Na pažaryščy Rajchstahu fotakarespandent lejtenant Chałdziej uhavaryŭ znajomaha papazavać na dachu sa ściaham. Zdymak zrabiŭsia adnačasova j symbalem parazy nacysckaj Niamieččyny, i savieckaje pieramohi.
Na pažaryščy Rajchstahu fotakarespandent lejtenant Chałdziej uhavaryŭ znajomaha papazavać na dachu sa ściaham. Zdymak zrabiŭsia adnačasova j symbalem parazy nacysckaj Niamieččyny, i savieckaje pieramohi.
8 traŭnia ŭ Berlinie adčyniłasia vialikaja retraspektyŭnaja vystava najbujniejšaha savieckaha fotažurnalista XX stahodździa Jaŭhiena Chałdzieja, prymierkavanaja da hadaviny zakančeńnia vajny. Mienavita Chałdziej zrabiŭ chrestamatyjnaje fota savieckaha žaŭniera, jaki ŭstaloŭvaje čyrvony ściah na dachu Rajchstaha.
Zdymak byŭ zrobleny 2 traŭnia 1945 hodu. Chałdziej išoŭ pa centry Berlina u kirunku Rajchstaha. Try hadziny raniej apošni hałoŭnakamandujučy niamieckaj stalicy abviaściŭ pra kapitulacyju, adnak asobnyja sutyčki jašče praciahvalisia.
Na pažaryščy Rajchstahu 28‑hadovy fotakarespandent u čynie lejtenanta sustreŭ znajomaha i ŭhavaryŭ jaho papazavać na dachu sa ściaham. Da ich dałučylisia jašče dva čyrvonaarmiejcy. Chałdziej adźniaŭ usiu stužku — 36 kadraŭ. Adzin ź ich, u raznastajnych varyjantach, zrabiŭsia adnačasova j symbalem parazy nacysckaj Niamieččyny, i savieckaje pieramohi.
Paśla vajny Chałdziej jak habrej trapiŭ pad kampaniju baraćby «ź biazrodnymi kasmapalitami». Tolki ŭ 1991 hodzie berlinski mastak Ernst Foland vypadkova sutyknuŭsia ŭ Maskvie z fatohrafam i apublikavaŭ albom ź jahonymi zdymkami.
Chałdziej uvohule nia byŭ mastakom‑pastanoŭščykam, jon adlustroŭvaŭ najvažnyja padziei. Na praciahu 60 hadoŭ fatohraf rabiŭ dakumentalna ścipłyja, ale bliskučyja fatazdymki, adnak svoj samy viadomy zdymak jon pierarablaŭ nia raz.
Jašče ŭnačy, pravioŭšy zdymki ŭ Rajchstahu, Chałdziej vylecieŭ u Maskvu. Tady na fatazdymku, upieršyniu nadrukavanym 13 traŭnia 1945 hodu ŭ prafsajuznym časopisie «Ohoniok», pieršapačatkova była sfalšavanaja adna detal. U sapraŭdnaści ŭ čyrvonaarmiejca, jaki padavaŭ ściah, na abiedźviuch rukach byli hadzińniki, skradzienyja z berlinskaj kramy.
Jak paźniej pryznaŭsia Chałdziej, na adnym z nehatyvaŭ z dapamohaj ihły jon saskrob hadzińnik z pravaj ruki taho vajskoŭca. Na nastupnaj versyi fatazdymku ŭ niebie raptam źjavilisia ciomnyja navalničnyja abłoki. Na apošniaj versii pakazaŭsia novy ściah, jaki dramatyčna raźvivaŭsia na vietry.
Choć 1 i 2 traŭnia 1945 hodu jašče jak minimum try savieckija vajskovyja fatakory fatahrafavali žaŭnieraŭ sa ściahami ŭ Rajchstahu j na jahonym kupale, pieršynstva dastałosia Chałdzieju. Paźniej, kali jaho pytali pra apracoŭku zdymka, jon adkazvaŭ ścisła:
«Heta dobry fatazdymak i histaryčna značny. Nastupnaje pytańnie, kali łaska».
U časy pahromaŭ Chałdziej straciŭ maci j dzieda, u vajnu — baćku j troch siaścior. Pa vajnie straciŭ pracu.
Jaho vyhnali z ahienctva TASS u 1948 hodzie, abvinavaciŭšy ŭ «nizkim uzroŭni adukacyi» i niedastatkovaj «palityčnaj hramatnaści», adnak sam jon tłumačyŭ svajo zvalnieńnie tym, «što ja habrej».
Chałdziej navat na schile hadoŭ zastavaŭsia apantanym fatohrafam. Majstra žyŭ u Maskvie ŭ adnapakajoŭcy, jakaja adnačasova słužyła jamu studyjaj dla druku fatazdymkaŭ.
Kamientary