«Hatavać treba z tutejšych praduktaŭ»: parady ad Stanisłava Šuškieviča

U mianie jość Nikon, ale časam ja zdymaju na ajfon.

Usio žyćcio ja fatahrafuju. Adnojčy ja bieh pa aeraporcie, kab zrabić zdymak žančyny, byłoha prezidenta Isłandyi.

Maci vielmi nie chacieła, kab ja pajšoŭ pa šlachu humanitarnych navuk. Jana kazała: nu voś tvoj baćka byŭ humanitaryjem, i što z hetaha atrymałasia? (Baćka Šuškieviča, piśmieńnik Stanisłaŭ Šuškievič, byŭ represavany ŭ 1930-ja hady i pravioŭ u turmach amal 20 hadoŭ).

Maja maci viedała, što banalnymi paradami na mianie ŭździejničać nie atrymajecca. I jana rabiła pa-inšamu: staviła mnie ŭ prykład adnakłaśnikaŭ ci siabroŭ z vulicy, paraŭnoŭvała mianie ź imi – i nie na maju karyść. I ja imknuŭsia być lepšym, kab zavajavać pavahu ŭ jaje vačach.

Kali pierad taboj źjaŭlajucca zadačy, jakich ty nie razumieješ, heta pavinna vyklikać cikavaść.

Nie treba z usimi imknucca šukać ahulnuju movu. Ale kali ludzi zdavalisia mnie prystojnymi, ja pačynaŭ im daviarać. I heta – adna z hałoŭnych pamyłak u maim žyćci. Što ja rabiŭ vysnovy pra ludziej pa niejkim pieršym dobrym uražańni.

U maim univiersitecie ŭsie imknulisia da taho, kab ich kiraŭniki byli viadomymi, maścitymi akademikami, a moj nastaŭnik nie byŭ navat kandydatam navuk. I ŭ jaho ja navučyŭsia bolšamu, čym u kahości dahetul. Jon abaraniŭ kandydackuju dysiertacyju, kali ja byŭ užo doktaram navuk. Ja navat pisaŭ jamu vodhuk na dysiertacyju. Pra što heta havoryć? Treba hladzieć na spravy, a nie na statusy.

Maja babula havaryła: «Ty šukaj u ludziach dobraje, bo drennaje kožny durań znojdzie».

Vunderkindam doŭha nichto nie byvaje.

Kali ty chočaš adhavaryć svaich dziaciej niešta rabić, prapanuj im niekalki alternatyŭ.

U horadzie Kliŭłend biełarusami praktyčna pabudavana mietałurhičnaja pramysłovaść rehijona. I tam – kali ty biełarus, ciabie achvotna biaruć na pracu.

Pracavitaść – heta vielmi biełaruskaja jakaść.

Piać maich adnakłaśnikaŭ pierajechali pracavać u ZŠA. Kali b nie źjechali, mnohija ź ich byli b užo ŭ mahile.

Ja nie moh i nie mahu adsiul źjechać. Ale ja nie asudžaju nikoha za emihracyju.

Biełarusy mohuć hanarycca dobrasumlennaściu, prystojnaściu i dyscyplinavanaściu.

My svaich najlepšych hierojaŭ zanadta časta addavali susiedziam. Biełaruś dała Kačałava, Dastajeŭskaha, Hlinku. Mickievič dzie žyŭ? Kaściuška adkul? Biełaruś zaŭždy hrabili na hierojaŭ.

Try knihi, jakija ja paraiŭ by pračytać usim: «Novaja ziamla» Jakuba Kołasa, zbornik apaviadańniaŭ Čechava i historyju fiziki.

Rezerford – hienijalny fizik. Kaliści ja im vielmi zachaplaŭsia.

Ja lublu čytać publičnyja lekcyi. I ja nikoli nie hladžu ŭ papierki: lekcyja pavinna siadzieć u hałavie.

Kali vystupaješ publična, treba zrazumieć, što za aŭdytoryja pierad taboj. I pra što joj budzie cikava daviedacca.

Bolš za ŭsio ja chvalavaŭsia pierad tym, jak čytaŭ u Chirasimie lekcyju «Chirasima i Čarnobyl». Ja vielmi doŭha dumaŭ, što tam skazać.

