Kanavalnaja noč
Recenzija z cytatami
Źbirajučysia ŭ jaki ŭžo raz u dom kultury tonkasukonnaha kambinatu na mienskaj vulicy Matusieviča, hetki Banhałor pad dacham, ja čakaŭ tonkich, a nie sukonnych žartaŭ. Bo na viasiołaje śviatkavańnie pieršaje piacihodki Abjadnanaje Hramadzianskaje Partyi byŭ zaprošany z Maskvy Viktar Šendzierovič, aŭtar teleprahramaŭ NTV “Kukły” dy “Itoho”.
Na žal, maje čakańni nia spraŭdzilisia. Jašče da Šendzieroviča byli sproby paviesialić publiku, što pierapoŭniła zalu DK “Sukno”. Sa sceny na matyŭ “Haŭdeamus” choram śpiavali “Vivat profi Soras”, vydzialajučy apošniaje słova. Potym pad hitaru śpiavaŭ bard Źmicier Bartosik, jaki šmat razoŭ padčas viečaryny ŭzhadvaŭ pra “NN”: “…Niama siarod ich “Našaj Nivy”, bieź jakoj ja zusim by prykis… i na šyi tvajoj dalikatnaj šalik toj ja jak śled zaciahnu”.
Uličvajučy symbol AHP (čyrvony koń na biełym poli), ja b nazvaŭ śviatkavańnie partyjnaje piacihodki “Kanavalnaju nočču”. A tamu vialiki dziakuj Irynie Sakałovaj, redaktarcy hazety “Fiemida”, za znojdzienaha joju cacačnaha kania čyrvonaha koleru, što byŭ padaravany lideru partyi Anatolu Labiedźku.
Šoŭ u pałacy “Sukno” nahadvała mnie kinateatar paŭtornaha filmu. Lider partyi Lebiadźka z pretenzijaj na aryhinalnaść raspavioŭ, što hałoŭnym lozunham AHP u 2001 hodzie budzie: “Miłošavič hatoŭ! Łukašenka - budź hatoŭ!” Zala vybuchnuła śmiecham dy avacyjaj, i ja zrazumieŭ, što narod nie čytaje “Narodnaj voli”. Artykuł jakraz z takoju nazvaju Labiedźka nadrukavaŭ na pieršaj staroncy “NV” za tydzień da śviatočnaje imprezy.
Nia mienš śviežym i aryhinalnym było abiacańnie taho ž Labiedźki apryludnić imia adzinaha kandydata na prezydenckija vybary, što jon adrazu ž i vykanaŭ: “Heta - abjadnanaja demakratyčnaja apazycyja!”
Abiacanka pavodle svajho ciapierašniaha realnaha efektu była takoju ž, jak i prapanova Anatola Labiedźki da Alaksandra Łukašenki pra hetkuju ździełku: dabravolnaja adstaŭka ŭ abmien na biaśpieku dy materyjalny dabrabyt. “Hrošaj nia chopić”, - prakamentavaŭ prapanovu moj susied źleva. A sp.Labiedźka raźličvaje za narodnyja hrošy padaravać adstaŭnomu Łukašenku jašče j biaśpieku: “My harantujem, što nivodzin vołas (tut Labiedźka zrabiŭ šmatznačnuju paŭzu — Z.K.) nie ŭpadzie ź jahonaje hałavy”. Praŭda, lider AHP adrazu paviedamiŭ, što ŭsio heta jon abiacaje “bamžu”, bo paśla taho, jak jon padaŭ u sud na Łukašenku, vyśvietliłasia, što toj nidzie nia maje prapiski. Jak skazaŭ by sam Łukašenka, “tut i koń nie valaŭsia”.
