Vačyma zahnanych

Apazycyja pavinna dziakavać uładam za daterminovaje hałasavańnie. Piša Barys Tumar.

Sacyjolahi adsočvajuć cikavy paradoks: kolkaść ludziej, jakija ličać, što vybary ŭ Biełarusi falsyfikujucca, namnoha, amal udvaja bolšaja, čym kolkaść tych, jakija kateharyčna admoŭna staviacca da łukašenkaŭcaŭ, padtrymlivajuć apazycyju štodzień ci hałasujuć za kandydataŭ ad nacyjanalna-eŭrapiejskich siłaŭ. Heta značyć, što mnohija hałasujuć za łukašenkaŭcaŭ i ŭsio adno pierakananyja ŭ falšyvaści rytuału z kamisijami, roŭnymi ŭmovami ŭ vyhladzie plakataŭ, naziralnikami ad BRSM, ekzyt-połami ad KHB i žrycaj bahini niepadkupnaści, hadoŭli Kalininhradzkaha jurfaku na čale nie daje čakanaha efektu.

Ci ŭ tym zasłuha svabodnych ŚMI? Sumniajusia, bo jany dastupnyja ŭsiaho pary pracentaŭ hramadzianaŭ. Ulotki i niezarehistravanyja vydańni taksama dachodziać tolki da nievialikaj hrupy. Sama systema, bieź nijakaje na toje padkazki zboku, padajecca ludziam ašukanskaj.

Niazvykłaje da palityčnaha pluralizmu i hramadzianskaha kantrolu nasielnictva nie kaniečnie źviartaje ŭvahu na takuju tonkaść jak idealahičnaja vertykal — faktyčna, napaŭpartyja i napaŭspecsłužba ŭ vyklučnym rasparadžeńni adnoj palityčnaje siły, dy jašče j apłačanaja z kišeni padatkapłatnika. Abo na taki kazus jak farmavańnie vybarčych kamisij — ujavić sabie, što sudździaŭ matču padbiraje i apłočvaje adna z kamandaŭ. Ale ludzi čujna adznačajuć adnabakovuju prapahandu dziaržaŭnych ŚMI, jakija nikoli nie dajuć słova palityčnym praciŭnikam i nikoli nie abmiarkoŭvajuć A. Łukašenku, i asabliva vyjaŭna adciemlivajuć zahon na daterminovaje hałasavańnie.

Ułady tak i nie zmahli ŭciamna patłumačyć, dla čaho treba hałasavać zaŭčasu. Hetamu sapraŭdy niama nijakich apraŭdańniaŭ — u susiednich krainach daterminova hałasuje 1—2 % vybarcaŭ, a ŭ niekatorych krainach z padobnaj da biełaruskaj «kredytnaj historyjaj» baraćby za ŭładu hetaja ličba navat admysłova abmiežavanaja zakonam. Navat u savieckija časy nijakaha daterminovaha hałasavańnia nie było.

Ličby vybarcaŭ, što prahałasavali daterminova, iznoŭ rekordnyja, bolšyja, čym u 2004 i, mahčyma, navat u 2006 hadach. Jak taja savieckaja kuryca vymušana była, možaš nia možaš, štohod pavialičvać jajcanoskaść, tak i Lidzija Jarmošyna. Abviestki pra abaviazkovaść daterminovaha hałasavańnia visiać u mnohich pradpryjemstvach i ŭstanovach. Śpisy tych, chto prahałasavaŭ, praviarajuć. Ludzi adčuvajuć siabie kantralavanymi i abaviazanymi — u takich psychalahičnych sytuacyjach jany hałasujuć jak treba. Ale hałasujučy za, jany pry hetym nie ŭsprymajuć vybary jak česnyja.

Heta pryčynaju takoj chistkaści łukašenkaŭskaj systemy ŭłady, jakaja ŭdaje siabie manalitam.

Ludzi pakorliva ŭdzielničajuć u pracedurach lehitymizacyi ŭłady, pakul «alternatyvy niama». Heta značyć, pakul u pavietry nie źjaŭlajecca adčuvańnie imaviernaści pieramienaŭ. I tady systema rušycca, jak zamak ź piasku.

Peŭnaja hrupa palityčnych ahladalnikaŭ lubić razvažać pra lehitymnaść, razumiejučy pad joju farmalnaje pryznańnie vynikaŭ zakonnymi z boku krainaŭ Zachadu i mižnarodnych arhanizacyj zachodniaha śvietu, zabyvajučy, što hałoŭnaja lehitymnaść — heta acenka palityčnaha faktu zakonnym i spraviadlivym samimi hramadzianami. Vybary, na jakich daterminova hałasavać zahnali tracinu vybarcaŭ, nikoli nia buduć pryznanyja tymi zahnanymi jak narmalnyja.

Jak ža dziejničać u takoj sytuacyi hramadzianam? Apraŭdana rabić najbolš sumlenny vybar z mahčymych navat u sytuacyi, kali adkryty pratest niemahčymy. Kali ŭ akruzie niama nacyjanalnaha i demakratyčnaha kandydata, treba takija vybary bajkatavać ci hałasavać suprać usich. Kali taki jość, treba addać hołas jamu. Na abvieščany vynik pracentu ŭdziełu i hałasoŭ za łukašenkaŭski śpis hety bajkot ci ŭdzieł, jasnaja reč, nie paŭpłyvaje — iluzij tut nia treba — ale maralny cisk na kamisii i ŭładny kłan budzie, i heta ŭžo važna.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0