Samaadukacyja časta lepšaja, čym tradycyjnaja adukacyja. Ale internet, bajusia, nie moža całkam zamianić mahčymaść pasłuchać žyvyja lekcyi, zadać pytańni lektaru i abmianiacca idejami z adnadumcami abo apanientami.

Treba cikavicca ŭsim, a nie tolki tym, čym ty zajmaješsia.

Sapraŭdnaja adukacyja atrymoŭvajecca tam, dzie jość pierajmalnaść škołaŭ.

U Biełarusi vysokaja jakaść adukacyi ŭ halinie fiziki, matematyki dy chimii.

Ja nie mahu ŭjavić siabie sučasnym maładym čałaviekam. Bajusia, ja byŭ by ciemrašałam.

Ja nie mahu sabie dazvolić publična krytykavać našy niezaležnyja miedyi. Bo ja viedaju, u jakich umovach jany pracujuć, i nie maju maralnaha prava ich asudžać.

A chto ja taki, kab niekaha prabačać ci abvinavačvać? Ja nikoli nie staŭlu pytańnie ŭ takoj formie.

Spačatku zrazumiej, čaho ty chočaš i jak hetaha dabicca. A potym idzi ŭ palityku.

Ja imknuŭsia zaŭsiody być spraviadlivym, kali staviŭ adznaki. I kali prymaŭ ispyty, nikoli nie adkryvaŭ zalikoŭku da taho, jak vystaŭlaŭ adznaku ŭ viedamaść.

Ja zavajavaŭ svaju žonku tym, što pastaviŭ joj, vydatnicy, pieršuju čaćviorku.

Kab zavajavać žančynu, treba, kab tvaje pryjomy supali ź jaje mocnymi i słabymi bakami.

Adno z maich chobi – nabyćcio dobraha instrumientu dla pracy. Ja ŭłasnymi rukami pabudavaŭ svajo lecišča, zrabiŭ tudy meblu. Usie łožki, usie stały, usie palicy. Staruju meblu padramantavaŭ.

Jakaja apatyja ci depresija? Mnie zaŭsiody chapaje pracy.

Ja nie lublu adzinoty. Navat kali ja pracuju nad čymści, mnie treba, kab pobač za ścienkaj niechta byŭ.

Najlepšaje, što ty možaš rabić pry pierajezdach ci pieralotach, – heta spać.

Kab palubić horad, treba zrazumieć, jak jon pabudavany.

Samy pryhožy biełaruski horad – Harodnia. Chacia jaho i źniaviečyli apošnim časam.

Hadoŭ dziesiać my z žonkaj užo nie kuplali, zdajecca, nivodnaha pierca, ahurka abo pamidora. Usio – z ułasnych ciaplic.

Hatavać treba z tutejšych praduktaŭ.

Niadaŭna, na 100-hadovy jubilej cioščy, ja pryhatavaŭ studzień. Jon syšoŭ za ličanyja chviliny. Sapraŭdny studzień treba varyć 9 hadzin.

***

Stanisłaŭ Šuškievič. Naradziŭsia ŭ 1934 hodzie ŭ Miensku. Skončyŭ fizmat BDU. U 36 hadoŭ zrabiŭsia doktaram fizika-matematyčnych navuk. Šmat hadoŭ pracavaŭ u BDU – spačatku zahadčykam kafiedry jadziernaj fiziki, paśla – prarektaram. U 1991–1994 hadach byŭ staršyniom Viarchoŭnaha Savieta Biełarusi. Jak kiraŭnik Biełarusi ŭdzielničaŭ u padpisańni Biełaviežskaha pahadnieńnia, jakoje faktyčna było apošniaj kropkaj u isnavańni SSSR. Na prezidenckich vybarach 1994 hoda zaniaŭ 4-je miesca z 10 % hałasoŭ. Žanaty, jość syn, dačka i ŭnučka. U 2012 hodzie vypuściŭ knihu ŭspaminaŭ «Majo žyćcio, krušeńnie i ŭvaskrašeńnie SSSR». Maje ŭ kalekcyi 600 kałodaŭ hulniavych kart.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0