«Lažu ŭ Baraŭlanach, vakoł — akijan trasianki». Siarhiej Sałaš pra svaje 22 dni i 23 nočy ŭ abłasnoj balnicy

Ciapier Siarhiej adčuvaje siabie dobra i z Novaha hoda płanuje viarnucca da svajho lubimaha chobi — biehu na vialikija dystancyi.

Usie 22 dni jon fiksavaŭ asablivaści ŭnutranaj «kuchni» balnicy i jaje admietnaści ŭ natatkach. U vyniku atrymaŭsia cikavy dziońnik — mini-prajekcyja Biełarusi, za žyćciom jakoj my i prapanoŭvajem vam panazirać, bo, jak ni kruci, čytać pra balnicy pryjemniej, čym tam znachodzicca.

Pavialičyć

Pra trasianku i biełaruskuju movu

12.10—17.10.2017

Lažu ŭ Baraŭlanach, vakoł — mora, nie, akijan trasianki. Heta toje, što jość Biełaruśsiu. U rodnym Barysavie ŭsio zusim inakš, navat trasianku časam treba šukać, a jak uchopiš dzie niečakana — raduješsia.

U pałacie sa mnoj pryjemnyja i dušeŭnyja ludzi. Maci dahladaje 16-hadovaha syna, načuje na susiednim łožku sa mnoj. Syn pastupiŭ u Barysavie na aŭtaślesara, maryć pracavać na «BiełDžy».

Maci — nastaŭnica biełaruskaj movy. Prapanavaŭ joj pierajści na biełaruskuju. «Aj, dajcie vy choć tut addychnuć». Ale pierachodzić na trasianku.

Ź niejkaj pryčyny pačynaje raspaviadać mnie pra znajomuju ŭkrainku (nazyvaje jaje chachłuškaj), jakaja žyvie ŭ Biełarusi ŭžo 20 hadoŭ i z dačkoj zaŭsiody razmaŭlaje «pa-chachlacku». La vychada lažyć 69-hadovy dziadźka, uzłavany na 27-hadovaha spartoŭca z Barysava, z zekaŭskimi zorami na kaleniach i Dzievaj Maryjaj na łytcy. Toj byŭ źviarnuŭsia da jaho «dzied». «Kakoj ja ciebie dzied?»

Dziadźka rodam z barysaŭskich Zabašavičaŭ, havoryć pa-rusku, ale z zaŭvažnym biełaruskim cipunom. Nienavidzić Kapskaha: «Eta Busieł sozdaŭ BATE. Eta jeho zasłuha». Na biełaruskuju nie reahuje. Až raptam baču: čytaje knižku na movie, a na vokładcy — «Pahonia». Spartoviec słuchaje ŭ navušnikach niešta vielmi patryjatyčnaje: pra vajnu, kroŭ i pieramohu. Ź jahonych vušej hrymić tak, što ŭžo ničoha nie razumieju na staronkach časopisa «Arche». Ź jutuba tatujavany zalipaje na niejkija roliki pra bracišu na aŭtamabilach. Pra trahičny vypadak z sałdatam u Piečach nichto ničoha nie čuŭ.

Pra ŭnutrany etykiet

19.10.2017 h.

Pavodle niapisanaha (albo nieviadomaha mnie pisanaha praviła) pryjom ježy pacyjentami adbyvajecca tolki łyžkaj (adzinki ŭ dadatak majuć videlcy). Nažami nie karystajecca nichto. Łyžkaj u sup, łyžkaj u sałat, łyžkaj u katlecinu, rybinu, kuracinu, kaŭbasu. Łyžkaj našmaroŭvajecca masła na łustu. Spačatku kvecaješ łyžkaj u vadkaje, zatym u ćviordaje ci miakkaje, ablizvaješ. Niejak tak stałasia, što poŭny stałovy nabor z domu pryvioz tolki ja. Adpaviedna, i aktyŭna im karystajusia. Łaŭlu cikaŭnyja i śmiašlivyja pozirki. Tak i žyviom.

Adzin pacyjent niejak spytaŭsia: «A čaho heta ty z nažom i videlcam jasi? Treba łyžkaj. Treba ž rychtavacca da horšaha». Kažu, što masła na akrajec lahčej našmaroŭvać, zapiakanku kraić jamčej, padchoplivać kavałak miasa praściej. «Nu, tak, ale ŭsio roŭna treba rychtavacca da horšaha».

I što čałaviek mieŭ na ŭvazie, ja tak i nie daviedaŭsia, nie zmoh, nie schacieŭ…

***

20.10.2017 h.

