Mechanizm datujecca pryblizna sotym hodam da našaj ery. Štości bolš‑mienš padobnaje źjavicca na Ziamli tolki praz tysiaču hadoŭ jak minimum.
Znojdzieny bolš jak stahodździe tamu «atykiterski mechanizm» praciahvaje prynosić siurpryzy. Ciapier na im znojdzienyja prystasavańni dla adsočvańnia alimpijskich cyklaŭ.
Hety pieršy ŭ historyi čałaviectva kamputar u lepšyja časy ŭjaŭlaŭ saboj draŭlanuju šafu z duža składanaj systemaj bronzavych šaściaronak i pryznačaŭsia dla raźliku ruchu niabiesnych ciełaŭ.
Mechanizm byŭ znojdzieny ŭ mory duža sparachniełym, i ciapier viaducca pracy pa jahonym skanavańni, kab ujavić pieršapačatkovy stan. U pryvatnaści, tam užo znojdzieny 199‑hadovy kalandar z fazami Sonca i Miesiaca, a taksama 18‑hadovy cykličny pakaźnik soniečnych zaćmieńniaŭ.
I voś ciapier na im znajšli cykl, źviazany z Alimpijskimi hulniami.
Alimpijskija hulni vielmi staradaŭnija. Pavodle padańniaŭ, jany źjavilisia jašče ŭ časy navat nia Zeŭsa, a Kronasa. To bo źviazanyja z archaičnymi ziemlarobčymi vieravańniami ci zvyčajami. Nie vypadkova jany pravodzilisia ŭ pieršuju poŭniu paśla śviata letniaha soncastajańnia.
Adkryćcio stałasia mahčymym dziakujučy najsučaśniejšym technalohijam trochmiernaha skanavańnia, jakija dazvolili «padzialić» prystasovak na 82 asobnyja składniki.
Na adnym ź ich znajšli słova «Alimpija» i kruhavuju škału dla raźliku času praviadzieńnia ŭsich Panelinskich hulniaŭ (zvyčajna jany prachodzili raz u hod u roznych miescach, ale ŭ Alimpii byli bolš značnymi).
«Uvohule čas praviadzieńnia hulniaŭ nia maje ničoha supolnaha z astranamičnymi raźlikami. Heta vidavočnaje śviedčańnie taho, što prybor vykarystoŭvaŭsia nia tolki dla «navukovych» nazirańniaŭ, ale i dla sakralnych metaŭ», — ličycć udzielnik prajektu Alaksandar Džons (Alexander Jones) ź Ńjujorskaha ŭniversytetu.
Jašče adnoj znachodkaj navukoŭcaŭ stali nazvy miesiacaŭ, jakija vykarystoŭvalisia ŭ antyčnaści žycharami zachodnich hreckich kalonij, najpierš Sycylii.
A mienavita ž tam žyŭ Archimed, adzin z «padazravanych» u stvareńni antykiterskaha mechanizmu — zhahdka pra jakujuści «mašynu dla raźliku ruchu planetaŭ», zmajstravanuju Archimedam, jość u Cycerona.
Aŭtary znachodki, zrešty, nia vierać, što heta byŭ jon sam, ale miarkujuć, što chtości ź jahonych paśladoŭnikaŭ vierahodna moh zrabić niešta hetkaje.
Kamientary