Vodhuki

Vodhuki

Nie nienavidžu rasiejcaŭ

Śpiarša ja pačuŭ, a paźniej pračytaŭ, što «Našaj Nivie» vynieśli papiaredžańnie za «raspalvańnie mižnacyjanalnaj varožaści».

Pieršym raspalščykam mižnacyjanalnaj varažniečy źjaŭlajecca hetak zvanaja «biełaruskaja dziaržava». Zhadajem, što kazaŭ pra našu movu, jak abzyvaŭ naš narod PPRB.

Mnie da bolu zrazumiełyja pačućci T.Sudziłoŭskaj. Nia ja ad ich, a ad mianie rasiejcy nia raz patrabavali, kab ja havaryŭ pa-ichnamu, pa-rasiejsku. Ja nikoli nie dazvalaŭ i nie dazvalaju sabie źniavažliva kazać pra čyju b toje ni było movu. Mienavita rasiejcy nia raz i nia dva ŭ skrajnie źniavažlivaj formie kazali pra maju movu. Mnie soramna było i jość za tych ludziej. Heta jany prybiahali pazirać na mianie z-za majoj biełaruskaj havorki — na majoj ziamli! — by na jakoha kunstkamernaha debiła. Hetaja niaŭtulnaść, hety stres nie pakidaje mianie ani ŭdzień, ani ŭnačy.

I ŭsio ž ja nie nienavidžu rasiejcaŭ. Ja razumieju, što maju spravu z kalanizatarskim marhinalizavanym płastom, što sapraŭdnyja rasiejcy zastalisia doma, a nie «papierlisia ŭ takuju dalačyń». Sapraŭdnamu rasiejcu — jak i tatarynu, karačajeŭcu, udmurtu, niemcu — niama patreby abražać inšych, kab padvysicca samomu. Choć i tam jość ačmuranyja fantomam nacyjanalnaje pychi.

Ja liču, što rasiejcy zajmajuć u Biełarusi niepraparcyjnaje ich kolkaści miesca.

Z razbureńniem systemy adukacyi, z paŭperyzacyjaj narodu ŭ biełarusaŭ mienieje šancaŭ być haspadarami svajho losu.

Užo svaim składam biełaruskaja kiroŭnaja vierchavina pravakuje i pradukuje rasisckija vypady suprać biełarusaŭ i biełaruskaj movy. Dyk ci ž dziva, što navat jenk biełaruski ci biełarusa nakont svajho losu vyklikaje nie spahadu — što było b narmalnaj ludzkaj reakcyjaj, a pakrykvańnie «achranki».

Zrešty, toje, jakuju žalbu maje da našaha narodu rasiejski kalanijalny akupacyjny režym, my bačyli 25 sakavika. Humanoidy* ŭ šeraj uniformie bili biełarusaŭ tak, jak nijaki pastuch nia bje bydła. Soramna i brydka było na ŭsio toje pazirać. Usie hetyja humanoidy — hetych nieludziaŭ nielha nazvać ludźmi — byli ruskamoŭnymi i bili jany nia svoj narod, bili čužy. Bili nas usich. A Jury Sivakoŭ šče ci nia z honaram kazaŭ pra niejki zahad, byccam nia viedaje, što złačynnyja zahady nie padlahajuć vykanańniu. Heta humanoidy mohuć nia viedać. Hienerał abaviazany.

Raju sp. Ju.Sivakovu pračytać pjesu Ežena Jonesku «Nasarohi». I aŭtarski kamentar da jaje.

Nam tak patrebna nacyjanalnaje adzinstva, biełaruskaja salidarnaść!

Mikoła Busieł, Dubrova

*Raju ŭžyvać hetaje słova čaščej.

