Siarhiej Maksimovič. Syndrom “Russkoho radio”

 Syndrom “Russkoho radio”

Žyvie ŭ pamiežnym horadzie na zachadzie krainy žurnalist. Jon maje radyjo, słuchaje naviny i muzyku. U jaho jość u dyjapazonie FM peŭny vybar. Samo saboj, Maskvu jon ihnaruje. Maskvoju jon byŭ pierakormleny za tryccać hadoŭ žyćcia pry SSSR-y. Jak ašalełyja, tranślujuć siabie na poŭnuju moc litoŭcy, jakija pastavili pobač ź miažoju mahutny retranślatar. Ale ŭ 300-tysiačnym horadzie ich realna mohuć słuchać badaj 10—20 čałaviek. Bo mova zanadta zamiežnaja, navat da polskaj ani nie padobnaja.

Zastajecca ŭklučać Varšavu albo Miensk. Radyjohałasy z apošniaha vyklikajuć vielmi supiarečlivyja pačućci. A tut jašče “Russkoje radio” pryjechała. Tolki jaho nam i nie stavała.

U samareklamie RR tłumačyła, što byccam by šyroka raspaŭsiudziłasia ŭ śviecie, a niadaŭna ŭmacavałasia ŭ Łatvii. Ničoha dziŭnaha: siarod łatvijskich stancyj — adna dla «rasiejskamoŭnaha nasielnictva», całkam apraŭdanaja reč. “Russkoje radio” nia ŭciamiła adnaho: što ŭ Biełarusi ŭsio radyjo — rasiejskaje. Tak što piataja ci dziasiataja stancyja, jakaja pryjechała z Maskvy ŭ Miensk, budzie mieć tut niemałuju kankurencyju. Nie paraŭnać z Łatvijaj! U Biełarusi niša “Russkoho radio” daŭno zaniataja i pierapoŭnienaja. Źmianšać varta kolkaść takich stancyj, a nie pavialičvać, daražeńkija maskoŭskija hości.

Siarod FM-stancyj isnuje taksama «Stalica», jakaja viaščaje pa-biełarusku. Adnak “Stalica” — dziaržaŭnaja stancyja, i hetym usio skazana.

Słuchač atrymlivaje z radyjo naviny i muzyku. Naviny na «Stalicy» — łukašenkaŭskija, muzyka — u rečyščy repertuaru rasiejskamoŭnych pop-stancyj. «Stalica» biaskonca krucić tuju samuju rasiejskuju biazdarnuju papsu, što i ŭsie inšyja bi-ei. Chiba što prapanujecca trochi bolš anhłamoŭnaj muzyki i piesień na roznych bolš redkich movach. I za heta, jak kažuć, dziakuj! Adnak, usio ž taki zakliku «Słuchaj svajo!» «Stalica» nie adpaviadaje. «Kramy» dy inšych niezaležnych biełaruskich hurtoŭ nie pryznaje nivodnaja staličnaja stancyja. Paradoks, ale «Stalica» nie pryznaje taksama i našaj papsy, jakaja pavodle prafesijnaha ŭzroŭniu vyšejšaja za rasiejskuju na paradak. Našy vykanaŭcy vychavanyja na pieśniaroŭska-vierasoŭska-siabroŭskich tradycyjach. U ich jość hałasy i słych, čaho niama ŭ bolšaści maskoŭskich. Našaja papsa, samo saboju, lajalnaja, u aficyjnym rečyščy. Niezdarma jaje navat krychu prapahanduje BT. Adnak u etery pieśniu na biełaruskaj movie rašuča ihnarujuć, navat «Stalica».

Bi-ei fanaberliva staviać ukrainskija pieśni, ale ni ŭ jakim razie nie biełaruskija! Chacia ŭ nas bahata zusim nia horšych za taho «Vidaplasava» hurtoŭ. Žyvučy ŭ Miensku, supracoŭniki bi-ejaŭ napeŭna niešta viedajuć pra isnavańnie biełaruskaj muzyki. Dy nia majuć śmiełaści stavić. I ŭ takoj sytuacyi “Russkoje radio” chacieła kahości ździvić!

Dla Bi-eja i kraina Biełaruś dahetul praktyčna nie isnuje, nie pačuješ pra jaje amal ničoha. Viadoma, «Vidaplasava» varta krucić, Ukraina — susiedniaja kraina. Adnak dzie ž tady polskija pieśni? Žychary Miensku ničoha nia viedajuć pra nadzvyčaj bahaty muzyčny rynak susiedziaŭ-palakaŭ. Tak, polskija stancyi taksama masava kruciać anhłamoŭnuju muzyku, jakuju słuchajuć va ŭsim śviecie. Adnak druhaja pałova muzyki — svaja, polskaja, a nie vałahodzkaja, jak u nas.

