ў 90‑х ён працаваў печніком у Бураціі. У 2022 годзе пайшоў добраахвотнікам на вайну супраць Украіны, дзе стаў стралком 155‑й асобнай брыгады марской пяхоты. У верасні 2023 года ён атрымаў смяротнае раненне ў Данецкай вобласці і пасмяротна атрымаў званне Героя Расіі ад Уладзіміра Пуціна. Гэта будзе ўжо трэці помнік Ягораву ў Якуціі: два папярэднія бюсты стаяць на Алеі Герояў у Якуцку і ў родным сяле.
Расійскія СМІ звычайна называюць знесены помнік «мемарыялам ссыльным палякам», але з чатырох даследчыкаў, ушанаваных на камянях, двое — беларускія шляхціцы.
Гэта, у першую чаргу, Ян Чэрскі — ураджэнец Дрысенскага павета (цяпер Верхнядзвінскі раён), удзельнік паўстання Кастуся Каліноўскага, якога пасля паразы выслалі ў Сібір. Менавіта там, стаўшы выдатным геолагам і географам, ён адкрываў горныя хрыбты і даліны, якія цяпер носяць яго імя.
Другі наш зямляк — Эдвард Пякарскі з Ігуменскага павета (сёння Смалявіцкі раён). За ўдзел у народніцкім руху яго таксама саслалі ў Якуцію. Там ён стварыў фундаментальны «Слоўнік якуцкай мовы», які склаў каля 38 тысяч слоў і фактычна даў пачатак якуцкай пісьмовай традыцыі і літаратуры.
Замена помнікаў у Якуцку — гэта толькі частка маштабнай кампаніі расійскіх уладаў па сціранні памяці пра ахвяр рэпрэсій і перапісванні гісторыі. Разам са знішчэннем Музея ГУЛАГа ў Маскве і зняццем мемарыяльных дошак па ўсёй Расіі, гэта дэманструе свядомую палітыку замяшчэння памяці пра складанае мінулае агрэсіўным сучасным мілітарызмам.
Каментары
Што на Масковіі, што ў БССР помнікі і назвы вуліц толькі ў гонар маскавітаў ды злачынцаў якія дзеля вялічча Масковіі забівалі людзей і знішчалі іншыя народы.
Старанна выліваць боты маскоўскаму барыну і акупантам маскавітам - дывіз што гаўляйтара ў Якуціі, што ў чырвона-зяленай бсср.
Гэта мэта акупантаў - вынішчаць нацыянальную інтэлегенцыю, культуру, гісторыю, мову, нацыянальную памяць і паўсюль распаўсюджваць савецкасць і рузке царызм. Так акупанты рабілі заўжды калі сунуліся ў іншыя краіны і народы.