Jak lažyš u špitali ŭ paślaapieracyjny pieryjad, dyk dni minajuć adnolkava. Kiłahramy čytańnia, internet, pracedury, pieraviazki, stałavańnie trojčy na dzień plus asobna kiefir ci sałodkaja bułačka. Byccam ničym nie zajmaješsia, ale času prosta pahladzieć na nievialiki padciok na stoli niama.

Voś iznoŭ pra stałavańnie (nie pra pieraviazki ž pisać!). Viedajecie, lublu, kali haračaje asobna ad chałodnaha. Maju taki cyvilizacyjny bzik. Tut ža ŭ najaŭnaści nialubaja mnie praktyka: usio ŭ adnu misu. Kaša, ź jakoj kurycca para (niaŭdała chapanieš — padniabieńnie pałaje), kašu padpiraje sałatnaja struhanina pieršapačatkova pakajovaj tempieratury i šajbačka masła. U takoj kampanii masłu dastajecca najbolš. Zakony fiziki i chimii nichto jašče nie skasavaŭ, tamu ŭsio heta aktyŭna pačynaje rastavać, raspłyvacca i ŭzajemapranikacca. Jeści možna, nie narakaju, navat łyžkaj. Ale toje, što nie praduhledžvajecca asobnaja padača, na moj pohlad, biezumoŭny niedachop.

Pra vieru

22.10.2017 h.

Pa baraŭlanskich pałatach chodzić akuratny nievysoki mužyčok. Tonkija sivyja vusiki, pinžačok, značok na štryfli. Prapaviednik. Razdaje Novy Zapaviet, pierakonvaje čytać, prasiakacca, vieryć: «Asabliva ŭ vašym stanoviščy». Paprasiŭ u jaho knižku na biełaruskaj. «Nu tak, na biełaruskaj treba, ale ž vy sami razumiejecie: na heta hrošy patrebnyja», — nijakavieje mužyčok, charakterna pieracirajučy padušački vialikaha i ŭkazalnaha palcaŭ. Ci zajšoŭ jon u bachiłach, uvahi nie źviarnuŭ.

Pavialičyć

Pra knižki

25.10.2017 h.

U Baraŭlanach najbolš čytajuć žančyny: pokiet-farmat, kviacistyja vokładki. Krychu čytajuć mužyki-piensijaniery: haziety, nazvy jakich ja nie viedaju, ci pulchnyja ramany na ŭžo daŭno zžaŭciełych arkušach. Moładź nie čytaje ničoha — usie pahałoŭna ŭ Jutubie.

Časam stos majho čytańnia pryciahvaje ŭvahu miedsiostraŭ, sanitarak, maładych pacyjentaŭ. Tych, chto zavisaje na jutubach, albo navat nie viedaje, što heta takoje. «A-a-arče (Arche)… Vy niešta cikavaje čytajecie. Mabyć, intelektuał»; «U vas ceły arsienał knih. Siońnia ranicaj čytali inšuju, a ŭžo druhuju»; «Jon užo ŭsiu biblijateku pračytaŭ» (śmiech z-pad jutubaŭ); «Ja b taksama čytaŭ, kab zrok byŭ» (nie adryvajučysia ad rolikaŭ z narezkaj aŭtakatastrof). Mnie pakul jašče nie soramna.

Pra spartyŭnyja nahavicy

26.10.2017 h.

Spartyŭnyja štany ŭ Baraŭlanach — heta samy ŭniviersalny vid vopratki siarod pacyjentaŭ. Ranicaj naciahvajucca na sinija nohi, a ściahvajucca tolki poźnim viečaram, pierad načnym snom. Dzie jany tolki nie byvajuć i što tolki nie bačać za dzień! Spadajuć na padłohu ŭ pieraviazačnaj, ssučvajucca na nahach pad unitazam, acirajucca ŭ mahiloŭliftmašaŭskaj kabincy, łoviać popieł ad cyharet, nabryńvajuć vilhaćciu ŭ dušavych, napoŭnienych hrybkom i potam paśla niaprostych pierasoŭvańniaŭ…

Pavialičyć

A taksama hadzinami šarujucca na paścielnaj bialiźnie. Nie mahu zrazumieć, čamu ich nie zdymajuć pierad tym, jak prylehčy? Lanota? Soram? Majtki? Što zaminaje dać mahčymaść spartyŭnym štanam adpačyć pasiarod dnia?

Pra son

27.11.2017 h.