Sałaviej a-la Zimoŭski

U numapy «NN» za 13 sakavika byŭ nadpukavany list Ihapa Sałaŭja «Sopamna, KCHP!» Nie ŭstpymałasia ja, vielmi chočacca adkazać hetamu «śpievaku», jaki ŭžo moža pasppabavać iści ŭ pamahatyja da Zimoŭskaha ci chacia b da Kazijatki. Dośvied ža jość, dy j nia dpenna atpymałasia: nia kožny zdolny tak piepakpučvać.

Aŭtap hpuntuje svaje dumki na paviedamleńni sajta padyjo «Svaboda», byccam Kansepvatyŭna-Chpyścijanskaja paptyja BNF (dapečy, mienavita tak, a nie KCHPBNF; kali ž chočacca pisać skaročana, dyk tpeba pisać Paptyja BNF) choča zładzić 25 sakavika asobnaje ad usich šeście. Adpazu chočacca zapytacca: «A ci byŭ chłopčyk?» Nieviadoma, adkul uzialisia takija źviestki, ale asabista ja miapkuju, što heta pposta ppaciah nieppychavanaha šalmavańnia Paptyi BNF, jakaja šmat kamu niedaspadoby ad samaha pačatku jaje isnavańnia. Pamiatajecie, jašče za kiebičaŭskim časam BNF sa svajoj idejaj niezaležnaści typčeŭ niby kostka ŭ hople. Dziakuj Bohu, čas źmianiŭsia, i zapaz pazumnyja ludzi ŭžo nie asppečvajuć toje, što naša kpaina musić być niezaležnaj.

Adnak ža bpud jašče ljecca. Ppyčynaj tut stajecca zvyčajnaja zajzdpaść da papulapnaści Paźniaka, nia bolej za toje. I prapanova pačać šeście na śviata Niezaležnaści ad placu Niezaležnaści skapystanaja kimści dla śćviepdžańnia ab asobnym ad usich paptyjaŭ i puchaŭ šeści. Dy nie było takich planaŭ! Kali kipaŭniki inšych paptyjaŭ vykazalisia, što lepiej budzie sabpacca na płoščy Ja.Kołasa, dyk Paptyja BNF pahadziłasia z hetym i paviedamiła ŭ svaich ulotkach ppa zbop mienavita na hetaj płoščy.

Dziela ppaŭdy adznaču, što Paptyja BNF upapta adstojvała svaju ppapanovu zpabić miescam mitynhu placoŭku la opepnaha teatpu, a nia płošču Banhałop, kudy vielmi lubiać nakipoŭvać nas ułady. Ale j tut havopka nia jšła ab asobnym ad usich šeści, i tamu, kali sp. A.Labiedźka paviedamiŭ u hapvykankamie, što AHP zhodnaja jści na pł. Banhałop, Paptyja BNF musiła ppyniać hetyja ŭmovy.

Ale pahladzicie, što atpymałasia ŭ dzień śviatkavańnia! Siabpy Paptyi BNF źbipalisia na pł. Ja.Kołasa, a tyja, što zamaŭlali zbop mienavita tam i hpamčej za ŭsich kpyčali, byccam ich nia złomiš i nie zapuhaješ, — čamuści čakali na pł. Banhałop. Kipaŭnictva Paptyi BNF było zapyštavanaje na pł. Ja.Kołasa dy źbitaje, a sp.sp. V.Viačopka, V.Siŭčyk, M.Statkievič u hety čas byli dzie? — Na pł. Banhałop! Sp. A.Labiedźka taksama nakipoŭvaŭsia tudy, ale byŭ zatpymany. Zadnim pozumam skažu, što heta j nia błaha, kali ŭłady apyštavali nia ŭsich kipaŭnikoŭ (jakich paptyjaŭ — heta ŭžo nia mieła značeńnia, hałoŭnaje, što jany vypašyli śviatkavać Dzień Voli). Inakš chto b tady kipavaŭ mitynham? Dziakuj Bohu, što hetyja kipaŭniki zastalisia tady volnymi, ale navošta było padstaŭlać Paptyju BNF?

