Minuli časy savieckija, minuć i hetyja

Usio‑taki Biełaruskaje radyjo — heta pakul jašče asiarodak biełaruskaj kultury, prapahandyst i pašyralnik movy. Vodhuk na artykuł Janki Sałamieviča «Mova Biełaruskaha radyjo» z № 8.

Takaja «krytyka», jak u hetym artykule i niekatorych kamentarach da jaho, — heta, ja b skazaŭ, nia krytyka, a paklop. Što praŭda, paklop, vidać, nie naŭmysny — a prosta aŭtaru tak «balić» prablema, što jon nia ŭ stanie hladzieć na rečy abjektyŭna. Jamu zdajecca, što ŭsio drenna. Taki syndrom ciapier, na žal, ułaścivy vielmi mnohim pradstaŭnikam apazycyjnaj častki hramadztva.

Adnosna radyjo — kaniečnie, niama taho, što rańš było, minuli błasłavionyja savieckija časy, kali była takaja dyktarskaja (savieckaja, miž inšym, a nie aby‑iakaja) škoła, kali ŭsio tak vyviarałasia, vyčytvałasia pierad eteram, litaraturny kantrol byŭ budź zdaroŭ. Praŭda, i tady chapała materyjału dla krytyki (jakuju možna było ŭbačyć u druku) na pradmiet kultury movy i na adras radyjo, i na adras našych akademičnych dramatyčnych teatraŭ, i jašče na inšyja adrasy. Što ž, cudoŭnaja ilustracyja taho, što, z adnaho boku, ludzi nikoli nie byvajuć zadavolenyja tym, što majuć, a z druhoha — što nikoli ŭ žyćci nie byvaje ideału. Našym tavaryšam fanatykam i idealistam na nivie adradžeńnia varta było b heta ŭličyć.

Dyk voś, minuli tyja časy, pra jakija nastalhična ŭspaminaje Janka Sałamievič. Ale vy nie pieražyvajcie — minuć i hetyja. Minuć časy, kali ŭ nas jość až try prahramy radyjo, jakija pracujuć pieravažna na biełaruskaj movie, pryčym adna ź ich štodnia j štonočy, a heta daje ŭ vyniku najbolšy za ŭsiu historyju sutkavy abjom biełaruskamoŭnaha viaščańnia. Nie paraŭnać, darečy, z savieckimi časami, kali i adnoj prahramy paŭnacennaj nie było (dakładniej, byli dźvie, ale «niepaŭnacennyja», h.zn. tam išli nia tolki biełaruskija pieradačy). Minuć časy, kali Biełaruskaje radyjo źjaŭlajecca najbujniejšym, najbolš masavym i zaadno faktyčna adzinym biełaruskamoŭnym elektronnym ŚMI.

Hetyja časy minuć, ale voś kali, i kolki tady budzie prahram Biełaruskaha radyjo, i na jakoj movie jany buduć viaščać — hetaha ja nie viedaju. Ale zarakacca nia staŭ by ni ad čoha.

Uspaminajecca, jak u dzievianostyja hady takija ž «dobrazyčliŭcy», jak Janka Sałamievič, hetak ža sama «analizavali» movu Biełaruskaha telebačańnia. Maŭlaŭ, fu, jakaja drennaja mova, jak niaŭmieła havorać karespandenty i viadoŭcy, adrazu vidać, što nie ad dušy, a pa prymusie… niemahčyma słuchać, kali ž heta ŭsio skončycca?! Skončyłasia. Ciapier na Biełaruskim telebačańni ŭsie karespandenty i viadoŭcy havorać «ad dušy», niazmušana i naturalna. Mabyć, i rasiejskaja mova ŭ ich nie zusim užo takaja pravilnaja, ale ž zatoje rusisty ich za heta nie krytykujuć i nie miašajuć z hrazioj.

Nia viedaju, jak kamu, a ja b nie admoviŭsia ciapier ad BT i z toj «niedaskanałaj» movaj… i ad taho, kab, skažam, Inha Chruščova vystupała ŭ etery pa‑biełarusku tak, jak jana tady vystupała, chaj sabie ŭ jaje i byli peŭnyja prablemy z asymilacyjnym pamiakčeńniem zyčnych…

