Самая маленькая незалежная рэспубліка ў свеце збіраецца праз рэферэндум змяніць назву

Науру (націск на другі склад) — гэта маленечкі каралавы востраў, размешчаны ў цэнтральнай частцы Ціхага акіяна, крыху на поўдзень ад экватара. Плошча краіны складае ўсяго каля 21 квадратнага кіламетра, а колькасць насельніцтва — прыкладна 11 тысяч чалавек. Меншыя за Науру толькі Манака і Ватыкан, аднак яны не з’яўляюцца рэспублікамі.

Гісторыя вострава для знешняга свету пачалася ў XVIII стагоддзі. У 1798 годзе брытанскі мараплавец Джон Фірн стаў першым еўрапейцам, які ўбачыў гэтую зямлю. Уражаны маляўнічымі краявідамі, ён даў востраву назву Pleasant Island — «Прыемны востраў».

Аднак у наступныя стагоддзі лёс краіны быў складаным: Науру па чарзе трапляла пад кантроль Германіі, Аўстраліі, Вялікабрытаніі і Новай Зеландыі. Сапраўдную незалежнасць рэспубліка здабыла толькі ў 1968 годзе.

Павялічыць

Доўгі час гэтая маленькая краіна была вядомая дзякуючы сваім каласальным радовішчам фасфарытаў. У 1970‑я гады Науру нават лічылася адной з самых багатых дзяржаў свету ў разліку на душу насельніцтва. Аднак інтэнсіўная здабыча прывяла да экалагічнай катастрофы: каля 80% тэрыторыі вострава ператварыліся ў камяністыя землі, амаль непрыдатныя для жыцця.

Прагматычная знешняя палітыка

Значная частка даходаў сучаснай Науру паступае ў выглядзе фінансавай дапамогі ад Аўстраліі. Канбера таксама нясе адказнасць за абарону астраўной рэспублікі ў межах нефармальнага пагаднення. Узамен Науру пагадзілася на размяшчэнне рэгіянальнага цэнтра апрацоўкі даных мігрантаў. Туды адпраўлялі асоб, якія спрабавалі трапіць у Аўстралію морам і прасілі прытулку, пакуль іх заяўкі разглядаліся.

Гэты лагер гадамі забяспечваў значную долю бюджэту Науру, але сур’ёзна сапсаваў міжнародную рэпутацыю краіны: праваабаронцы рэгулярна паведамлялі пра жорсткія ўмовы ўтрымання і парушэнні правоў чалавека на востраве.

Павялічыць

Пазней краіна апынулася ў цэнтры ўвагі і праз знешнюю палітыку. У студзені 2024 года Науру разарвала дыпламатычныя адносіны з Тайванем і аднавіла іх з Кітаем. У 2008 годзе краіна прызнала незалежнасць Косава. Аднак пазней, у 2019-м, заявіла пра адкліканне гэтага прызнання.

У 2009 годзе Науру стала чацвёртай дзяржавай у свеце (пасля Расіі, Нікарагуа і Венесуэлы), якая прызнала незалежнасць Абхазіі і Паўднёвай Асеціі. У СМІ тады паведамлялася, што ў адказ на гэты крок Расія паабяцала выдаць астраўной рэспубліцы гуманітарную дапамогу сумай 50 мільёнаў даляраў.

У сакавіку 2025 года Науру абвясціла аб запуску праграмы «залатых пашпартоў» (Nauru Economic and Climate Resilience Citizenship Program).

Мэта ініцыятывы — сабраць сродкі для маштабнага праекта, мэта якога — перасяліць каля 90% насельніцтва з прыбярэжных зон, якія цярпяць ад павышэння ўзроўню акіяна, у новую супольнасць на ўзвышшах у цэнтры вострава. Стаць грамадзянінам Науру можна за ўнёсак сумай мінімум 105 000 даляраў, пры гэтым жыць на востраве не патрабуецца.

Змена назвы

Цяпер жа дзяржава трапіла ў навіны з яшчэ адной незвычайнай нагоды. Як паведамляе дзяржаўнае выданне Advance Nauru, 12 мая 2026 года парламент Науру аднагалосна ўхваліў канстытуцыйную папраўку аб афіцыйным перайменаванні дзяржавы з «Науру» на «Наоэра» (Naoero) — менавіта так востраў заўсёды называлі карэнныя жыхары на сваёй мове.

Аднак згодна з заканадаўствам, парламентарыі не могуць прыняць такое рашэнне самастойна. Канчатковае слова павінны сказаць грамадзяне краіны на ўсеагульным рэферэндуме.

Павялічыць

Паводле афіцыйнай пазіцыі кіраўніцтва дзяржавы, перайменаванне павінна стаць сімвалічным вяртаннем да нацыянальнай і культурнай ідэнтычнасці. Прэзідэнт Дэвід Адэанг, тлумачачы неабходнасць змен, адзначыў:

«Хоць назва Науру атрымала міжнароднае прызнанне з моманту абвяшчэння незалежнасці, гэтая ініцыятыва закліканая больш дакладна ўшанаваць спадчыну нашай нацыі, нашую мову і самабытнасць. Назва Науру з’явілася толькі таму, што замежнікі не маглі правільна вымавіць «Наоэра». Яна была зменена не па нашым жаданні, а выключна дзеля чужой зручнасці».

Улады краіны праводзяць паралелі з іншымі паспяховымі прыкладамі дэкаланізацыі назваў, якія адбыліся ў апошнія дзесяцігоддзі: напрыклад, калі Бірма змяніла назву на М’янму, а Свазіленд стаў Эсваціні.

Калі жыхары вострава падтрымаюць ініцыятыву на рэферэндуме, працэс перайменавання закране абсалютна ўсе сферы жыцця дзяржавы. Новая назва будзе замацаваная ў Канстытуцыі, з’явіцца на дзяржаўных сімвалах, у пашпартах і афіцыйных дакументах. Змены адбудуцца і на міжнародным узроўні: ад перафарбоўкі самалётаў нацыянальнай авіякампаніі і марскіх суднаў да змены шыльдаў у прадстаўніцтве краіны пры ААН.

• 9
• 0
• 5
• 3
• 0
• 0
• 0
• 0