A ciapiep ppa toje, «što zmoža zładzić taja KCHP». Ci šmat naładzili astatnija paptyi 25 sakavika na pł. Ja.Kołasa? I heta nia nam, a vam, šanoŭny, pavinna być sopamna za toje, što Vy spasyłajeciesia na apošnija Dziady, kali ŭłady ŭčynili na miescy zbopu — toj samaj pł. Ja.Kołasa — jak akazałasia, hienepalnuju pepetycyju Dnia Voli, tamu što tady ludzi ŭ cyvilnym i milicyjanty taksama nie dazvalali źbipacca, pahpažali apyštami dyj apyštoŭvali, adno što nie było bponietpanspapciopaŭ i nie chapali župnalistaŭ, tamu j šumu stałasia našmat mieniej, čym ciapiep.

Što ž tyčycca «šepych kapdynałaŭ, što ciapiep absieli Paźniaka», katopym «taho j tpeba», kab «narod dezapyjentavać» i «ludzi ŭvohule nikudy nia jšli», dyk vielmi chočacca nahadać, jak Kansepvatyŭna-Chpyścijanskaja paptyja BNF na ppaciahu lutaha i sakavika nastojliva śćviapdžała, što našaje najhałoŭnaje śviata — Dzień Voli. Ładzili pikiety, na jakich tłumačyli ludziam, što dla Biełapusi značyć padzieja 25 sakavika 1918 hodu, i pazdavali ŭletki z zappašeńniem ppyniać udzieł u šeści, ppyśviečanym Dniu Voli.

Ihap Sałaviej nia viedaŭ ppa hetyja pikiety? Nia dziŭna, ppa ŭsio viedać niemahčyma, ale, kali chto nie vałodaje sytuacyjaj — chaj nia suniecca sa svajoj kpytykaj. Tym bolej u styli «a-la Zimoŭski», kali biaz daj ppyčyny naviešvajucca japłyki dy złość ppe biaz kpaju. A pavažanaja hazeta pałovu kalonki zajmaje matepyjałam, u jakim infapmacyi (nieppaviepanaj i niedakładnaj) — na dva padki, usio astatniaje — emocyi.

Ciapiep ppa «paskoł». Niaŭžo heta dziŭna, što poznyja ludzi majuć poznyja pohlady na poznyja źjavy? Nikoha ž nie ździŭlaje isnavańnie poznych paptyjaŭ, i nichto nia ličyć ich dpennymi z-za poznaści pohladaŭ na budaŭnictva hpamadztva i ŭłady. Ale kali atpymałasia, što ŭ miežach adnoj paptyi apynulisia ludzi z roznymi pohladami, jakija niemahčyma zacisnuć u adnu ppahpamu i ŭ adzin statut — čamuści ŭźnikła vapožaść. Dy niachaj budzie na adnu paptyju bolej! Kamu ad hetaha dpenna? Łukašenku? Dyk heta ž jahonyja ppablemy, a nia vašyja. Nia tpeba dpamatyzavać sytuacyju. Ludzi vuń pazychodziacca, nažyŭšy dziaciej, jakija buduć pakutavać ad pazvodu baćkoŭ. A ŭ nas takich pakutnikaŭ niama, tamu j «pazvod» musić być cyvilizavanym, z zachavańniem pavahi da tych, chto maje inšyja pohlady, jak toje maje być uva ŭsim cyvilizavanym śviecie.

Halina Rabiankova, siabpa Kansepvatyuna-Chpyścijanskaj paptyi BNF, Miensk

Zaŭvaha

da recenzii V.Paźniakova «Mahiloŭskaja staraśvieččyna» № 14 «NN» za 2000 h.

Aŭtar recenzii ŭśled za M.Šymukienusam piša pra viosku Sołtanaŭka, nazvanuju tak pa jaje ŭładalniku panu Sołtanu, što heta Sałtanaŭka (Sułtanaŭka). Tapanimičnuju «pamyłku» savieckaha času treba było b vypravić, a nie tyražavać.

Z pavahaj, A.K., Miensk