Viartańnie Biełaha Kania. Kamierton Siarhieja Vahanava

7 studzienia, na Rastvo, pamior zasłužany nastaŭnik Biełarusi Mikałaj Ivanoŭ. Dla mianie — Kola…

My nie bačylisia z červienia 1963 hoda. Atrymlivajecca paŭstahodździa, paŭhoda i siem dzion.

I voś ja baču jaho, a jon mianie – nie…

Ja namahajusia paznać jaho ŭ čałavieku, što lažyć, skłaŭšy ruki, u damavinie. Ale jak nie ŭhladajusia, tvaru nie vidać – u rytualnaj zale niedzie na hrazkich, u jaminach, zadach 10-j minskaj lakarni zmročna i ciesna. Vakoł mnostva damavin roznych hatunkaŭ i koštaŭ — pastaŭleny uzdoŭž ścien, pakładzieny adzin na adnaho ŭ čakańni svaich, na viečnaść, nasielnikaŭ… Raptam adniekul źjaŭlajecca małady chłopiec u zialonaj lakarskaj vopratcy, niešta papraŭlaje na Kolinym tvary… Nie paśpieli, musić, padrychtavać. Na raźvitańnie – usiaho paŭhadziny, tolki vynieśli adnaho, a ŭžo čakaje nastupny…

Śpiašajsia i ty, Kola, nie zatrymlivajsia na hetym śviecie…

Pa praŭdzie, ja nie viedaju, čamu pajechaŭ na Koleva pachavańnie. My nikoli nie siabravali, za ŭsie hady paśla zakančeńnia ŭniviersiteckaha histfaku nie toje što nie bačylisia, navat nie čuli adzin adnaho. Dy i nie pieršym z adnakurśnikaŭ jon pajšoŭ z žyćcia, pamirać pačali ci nie z pačatku 80-ch. Ale pra ich sychod ja zvyčajna daviedvaŭsia značna paźniej i zbolšaha vypadkova. Što ž, u kožnaha svajo žyćcio, svaje siabry ź letuciennaha studenckaha junactva…

Siabravać z Kolem nijak nie vypadała. Jon byŭ na šeść hadoŭ starejšy za mianie. Da taho ž paśla Bałtyjskaha fłotu.

I ŭsie piać univiersiteckich hadoŭ chadziŭ u marackim bušłacie. A ja haradski, tolki paśla škoły, u akularach… Kola cikaviŭ mianie tolki tym, što razam z Chruščovym płavaŭ na svaim krejsiery ŭ Anhliju, bačyŭ tam niešta takoje, što zdavałasia mnie niedasiahalnaj fantastykaj. Karaciej, Kola bačyŭ śviet. A moj śviet abmiažoŭvaŭsia Minskam, navat tolki jahonym centram – ad Zachodniaha mosta da Kruhłaj płoščy, paźniej płoščy Pieramohi…

Nie, nie tolki. Jašče byli ŭ maim śviecie Narač, vioska Kupa, Maciej i bieły Maciejevy koń.

Pa prynaležnaści toj koń byŭ užo kałhasny, ale ŭtrymlivaŭsia ŭ Macieja, byłoha haspadara, i nasamreč ničoha kałhasnaha ŭ tym kani nie było. Ad ranku da viečara jon ciažka pracavaŭ na žabrackuju Maciejevu haspadarku, a na noč ja adhaniaŭ jaho na łuh pad Urliki, sputvaŭ… «Chočaš, navuču?» — spytaŭ Maciej. I navučyŭ amal usiamu, što patrabujecca dla hodnaha abychodžańnia z kaniom, navat jeździć na im bieź siadła. Adnojčy ja pahnaŭ jaho ŭ načnoje naprastki, praz bałotca, pa jakim viłasia ledź bačnaja ściežka. Navošta ja nie pasłuchaŭ jaho, kali adčuŭ, što chada praz bałotca jaho nijak nie pryvablivaje? Pyrchaje, čmychaje…

Da siońnia baču ślazu, što kocicca z hłybokaha, by kałodziež, voka, kali ciahnu jaho, zusim stomlenaha ad majoj biezdapamožnaści, z bahny, čuju ŭłasny lamant…

Usio ž niejak vyłuzvalisia. Ci ž zabycca na toje, jak spahadliva dakranuŭsia jon chrapaj da plača?!

Było toje ŭ 1954 hodzie. Darečy, hodzie Kania…

Kali b Kola viedaŭ, što siak-tak ja ŭmieju abychodzicca z końmi, naŭrad ci pahadziŭsia b bicca ab zakład.

Toj zakład adbyŭsia ŭ pieršuju ž studenckuju vosień, na tak zvanaj bulbie, jak zakład pamiž marackim bušłatam i akularami.

Išoŭ 1958 hod, z paŭsotni studentaŭ tolki piaciora pastupili na histfak adrazu paśla škoły, astatnija – paśla armii i fłotu.

Chruščoŭ daŭ byłym vajskoŭcam niejmaviernyja lhoty, bo ličyłasia, što armiejskaja škoła stvaraje mocny ideałahičny padmurak. Akulary ŭ toj padmurak nie ŭpisvalisia…

Ad siońnia adčuvańnie tahačasnaj pieravahi bušłataŭ nad akularami, nad «sałahami», nad hniłoj, tak by mović, intelihiencyjaj, padajecca mienš vyraznaj. Ale mienavita z toj prychavanaj pieravahi naradziłasia źjedlivaja Koleva naśmieška: «Bač ty, znajšoŭ dzie ruki hreć… Hladzi, kusić…»

Hreć ruki ŭ pachvinie kania navučyŭ mianie Maciej. «Nie strašysia, — havaryŭ, — heta zzadu nielha padychodzić, a tut ciaplejšaje ŭ kania miesca…» Nu i dzie ž było mnie sahreć ich na praniźlivym vosieńskim choładzie paśla taho, jak vyskrabieš z raskisłaha hleju i nakidaješ miech bulby? A tut, dziakuj Bohu, dva kani – hniady i bieły…

Urešcie rešt pabilisia ab zakład: chto chutčej damčyć viarchom da stajni… Kinuli žerabia. Vysoki, niedzie pad dva mietry, Kola niazhrabna ŭźlez na hniadoha, nohi — amal da ziamli. Mnie ž dastaŭsia bieły.

Jak pamčaŭ jon truškom! Jakuju adčuŭ ja zabytuju asałodu! Ale raptam raskrucilisia lejcy, paciahnulisia pa prasiołku, ja namahaŭsia padciahnuć ich i chiliŭsia ŭsio nižej i nižej… I znoŭku vyratavała Maciejeva škoła: zhrupavacca i samomu skinucca z kania. Skinuŭsia. Na čatyry kropki. I piataja – nosam. Dobra što va ŭzaranaje pole.

Raźbityja akulary adšukaŭ Kola.

A bieły moj koń navat nie spyniŭsia, pamčaŭ u dalačyń…

Nas niašmat užo zastałosia, byłych adnakurśnikaŭ. U minułym kastryčniku sustrelisia, chto zdoleŭ, adśviatkavali paŭvieka, damovilisia sustrakacca čaściej.

Sustrelisia na Kolevym pachavańni.

Ja ŭhladajusia ŭ jahony tvar, a z vačej nie źnikaje, jak jon poŭzaje na kaleniach pa poli, šukaje maje akulary.

…Na paminkach prahučała: «…zasłužany nastaŭnik respubliki Mikałaj Ryhoravič Ivanoŭ…»

Ale sa škoły, dzie jon pracavaŭ usio žyćcio, nichto nie pryjšoŭ.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0