Pamior redaktar adnoj ź pieršych niezaležnych moładzievych haziet

Na 45-m hodzie ad chvaroby serca pamior hałoŭny redaktar adnoj ź pieršych na Biełarusi niezaležnych moładzievych hazetaŭ Ihar Alaščuk. Tydniovik «Lider» vychodziŭ u Voršy na miažy 1980–1990-ch nakładam bolš za 20 tysiač asobnikaŭ, istotna ŭpłyvajučy na žyćcio rehijonu.

Ihar Alaščuk apošnija hady byŭ akcentavany na ŭłasnym biznesie — hruzapieravozkach; mieŭ niekalki vialikahruznych aŭtamabilaŭ. Dahetul zajmaŭsia palihrafičnymi pasłuhami, vytvorčaściu čyhunnych vyrabaŭ, mieŭ svaje kramy. A pačynaŭ karjeru jak redaktar papularnaj u Voršy moładzievaj hazety «Lider». Spačatku jaje ŭładalnikam byŭ harkam kamsamoła, paśla — pryvatnyja asoby. Tahačasny kamsamolski funkcyjaner Pavał Šulha, adzin aŭtaraŭ hetaha prajektu ŭ 1989-m, zhadvaje:

«U tyja časy, jak šmat chto pamiataje, usie hazety, inšyja medyi byli pad vielmi ščylnym kantrolem partyi. Faktyčna dostupu da abjektyŭnaj, praŭdzivaj infarmacyi nie było. Tamu ŭźnikła ideja stvareńnia haradzkoj moładzievaj hazety. Ideja była dastatkova revalucyjnaja, jak na toj čas, bo, aproč takich respublikanskich moładzievych vydańniaŭ, jak «Znamia junosti» i «Čyrvonaja źmiena», niečaha padobnaha paprostu nie isnavała. Dla taho kab ažyćciavić hetuju ideju, naturalna, byli patrebnyja ludzi, byli patrebnyja specyjalisty. Pierš za ŭsio my vyrašyli rabić staŭku na maładych ludziej, nie zašoranych, ale ŭ toj ža čas dastatkova tvorčych, kreatyŭnych. Voś na hetaj hlebie my i paznajomilisia ź Iharam Alaščukom, i mienavita dziakujučy jamu ŭ Voršy sabraŭsia małady kalektyŭ. Jon zaprasiŭ svaich siabroŭ, kalehaŭ, tavaryšaŭ pa vučobie, i supolnymi ichnimi namahańniami ŭźnikła hazeta «Lider».

Maładomu redaktaru Iharu Alaščuku na toj čas było 20 hadoŭ, padnačalenymi stali jahonyja ž adnakurśniki. Ihar naradziŭsia ŭ Ružanach u 1969-m, rana zastaŭsia siratoj: kali spoŭniłasia 9, u aŭtakatastrofie zahinuŭ baćka, a nieŭzabavie paśla ciažkaj chvaroby pamierła maci. Za dzień da śmierci Ihar paśpieŭ pabyvać u Ružanach, prybrać mahiły svajakoŭ. Ciapier voś biaz baćki zastaŭsia jahony 13-hadovy syn Daminik.

Ihar hadavaŭsia ŭ ciotak u rasiejskim Taljaci i ŭ rodnych Ružanach. Adsutnaść baćkoŭskaj padtrymki napružvała, ale chłopiec nie kapitulavaŭ, dobra vučyŭsia i da apošniaha vybiraŭ, z čym źviazać budučyniu — z žurnalistykaj ci jurysprudencyjaj. Urešcie pastupiŭ na žurfak BDU, a ŭ 1989-m ažaniŭsia z adnakurśnicaj Natallaj Sachanavaj i pryniaŭ prapanovu ŭziacca za novuju dla siabie spravu.

Jak zhadvaje jahony siabra sa studenckich hadoŭ Aleh Harškoŭ, nichto navat nie sumniavaŭsia, što novy prajekt budzie paśpiachova realizavany: «Ź Iharam paznajomiŭsia ad samych pieršych časoŭ navučańnia na fakultecie žurnalistyki — skłałasia tak, što žyli ŭ adnym pakoi internatu. Ihar byŭ samabytny, možna skazać, hetki «samarobak». Naradziŭsia ŭ Ružanach, baćkoŭ pachavaŭ jašče ŭ malenstvie. Heta, vidać, pakinuła adbitak na ŭsim jahonym žyćci, na charaktary. Va ŭsie časy byŭ vielmi metanakiravany, bo spadziavaŭsia tolki na svaje siły, na svaje zdolnaści, jakija zaŭždy imknuŭsia raźvivać… Čałaviek, jaki caniŭ siabroŭstva, viedaŭ, što ŭ siabroŭstvie treba nia tolki brać, ale i addavać, i heta ŭ jaho vychodziła niejak naturalna. Kantaktavać ź im było lohka: čałaviek, z adnaho boku, prosty, i ŭ toj ža čas prysutničała ŭ jaho charaktary niejkaja mudraść, siarmiažnaja praŭda žyćcia, jakuju jon źviedaŭ z malenstva, rana apynuŭšysia sam-nasam z žyćciom biez padtrymki baćkoŭ, na jakuju my ŭsie možam raźličvać z malenstva. Jon hetaha nia mieŭ, tamu jahony charaktar istotna zahartavaŭsia».

