Štopiatnicy tysiačy biełarusaŭ atrymlivajuć praz poštu vialikuju kapertu ziemlanoha koleru, jakoj čakajuć ceły tydzień. Adkładajuć usie svaje spravy, bliskučym lazom, byccam płuham, abo prosta prahnymi palcami ŭsporvajuć pakunak, za im raspałavińvajuć hazetnyja pali, zasiejanyja roŭnymi baroznami radkoŭ, – i rupliva, da apošniaje litarki, pierabirajuć voryva.
Štopiatnicy tysiačy biełarusaŭ atrymlivajuć praz poštu vialikuju kapertu ziemlanoha koleru, jakoj čakajuć ceły tydzień. Adkładajuć usie svaje spravy, bliskučym lazom, byccam płuham, abo prosta prahnymi palcami ŭsporvajuć pakunak, za im raspałavińvajuć hazetnyja pali, zasiejanyja roŭnymi baroznami radkoŭ, – i rupliva, da apošniaje litarki, pierabirajuć voryva.
Našu Nivu.
Hetaksama štopiatnicy tysiačy biełarusaŭ vyłučajuć čas dla Nacyjanalnaha postu j malitvy za Biełaruś – kab prasić u Boha zbavieńnia j dabrasłavieńnia dla hetaha narodu j hetaje ziamli.
Supadzieńnie zusim nie vypadkovaje. Nadrukavanyja ŭ adnym z apošnich numaroŭ «NN» źviestki pra relihijnaść i kanfesijnuju prynaležnaść čytačoŭ vielmi pakazalna charaktaryzujuć našaniŭski fenomen. Tolki kala 1/10 ź ich – niavierujučyja. Pieršuju biełaruskuju hazetu čytajuć tyja, chto vieryć.
U Pieršym pasłańni da Karyncianaŭ jość taki zvarot da viernikaŭ: «My – supracoŭniki ŭ Boha, a vy – Božaja niva». (I Karync 3:9). Božaja niva – chryścijanie hetaj ziamli. «Kałasy pad siarpom Tvaim» – amal pavodle Karatkieviča.
Dla Biełarusi «Naša Niva» była j zastajecca toj samaj evanhielskaj nivaj, dzie ziernie «ŭpała na dobruju ziamlu i dało płod, što ŭzyšoŭ i vyras, i ŭradziła toje tryccać, toje šeśćdziesiat, a toje sto». (Marka 4:8). Stohadovaje pole śviadomaści, pole pamiaci, pole spadčyny štohod daje najbahaciejšy vałavy zbor biełaruščyny. A stahodździe tamu «Pieršaja biełaruskaja hazeta z rysunkami» adna ŭrablała siamimiljonnuju viosku, padymała, byccam calinu, stojenuju ŭ stahodździach pryhniotu dy akupacyjaŭ biełaruskaść, siejała, zžynała, małaciła, viejała, małoła, vypiakała – i razdavała tyja piać chlaboŭ pa ŭsioj zhaładałaj krainie.
Klučavaja pryčyna pośpiechu «Našaj Nivy» z tych časoŭ nie źmianiłasia – ukarenienaść u narodzie. Pryncyp tut prosty: kožnamu narodu Boh daŭ mahčymaść raści, kvitnieć i prynosić plon. Kali supracoŭniki Boha buduć pracavać jak śled na hetaj Božaj nivie – abudžany narod daść uradžaj suvymierny z maštabami krainy.
«Našu Nivu» časta nazyvajuć elitnaj. Spraviadliva: praktyčna ŭsie «vaładary damoŭ» i «inžynery čałaviečych dušaŭ» nacyjanalnaha ruchu čytali «NN» tady, i čytajuć ciapier. Ale «Naša Niva» zaŭždy była hetkaj ža narodnaj, jak i pole, zasiejanaje zbožžam. Unikum «NN» – heta unikum narodnaje žurnalistyki, asnoŭnaja misija jakoj – raspavieści ab samim sabie jak ab narodzie. Takim čynam, «Naša Niva» – źjava nia stolki medyjaprastory, kolki historyi. U inšych narodaŭ rolu centru nacyjanalnaj kryštalizacyi vykonvali vialikija vajskavody, kryvavyja revalucyi, patryjatyčnyja dyktatury, a voś u biełarusaŭ – niezaležnaja hazeta.
Zhadvaju «Našu Nivu» štoraz, kali atrymlivaju ŭ listach salidarnaści nievialikija vydańni taje narodnaje žurnalistyki – «Naš Smarhonski kraj», šarkaŭščynskuju «Baćkaŭščynu», arkuš z Zaleśsia «Krok» abo «Bajavy listok vioski Dubrova Paryckaha pavietu». Mnie bačycca tysiačy j tysiačy biełaruskich viaskovych i miestačkovych hazetaŭ, jakim, paviercie, jość što raspavieści horadu i śvietu. Naśledavańni «Našaj Nivie», pra jakija napisana: «Uzarecie sabie novyja nivy i nia siejcie siarod ciernia» (Jeramii 4:3).
«Naša Niva» – kulminacyja biełaruskaha kulturnictva. Knižnyja bačyny, razhornutyja ŭ papiarovyja paletki, achaplajuć litaraturu, falklor, byt, mastactva, palityku – dy ŭvohule ŭsio žyćcio. Hraniony našaniŭski šryft, u jakim uhadvajucca drobački z eŭfrasińnieŭskich litaraŭ i poŭnaje ziernie Kapijeviča, źbiraje ŭ adno ŭsie znaki 1000-hodździa biełaruskaści, kab zasiavać Našu Nivu znoŭ i znoŭ.
Jak raniej, tak i ciapier «naša staronka» pieratvarajecca ŭ krainu na staronkach «Našaje Nivy». «NN» była prahramaju dla abviaščeńnia BNR i biełarusizacyi 20-ch – i pieraniała rolu lidera Adradžeńnia na miažy tysiačahodździaŭ.
U vyniku 100-hadovaja «Naša Niva» stałasia dla Biełaruski hetkim ža nacyjanalnym symbalem, jak The Times dla Anhielščyny, Le Figaro dla Francyi ci The Wall Street Journal dla Ameryki.
Siońniašniaja «Naša Niva» – adnaŭleńnie taje nivy. Nia bolšaje j nia mienšaje, nia inšaj i nia «vašaj» – našaj.
Siońniašniaja ž Biełaruś – adno vialikaje Małoje Sitna. Źniavieranaje, zaniadbanaje, zahruzłaje ŭ hrachu j padparadkavanaje rabstvu. Siejać i vyroščvać nacyju na takoj nivie nadta ciažka. Chtości abaviazkova zaŭvažyć: dy pahladzicie na svoj nakład... Što tyja niekalki tysiačaŭ dla 10-miljonnaj krainy? Ale tak było zaŭsiody: «Žnivo vialikaje, a pracaŭnikoŭ mała» (Łuki 10:2).
Tyja, chto vieryć, nikoli nia kinuć, nia splažać i nie pradaduć Našaj nivy. Bo, jak i 100 hadoŭ tamu, tut siejuć, vyroščvajuć i źbirajuć nia chleb i nie vidoviščy, a nacyjanalnaje abudžeńnie.
v.Małoje Sitna
Kamientary