Što treba čałavieku dla paŭnavartasnaha adnaŭleńnia siłaŭ? Kaniečnie ž, dobry, jakasny son. Son u Baraŭlanach — źjava ŭmoŭnaja. Z učarašniaha dnia ja ŭžo ŭ inšaj pałacie. Papiaredniuju pierafarmatavali ŭ žanočuju. U kožnaj pałacie znachodzicca niechta toj adziny, chto supravadžaje adnaŭleńnie svaich siłaŭ chrapam ci ščylnym sapam. Albo biaskoncym jorzańniem u niazručnym, źlažałym łožku. U pieršaj pałacie chrap pieraryvali jarasnym plaskańniem u ładki, śvistam.

Kožnuju noč čakaješ z tryvohaj i nadziejaj: mo budzie cišej? I ŭžo kožnaha novaha padsialenca pačynaješ na ŭvachodzie aceńvać ź psichafizičnaha punktu hledžańnia. Z bruškam? Z pakamiečanym tvaram i miachami pad vačyma? Ciažkavata dychaje? Vałasy siviejuć? I adrazu napružvaješsia: budzie chrapci!

Kali ja pierasialaŭsia ŭ novy pakoj, mianie adrazu spynili: «La dźviarej nie kładzisia, tut tolki viarblud zaśnie. Lepiej pad akno». Udzień pad aknom było zručna: ciopła ad batarei i śvietła. Lažałasia. Ale nadyšła noč… Pačaŭ torhać za niervy huł chrapu i hustyja płyni sapieńnia. Daviałosia prahledzieć płastmasavyja adkazy Sabčak na płastmasavyja pytańni Dudzia (dziakuj, biełaruski fejsbuk!). Bo čas unačy tak prosta nie zabješ. Najciažejšy rokat byŭ pad nahami. Sprabavaŭ zasnuć. Sprabavaŭ ustavać i tuzać susieda za vałasataje plačo (fu!): «Dziadźka, pieraviarniciesia, nadta mocna vy chrapiacie». Nie čuje. Nie varušycca. Znoŭ kładusia, hvałtam zmykaju viejki. Užo praz zmučanuju hadzinu razumieju, što biaskonca jorzaju, padciahvaju pad siabie nohi, padskokvaju, vyprostvaju, załamvaju. Adziervianieli!

Adčuvaju kožny vyhin matraca, źbitaha dzie ŭ kamień, a dzie ŭ došku. A druhoj nočy achoplivaje ledź kantralavanaja złość — z majho źviałaha cieła vyłuzvajecca cień, chapaje padušku i pačynaje dušyć taho samaha dziadźku: «Dziadźka, paviarniciesia, nadta mocna vy chrapiacie».

A čaćviortaj iznoŭ staju na nahach, padśviečvajučy mabilnikam, skručvaju ŭ rułon matrac, ahladaju mietaličnuju ramku i karkas łožka, baču pravały, zatykaju ich pledam, zaściłaju, znoŭ kładusia. Narešcie ź levaha kraju schoplivaju bolš-mienš roŭnuju pałasu, vyciahvajusia na joj, sprabuju nie varušycca, stamlajusia, pierakočvajusia na inšy bok — nie tak hładka.

Treba nazad. I nie čaplaje mianie ŭžo toj chrap, bo ŭ mianie jość adna, chaj sabie i vuzkaja, pałasa, na jakoj nie dziervianieju i na jakoj u nastupnuju noč ja, mahčyma, zasnu.

Pra traktarystaŭ, prostych biełaruskich mužykoŭ

30.10.2017 h.

Pavialičyć

Spačatku na łožku, dzie «moža spać tolki viarblud», mučyŭsia traktaryst z-pad Ivianca. Siońnia jaho vypisali. Jon mieŭ cikavuju zvyčku. Moŭčki padychodziŭ da majho łožka, zmorščvaŭsia, moŭčki navisaŭ nada mnoju, uprytyk nabližaŭsia vačyma da cyfierbłata maich hadzińnikaŭ, moŭčki razvaročvaŭsia i sychodziŭ. Na jaho miesca čamuści iznoŭ zasialili traktarysta. Ciapier ź Biarezinskaha rajona. Hety bolš havarki. Maładzieńkaja doktarka pytaje, čym chvareŭ raniej, jakija apieracyi pieražyvaŭ. «Žaŭtuchaj… i kistu vyrazali». — «Dzie vyrazali?» — (maŭčyć, słovy padbiraje). — «Nu… na jajcach…» — «Na mašoncy?» — «Nu, tak…» Praciahvaju vyvučać sacyjalnyja-prafiesijnyja supolnaści.

Pra KDB

01.11.2017 h.

Lažu-čytaju-baraŭlaniu, baču bakavym zrokam: nabližajecca da mianie traktaryst. Padychodzić, maŭčyć. Adryvaju na jaho pozirk.

