Toj, chto choć raz pačuŭ ščymlivaje «Raźvitańnie z Radzimaj» Michała Kleafasa Ahinskaha, nie zabudzie jaho nikoli. I toj, chto adnojčy zavitaŭ u Zaleśsie, što na Smurhonščynie, dzie znakamity kampazytar napisaŭ svoj hienijalny tvor — vierniecca siudy abaviazkova.
Da vializnych lipaŭ i klonaŭ staroha parku, voziera z młynom i pałacu… Tut žyvie duch staroj dobraj Zachodniaj Biełarusi, jaje honaru, hodnaści i šlachiectva. Dychajecca tut valniej!
Apošni dzień lipienia. Śpioka na miažy z varjactvam. Majontak-muzej Ahinskaha čarhovy raz prymaje haściej. Stavicca spektakl «Fantazija la-minor» U.Drazdova.
Adna sprava — hladzieć pjesu ŭ ścienach teatru, zusim inšaja — pieranieści jaje dziejańnie ŭ budynak XIX st. Choć i ŭźnikaje šerah ciažkaściaŭ: nieprystasavanaje pamiaškańnie, prablemy z hukam i śviatłom. Usio ž Mienski abłasny dramatyčny teatar rašyŭsia na takuju «avanturu». I nie darma!.. U zaleskim majontku prysutničaje enerhietyka, aŭra minułych časoŭ: ściežkami staradaŭniaha parku chadziŭ sam Michał Kleafas, dumajučy pra muzyku, palityku, asabistaje žyćcio.
Niekatoryja padziei i dyjalohi dalokich dzion padziełaŭ Rečy Paspalitaj i vajny 1812 h. fantastyčna supali z sučasnymi biełaruskimi realijami. Na scenie my bačym trahiedyju patryjota-litvina (časam jana nahadvaje šyzafreniju), jaki robić usio mahčymaje dla voli i zamožnaści svajho kraju, ale dasiahnuć hetaha niemahčyma. Najlepšym synam ajčyny nie chapaje rašučaści i voli, a Kaciaryna II faktyčna adnaasobna vyrašyła palityčny los Rečy Paspalitaj. Čamuści padumałasia: siońnia biełarusam, jak i 200 hod tamu, nie chapaje rašučaści ŭ adstojvańni svaich pravoŭ i mocy ŭ abaronie svajoj krainy…
Za žyćciovaj trahiedyjaj talenavitaha čałavieka i patryjota možna było sačyć na fonie majontku, jaki trymajecca z apošnich sił, kab nie razvalicca i nia stać kančatkova historyjaj: vokny nahłucha zabity draŭlanymi akanicami, cehła vylataje sa ścien, pył i šeraje pavucińnie pa kutach jak prykmieta niežyłoha pamiaškańnia. Muzej u stadyi restaŭracyi, što ciahniecca nia pieršy dziasiatak hod, — hučyć sumna i krychu bieznadziejna… Jon trymajecca z apošnich sił, jašče trymajecca. Mo tamu, što tut žyvie duch Ahinskaha?
Ciapier čytajuć
«Lutaja, abraźlivaja krytyka ŭsiaho biełaruskaha. Ale ź minułaha ŭ budučyniu niemahčyma prajści mima sučasnaści». Nasievič hruntoŭna adkazaŭ Alesiu Biełamu144144
Kamientary