U 1990-m kalektyŭ vyjšaŭ z-pad kamsamolskaha dachu, vypraviŭšysia ŭ płavańnie pad šyldaj vydańnia Moładzievaha infarmacyjnaha ahienctva «Lider». Tak značycca ŭ paśviedčańni № 64 za podpisam staršyni Dziaržkamdruku BSSR Anatola Buteviča. Pierachod na volnyja chlaby adrazu ž adbiŭsia na ŭmovach pracy — z namenklaturnych kabinetaŭ daviałosia pierajechać u tolki što vyzvalenuju ad siadzielcaŭ turmu № 6, u jakuju byli pieraabstalavali jezuicki kalehijum. Hazeta drukavała vostryja, krytyčnyja materyjały na samyja prablemnyja temy, słaviłasia nieprymirymaściu da ŭładaŭ, na jaje staronkach navat źjaŭlalisia prahramnyja dakumenty Biełaruskaha narodnaha frontu, šmat materyjałaŭ drukavałasia pa-biełarusku. U horadzie viravała kulturnaje žyćcio, i «Lider» niaźmienna vystupaŭ infarmacyjnym partneram kancertaŭ.

Zachavaŭsia ŭspamin samoha Ihara Alaščuka, jaki na adznačeńni 20-hadovaha jubileju «Lidera» tak havaryŭ pra svajo dziecišča i siabroŭ-kalehaŭ: «Hazeta rabiłasia, skažam tak, na entuzijaźmie. Usie my byli maładyja, aptymisty, ź vieraj u lepšuju budučyniu. Pakolki hazeta adpačatku była raźličanaja na moładzievuju aŭdytoryju, to my padklučali da spravy takich ža maładych žurnalistaŭ. Hazeta stvarałasia, pa sutnaści, studentami žurfaku BDU, maimi adnakurśnikami. Pierakanany, što heta im dapamahło ŭ dalejšym siabie lepš realizavać, bo mnohija i ciapier pracujuć u viadomych vydańniach i ahienctvach. Dumaju, heta vielmi važna, što ŭ «Lidery» na toj čas jany mieli biesprecedentnuju mahčymaść pisać, pa-pieršaje, pra toje, što im chaciełasia, pa-druhoje, jak im chaciełasia. A heta dla maładoha žurnalista, dla maładoha aŭtara vielmi značny faktar».

Ihar Šnejder na pačatku 1990-ch pracavaŭ u kamercyjnym adździele «Lidera» i dahetul pierakanany, što pad kiraŭnictvam samaha blizkaha siabra Ihara Alaščuka atrymaŭ na ŭsio nastupnaje žyćcio ŭnikalny dośvied: «Hazeta, biezumoŭna, była ŭnikalnaja. Navat u planie taho, što ŭvohule źjaviłasia štości novaje. Bieź pierabolšvańnia, heta była padzieja ŭ maštabach usioj krainy. To bok užo nie aficyjny orhan harkamu partyi ci kamsamołu, a štości alternatyŭnaje. Ludziam było cikava choć by toje, što narešcie źjaviłasia hazeta niedziaržaŭnaja, z ułasnaj pazycyjaj. Usio heta było ŭ navinu i ŭžo tamu ŭsim cikava. A tym bolš — na chvali pierabudovy ŭsio heta ŭsprymałasia na ŭra, usio ŭsprymałasia jak hłytok śviežaha pavietra. Byli śmiełyja temy, pracavali maładyja aŭtary, i na toj čas vielmi šmat kamu heta było pa-sapraŭdnamu cikava».

«Lider» pražyŭ niadoŭha, ale jaskrava — z udziačnymi čytačami, złosnymi krytykami, sudovymi pazovami. Studenty-žurnalisty nie hareli žadańniem nazaŭsiody złučać svajo žyćcio z Voršaj, i ŭ vyniku hałoŭny redaktar musiŭ pieraaryjentoŭvacca na kamercyjnyja rejki, daŭšy novaj kampanii paznavalnuju šyldu — «Lider». Hetak ža chutka zhareŭ i sam Ihar Alaščuk, krychu nie dažyŭšy da svajho 45-hadovaha jubileju i jubileju «Lidera» — pry kancy hodu spoŭnicca 25 hadoŭ ad vychadu pieršaha numaru hazety. Ale niepraciahłaja historyja «Lidera» i jaho idejnaha natchnialnika ŭ medyjnaj praktycy niezaležnaj Biełarusi zastaniecca prykładam udałaha spałučeńnia patrebnaha času dy miesca i niejmaviernaha žadańnia źmienaŭ.

Ihar Alaščuk pachavany na mohiłkach u Vilejcy, dzie apošnim časam sprabavaŭ uładkavać svajo siamiejnaje žyćcio.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0