Alaksandar Fiaduta. Front za miažoj frontu

Front za miažoj frontu

Skončyŭsia miesiačnik, jaki TBM pryśviaciła biełaruskaj movie jak movie štodzionnaha pobytavaha ŭžytku. Ideja była dobraja, ale atrymałasia — iznoŭ-taki — “iak zaŭždy”. Z kim my razmaŭlali pa-biełarusku, z tymi i razmaŭlajem dalej, a z kim pa-rasiejsku — z tymi pa-rasiejsku. Pry hetym maje biełaruskamoŭnyja znajomyja tolki vietliva paśmichalisia, kali ja im nahadvaŭ pra inicyjatyvu šanoŭnaha Aleha Trusava. Bo inicyjatyva była sama saboju, žyćcio ž — samo saboju, a sp.Aleh apynuŭsia va ŭžo tradycyjnaj sytuacyi, kali lider TBM prychodzić na mitynh sa skryniaj dla achviaravańniaŭ u rukoch. Chto zachacieŭ — padaŭ, chto nie zachacieŭ — nie padaŭ.

Ja nie chaču skazać hetym, što inicyjatyva TBM niedarečnaja i biessensoŭnaja. Taksama ja nia maju namieru asprečvać prava luboj hramadzkaj arhanizacyi vyłučać lubyja inicyjatyvy. Ale chaciełasia b razumieć, čamu TBM vyłučaje inicyjatyvy, vynikovaść jakich kiepska paddajecca ŭliku? Bo samaje hałoŭnaje — nie prafanavać idei. Kali ideja robicca śmiešnaj, jana pierastaje vałodać masami.

Uźnikaje adčuvańnie, što našaja hramadzianskaja supolnaść u poŭnym składzie adarvałasia ad realnaha žyćcia. Śpiarša heta adbyłosia z partyjami, jakija ŭ bolšaści svajoj nia tolki nie źbirajuć składak, ale j systematyčna chodziać “naleva”, šukajučy “investara”. Dziela źniešniaha finansavańnia jany hatovyja nia tolki pastupicca idealohijaj (“Liberały naprava, esdeki naleva — razyścisia!”), ale jašče i pracujuć pa pryncypie: “Budzie chleb, buduć i pieśni!” A na ideju (kali nia Lenina, dyk choć Miłtana Frydmana) mahli b papracavać i biaspłatna.

Paśla tym samym zanialisia prafsajuzy. Pra “svabodnyja” kazać nia budu: pišaš pra Hienadzia Bykava, a na ciabie harłajuć tak, niby ty pasiahnuŭ na honar i sumleńnie sp.Vasila. Ale ciapier havorka pra sp.Kozika. Hetamu Koziku ŭ samy čas zaŭstydacca: najbujniejšym najmalnikam u krainie źjaŭlajecca dziaržava, a Kozik dobrasumlenna admaŭlajecca ad baraćby z hetym najmalnikam i zasiarodžvajecca na investycyjach i turyźmie, jak kali b jon byŭ ministram ekanomiki ci turyzmu. Zrešty, sprava hetaja jość spravaj samich prafsajuzaŭ. Ale ŭ tuju dzirku ŭlapałasia i moładź. Navaśpiečany lider razahretaha BRSM Alaksandar Nachajenka ŭsłych ćvierdzić pra dziaržaŭnaje finansavańnie arhanizacyi. Dziŭnaja reč: paŭtara miesiaca tamu jon jakraz i stajaŭ na čale kantory, jakaja finansavałasia dziaržavaj na ŭsie 100%, — Departamentu pa spravach moładzi. Ale ž pajšoŭ u NGO! Navošta tady ŭdavać ź siabie NGO, kali ŭsio adno finansavańnie dziaržaŭnaje?

I, atrymaŭšy ad dziaržavy hrošy, hetyja słupy navajaŭlenaj demakratyi a-la Lukašenka buduć realizavać svaje “abarončyja” mety, praduhledžanyja statutami, z ahladkaj na krynicu finasavańnia. A to ž čym ich sparadzili, tym i prybić mohuć. Heta płata za manapoliju na ažyćciaŭleńnie abarončych funkcyjaŭ. Ale i ŭ prafsajuźnikaŭ, i ŭ maładniaku jość choć niejkaja alternatyva: možna vybirać pamiž Nachajenkam i Sieviaryncam, pamiž Kozikam i Kanachom. A ci jość alternatyva ŭ siabroŭ demakratyčna aryjentavanych NGO? Niama! Bo demakratyčna aryjentavanyja NGO zaklikanyja baranić intaresy svaich siabroŭ, a na praktycy ich dziejnaść zvodzicca da vielmi dziŭnych akcyjaŭ. Nakštałt, niachaj daruje mnie sp.Aleh, błukańnia pa mitynhach sa skryniaj dla achviaravańniaŭ u rukoch. A voś vybić hrant nie na niedarečnuju mabilizacyjnuju kampaniju, a na biełaruskamoŭny ŭniversytet sp.Aleh nia moža. U hetym nie vina jahonaja, a biada. I biada ŭsioj krainy. Adam Maldzis raspaviadaŭ mnie niejak, što prasiŭ Sorasa: “Nie davajcie hrošy na palityku, davajcie na kulturu!” Usio pravilna. Davali NGO hrošy na palityku — ciapier niama hrošaj navat na kulturu.

Piać hadoŭ NGO ŭsprymajuć siabie jak partyzanskija atrady ŭ varožym tyle. Heta vielmi kiepska. Častka ź ich pieratvaryłasia ŭ krynicy isnavańnia dla dziejačoŭ palityčnych partyj. Heta jašče horš, bo bajcy, jakija šukajuć hrošaj u pryfrantavoj pałasie, pieratvarajucca ŭ maradzioraŭ. Treba pakidać pole boju prafesijnym revalucyjaneram, statkievičam ci labiedźkam, niachaj vyrašajuć sami, choć ja asabista biaz žachu i na hetych hladzieć nie mahu. A NGO chaj by zasiarodžvalisia na pasilnych akcyjach, stroha kantralavanych i asensavanych. Tak, BAŽ pačaŭ źbirać podpisy za admienu troch artykułaŭ kryminalnaha kodeksu. Zrazumieła, navošta, chto i jak hetym zajmajecca. Jość adkaznyja. Daść boh, buduć i vyniki. I pakul mnie asabista zrazumieła, čym zajmajecca NGO pad nazvaj BAŽ, ja budu płacić hetaj arhanizacyi štohadovyja składki.

I što dziŭna: kali sapraŭdy ŭźnikaje patrebnaja i karysnaja inicyjatyva — pa Kurapatach ci pa zakonie pra vieravyznańnie — narod źbirajecca sam, nie čakajučy rehistracyi čarhovaha NGO. Moža, tak jano i treba?

Alaksandar Fiaduta