Charakterna, što ŭ materyjale Ja.Sałamieviča praktyčna adsutničaje kankretyka. Nie pryviedziena nivodnaj nazvy pieradačy, u jakoj aŭtar pačuŭ tyja ci inšyja pamyłki, niama sprob praanalizavać maŭleńnie kankretnych supracoŭnikaŭ radyjo, supastavić, u kaho lepš, u kaho horš (tolki nieviadomaha mnie Viktara Babieja aŭtar pachvaliŭ, choć i davoli niaŭciamna). Až uvohule ŭźnikaje pytańnie, nakolki časta i pilna aŭtar słuchaje Biełaruskaje radyjo, kab z takoj biezapelacyjnaściu hańbić jaho. Bo inakš čaho b jon pytaŭsia: dzie kancerty pa zajaŭkach, dzie «Teatar pierad mikrafonam»? Kancerty pa zajaŭkach, da viedama aŭtara, kožny dzień a 20.10 na Pieršym nacyjanalnym kanale (choć i dziŭna, čamu aŭtar tak pieražyvaje za kancerty pa zajaŭkach? Tam ža akurat «papsu», jakuju zamaŭlajuć słuchačy, i kruciać), a «Teatar pierad mikrafonam» — voś jon, nia tak daŭno pačaŭsia, ciapier idzie na kanale «Kultura». Pieradajuć spektakl «I zmoŭkli ptuški» pavodle Ivana Šamiakina. A ŭ suboty byvaje «Muzyčny radyjoteatar», dzie pieradajuć opery i aperety. Pieradajuć i kancerty, i kazki dla dziaciej, i spektakli z udziełam B.Płatonava. Viadoma ž, nia kožny dzień i nie pastajanna — za prahramaj sačyć treba ;).

Jasna, kankretyka i nie patrebnaja, kali chočaš raskazać, jak u nas usio drenna. Bo ŭsio — jano i jość usio. Možna prosta zajavić: «Tam sucelnaja niepiśmiennaść!»

Ale voś asabista mnie čamuści ŭdajecca pačuć piśmiennuju movu na radyjo. Niachaj nie zaŭsiody i nie ad usich idealnuju. Ale ž jość. Pracujuć jašče dyktary staroj škoły Śviatłana Šušakova (heta ŭvohule praktyčna ŭzor) i Marharyta Zacharyja (praŭda, na sučasnym radyjo, na žal, dyktaram mała dajuć raboty). Pryjemna słuchać adnosna «novych» viadoŭcaŭ Antona Vasiukieviča (adzin ź viadoŭcaŭ «Radyjofaktu», ciapier dyrektar infarmacyjnaj słužby) i Ŭładzimiera Trapianka (u asnoŭnym pracuje na kanale «Kultura»), Maksima Ŭhlanicu. Maŭleńnie, naprykład, Juryja Zajcava, z adnaho boku, jak by i nie ŭzorna‑pakazalnaje, ale i istotnych chibaŭ u im niama — navat prasłavutaje asymilacyjnaje pamiakčeńnie zyčnych prysutničaje. Jość i niamała inšych supracoŭnikaŭ, movu jakich možna charaktaryzavać chutčej sa znakam «plus», čym sa znakam «minus».

Jość, viadoma, i pamyłki, i parušeńni litaraturnych normaŭ (choć i nie ŭ takoj praporcyi, jak heta moža padacca paśla pračytańnia Sałamievičavaha artykułu). I krytykavać rabotnikaŭ radyjo za heta možna i treba, ale ž nia tak, jak heta robiać padobnyja da Ja.Sałamieviča «dobrazyčliŭcy»‑fanatyki. A pa‑dobramu. Usio‑taki Biełaruskaje radyjo, jak by tam ni było, — heta pakul jašče asiarodak biełaruskaj kultury, prapahandyst i pašyralnik biełaruskaj movy. I ludzi, jakija pracujuć tam, — niachaj jany nie takija apantanyja nacyjanalna śviadomyja biełarusy, jak chaciełasia b mnohim aŭtaram i čytačam «Našaj Nivy», — ale ŭsio‑taki šmat chto ź ich prychilna i nieabyjakava stavicca da hetaj kultury i da hetaj movy. Kali b było nia tak, dyk nie było b u nas biełaruskamoŭnaha radyjo i tych inšych astraŭkoŭ biełaruskaści, jakija jość u našaj dziaržavie. U tym liku i biełaruskamoŭnych abjaŭ u dynamikach aŭtobusa №18 i inšych aŭtobusaŭ, tralejbusaŭ i tramvajaŭ.

I ja liču, što navat z čysta psychalahičnaha punktu hledžańnia namnoha važniej pachvalić ludziej za toje dobraje, što jany robiać dla biełaruskaj movy, čym tyckać im u vočy pamyłki. I ja ŭdziačny Biełaruskamu radyjo za mnohija rečy, jakija na im jość, a pamyłki… Adny pamyłki projduć, a druhija źjaviacca — što zrobiš, ludziam u pryncypie ŭłaściva rabić pamyłki.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0