A zaraz pra dvuchabličnaha Janusa — «Radyjo Roks—Russkoje radio». Kali adnojčy na chvali «Roksu» natrapiŭ na RR, mnie stała nijakavata. Stała jašče bolš dziŭna, kali z 10-j ranicy apošniaje pačało pieratvaracca ŭ «Roks», a z 18-j — znoŭ u “Russkoje radio”. I znoŭ zamiest narmalnaj muzyki hučała rasiejskaja dreń. Dziŭna było, što ci nie adnyja i tyja ž supracoŭniki da 18-ci havaryli, što jany z «Roksu», a potym adrazu, što jany — «ruskaradyjnyja». Heta vyklikała pačućcio niestabilnaści, psychičnaje nieraŭnavahi, nibyta pažartavaŭ niechta. Tolki što ŭ cylindry siadzieŭ trus, i voś užo — tolki serpancin, mišura. U mianie navat uźnikła adčuvańnie, što maskoŭskaje radyjo pačynaje pažyrać «Radyjo Roks».

Viadoma, što «Roks» adkryŭ svaim časam u Maskvie biełarus. Kankurencyja z tamtejšymi radyjoakułami prymusiła stancyju stvaryć filiju ŭ Miensku. A paźniej — całkam pierajechać z Maskvy. «Roks» marudna pieraadolvała syndrom rasiejskaha radyjo, pastupova pieratvarajučysia ŭ stancyju biełaruskuju. Apošnim časam jano mianie asabista ŭ značnaj stupieni zadavalniała. Škada było b, kab RR jaje całkam zamianiła. Heta ŭsio adno, jak pamianiać dalar na rubiel. «Roks» moža nia mieŭ stabilnaha finansavaha stanovišča, čym tłumačycca «šlub» z RR. Apošniamu taksama tańniej było vykarystać toje, što ŭžo isnuje, čymsia stvarać novuju placoŭku na pustym miescy. Adnak mnie — słuchaču — nichto nie patłumačyŭ, što za «ciani-tałkaj» zrabili z radyjostancyi, jakuju ja słuchaju kožny dzień.

Byŭ saviecki anekdot pra hruzina, jakoha spytali: kolki jon viedaje nacyjanalnaściaŭ? Try — adkazaŭ jon: hruzin, ruski i niaruski. Na «Roksie» (ja ŭžo nie kažu pra bi-ei) isnuje rubryka «Datčyk». Dyk voś, jaje aŭtar viedaje tolki dźvie nacyjanalnaści: “ruskich” i “niaruskich” — zachodnikaŭ. Jon raskazvaje biełaruskim słuchačam pra daty i padziei albo amerykanskija dy eŭrapiejskija, albo rasiejska-ćmutarakanskija. Pra jaki-niebudź Kyzyłkum abo Syzrań, ale ni ŭ jakim razie — nie pra Miensk ci Horadniu. Da apošniaha času ni słova pra Biełaruś nie było. Karaciej, usie značnyja cikavyja padziei, usie słavutyja asoby nia mieli nijakaha dačynieńnia da našaj krainy. I ŭvohule — pra jaje ŭzhadvać nia varta... Akazvajecca, možna žyć na praspekcie Skaryny, a štodzionna adčuvać siabie ŭ Ćviery, majučy žadańnie źjeździć u Maskvu pa kiłbasu, schadzić u maŭzalej abo pahladzieć pa «jaščyku» kino pra Ameryku.. Zrešty, heta dobra viadomy syndrom homa-savietykusa, na jaki ciarpieła značnaja častka biełarusaŭ. Praŭda, niadaŭna ja narešcie pačuŭ, što «ŭ hety dzień 40 hadoŭ tamu ŭ Miensku ažaniŭsia sa sp-niaj Prusakovaj słavuty Osvald»! Voś tak, dziakujučy padziei ŭ amerykanskaj historyi ja mieŭ mahčymaść ŭskosna pačuć, što žyvu ŭ krainie Biełaruś...

Ledźvie nie zabyŭsia. Muzyčnaja zastaŭka pierad vypuskam navinaŭ na “Russkom radio” zanadta nahadvaje zastaŭku na varšaŭskim Radio Zet. Cikavaje «supadzieńnie»?

Siarhiej Maksimovič