— Što čytajem? — pytaje.

— Šlubnyja i pazašlubnyja stasunki šlachty Vialikaha Kniastva Litoŭskaha.

— Oho!.. A pačytajcie vo heta, — i z-za śpiny dastaje pažoŭkłuju vyrazku z «Narodnaj voli». — «Što ž heta sa škołaj našaj robicca, što ž jany vytvarajuć?» — sprabuje adarvać traktaryst mianie ad «pazašlubnych stasunkaŭ».

— A Vy hazietu hetuju vypisvajecie? — vyvudžvaju, vyvučajučy viziciora.

 — Daŭno ŭžo. Ja ž pieršy beneefaviec na siale! — śmiajecca.

— I ź jakoha vy siała? — daciskaju traktarysta.

— Aha, tak ja i skazaŭ. Moža, vy z kahebe.

— Dyk jany ž pa-biełarusku nie havorać.

— Havorać.

Paśla taho, jak ja viarnuŭ jamu vyrazku z artykułam Lubovi Łuniovaj, traktaryst jašče doŭha razvažaŭ na histaryčnuju tematyku, pazirajučy na stol: «Nu pra vajnu ź Finlandyjaj ja znaŭ, a voś toje, što Stalin u Iranie…»

Pavialičyć

«Žyvie Biełaruś!»

03.11.2017 h.

Spuściŭsia ŭ sklapieńni baraŭlanskaj chirurhii, zabraŭ vierchniuju vopratku i ŭžo źjechaŭ. Vypisali. 22 dni i 23 nočy pieravažnaha lažańnia, čytańnia i nazirańnia. Praź miesiac na pravierku: «Možacie ŭžo žyć u zvyčajnym režymie, tolki pakul marafony nie biehajcie. Pačakajcie, chaj padzahoicca».

Pavialičyć

Bolš nie budzie biaskoncych razmoŭ pra nizkija zarobki, Kolu, ladovyja pałacy i kiepskuju miedycynu ŭ rajonach. Bolš nie budzie takoj pryhožaj trasianki i biełaruskamoŭnaha vitańnia ad doktara: «Dobraj ranicy!». Bolš nie budzie zamalovak z balničnaha žyćcia i niečakanych pavarotaŭ padčas tryvijalnych hutarak.

Voś, naprykład, jak hety.

«Piensijaniery «Roshen» nie biaruć. Bajacca Ukrainy. Moładź biare», — spakojna tłumačyć mnie maładzieńkaja pradaŭščyca ź fijaletavymi vałasami ŭ chirurhičnaj kaviarni. — «Dyk dziadźka nie sabie biare šakaład», — kažu. «Jon miedsiastryčcy svajoj choča adździačyć. Paprasiŭ znajści za rubiel-dvaccać — rubiel-piaćdziesiat». — «Za taki košt niama ž ničoha (ździŭlajecca). Nu, chiba «Alonka», ale jana ŭžo papiarok horła miadsiostram staić, vaźmicie lepiej «Roshen» ź lasnymi arechami za try». — «Ok, ale čamu piensijaniery Ukrainy bajacca?» — zakošvaju pad jołupnia. — «Dyk revalucyja ž tam». — «Nam by, — kažu, — takuju revalucyju nie zaškodziła taksama pravieści. Tolki akuratnieńkuju, kab z hałavy na nohi ŭsio pastavić…» Dziaŭčyna dziervianieje, hladzić na mianie, napeŭna, užo jak na sapraŭdnaha jołupnia: «Nie, nie treba nam revalucyj. Mnie revalucyj sa svajoj mašynaj chapaje, uvieś čas u ramoncie…» Paśmiajalisia.

Darečy, usie pytańni ŭ Baraŭlanach vyrašajucca prosta. Chočaš utraja bolš uśmiešak ad miedpiersanału — zrabi adpaviednyja «kroki» nasustrač. Kaniečnie, ja ich rabiŭ. Takaja situacyja. Cicha i nieprykmietna. I nichto ad hetych «krokaŭ» nie admaŭlaŭsia, bo žyć treba ŭsim: i tym, chto na hety momant zdarovy, i tym, chto na toj samy momant jašče chvory. Bo lišniaja ŭśmieška i lišniaja ŭvaha dla pacyjenta nie moža być zališniaj. I, ščyra, ja nie škadavaŭ na heta i nie paškadavaŭ pra heta ni razu.

Na raźvitańnie pacisnuŭ usim ruki i pačuŭ ad biarezinskaha traktarysta: «Žyvie Biełaruś!»

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0