Voś tut “Kanavalnaja noč” całkam lahična padyšła da momantu, kali treba było valać kania. Spn.Sakałova vyniesła na scenu svajho kania-cacku dy spytała sp.Labiedźku, jakoha połu symbal AHP. Pačuŭšy adkaz, jana zrabiła vysnovu: “Značyć, vaša łošadź — kabyła”. Tut inicyjatyvu pierachapiła Žana Litvina z Radyjo “Racyja”, jakaja pačała vinšavać AHP sa śviatam. Vielmi vietlivy viadučy Ahurcoŭ skazaŭ u mikrafon: “Žana Litvina — heta nadoŭha”. Iryna Sakałova bieź mikrafonu papraviła jaho: “Heta nazaŭždy!” Napeŭna, jana mieła racyju, choć Valancina Palevikova z žanočaje partyi “Nadzieja” pramaŭlała sa sceny značna bolš za spadaryniu Litvinu.
Nu j pra Šendzieroviča. Raspavioŭšy pra toje, što jaho doŭha “nie puskali na histaryčnuju radzimu” (mo j słušna rabili? — padumaŭ ja na vychadzie z “Sukna”), dzie žyli jahonyja dźvie babuli dy taksama čamuści “dźvie” dziaduli, a mienavita ŭ Kapatkievičy, Babrujsk, Mahiloŭ i Čavusy, aŭtar “Kukoł” pasprabavaŭ ździvić publiku ŭbačanym u Babrujsku: dva transparanty nad vulicaj z nadpisami “Siońnia Vialiki Kastryčnik” dy “Palityku Prezydenta ŭsiamierna padtrymlivajem i ŭchvalajem!”
Što ž tut śmiešnaha? Tut płakać treba. Ale Viktar Šendzierovič zajaviŭ, što adčuŭ siabie maładym, pavinšavaŭ prysutnych z kastryčnikam dy pračytaŭ humaresku pra toje, jak sałdat z matrosam apisvali majomaść Zimovaha pałacu ŭ Piciery 1917-ha. Znoŭ ža — što tut śmiešnaha? Tut płakać treba! Chacia b z taje nahody, što ŭsie my heta ŭžo čuli, i nie adnojčy.
“Ja viadučy dramaturh sučasnaści. Tut śmiajacca nia treba. (Heta jon kaža, a nia ja. — Z.K.) Ja bolš za 200 pjesaŭ napisaŭ. Zaraz ja vam niekalki dziasiatkaŭ pračytaju”, — skazaŭ spadar Šendzierovič dy pračytaŭ. Zapomnilisia nia pjesy, a adziny pierapynak-epizod, pryśviečany Biełarusi, dyj toj uskosna. Viadučy dramaturh raspavioŭ sa sceny pra svaju sustreču z daŭnim siabram Barysam Rozinym, jaki emihravaŭ u Kanadu dy maje tam svaju spravu. Rozin paviedamiŭ Šendzieroviču, što “bałdzieje ad Łukašenki”: štoranicy biažyć da kamputara, šukaje Łukašenku ŭ internecie dy bałdzieje. “Varjat”, — padumaŭ pra siabra Šendzierovič, ale potym spytaŭ jaho, što ž za biznes toj maje ŭ Kanadzie, i atrymaŭ adkaz: “Habrejskaja emihracyja ź Biełarusi”. Paśla hetaha raskazu kiraŭnik “Itoho” zaznačyŭ, hledziačy ŭ sukonnuju zalu: “Ja nia viedaju, čamu ŭ vas dobra jdzie čorny humar”.
Ničoha bolš pra Biełaruś sp.Šendzierovič nie skazaŭ, kali nie ličyć cytataŭ z Łukašenki pra toje, što “buduć na stale narmalnyja čałaviečyja jajcy” dy “biełaruski narod budzie žyć drenna, ale niadoŭha”.
Chočacca čamuści skončyć recenziju słovami paeta-praŭdaruba Ihara Ircieńjeva, što zapaŭniaŭ saboju paŭzu pamiž vychadami Šendzieroviča. Mažliva, hetyja słovy jon pryśviaciŭ i vychadcam ź Biełarusi ŭ Maskvu: “Jej možno čto-to dať nasilno, no vziať obratno — nikohda!”
Dyj ci varta brać?
Źmicier Kalaradzki
Kamientary