Na zdymkach naniataha łordam Bełam fatohrafa Biełaruś vyhladaje, jak pravasłaŭnaja Ałbanija, zdymki BIEŁTA viartajuć nas u časy BSSR.
Paśla historyi z fotaalbomami Belarus Press Photo my vyrašyli pahartać albomy, zroblenyja na zamovu dziaržavy. Čym adroźnivajecca aficyjnaje fota ad zdymka, dasłanaha na niezaležny fotakonkurs, jakoj vyhladaje naša kraina na staronkach albomaŭ, stvoranych za biudžetnyja hrošy?
Kab pasprabavać adkazać na hetyja dy inšyja pytańni, my zazirnuli pad vokładki dvuch vydańniaŭ — «Biełaruś stvaralnaja» (BIEŁTA) i «Biełaruś. Tajamničy kraj» aŭtarstva Sašy Husava, jaki dva hady zdymaŭ sceny z žyćcia biełarusaŭ na zamovu łorda Beła i mieŭ ekskluziŭnaje prava zdymać Łukašenku.
Dvuchtomnik «Biełaruś stvaralnaja» ŭražvaje. Najpierš svajoj vahoj — bolš za 10 kiłahramaŭ važać dva tamy z vokładkami bronzavaha koleru i pazałočanymi nazvami.
Vokładku pieršaha toma ŭpryhožvaje vyjava novaha budynka Nacyjanalnaj biblijateki, druhi tom azdobleny vyjavaj BiełaZA. Nakład kožnaha toma składaje 5000 asobnikaŭ.
Uražvaje taksama kolkaść zhadak pra Alaksandra Łukašenku. Składvajecca ŭražańnie, što jon i jość hałoŭnaj stvaralnaj siłaj. Miarkujcie sami: albom 127 razoŭ nahadvaje pra toje, što, dzie i kali daručyŭ, naviedaŭ, prakantralavaŭ i prakamientavaŭ Łukašenka; 61 zdymak paćviardžaje jaho daśviedčanaść praktyčna ŭ luboj śfiery žyćcia krainy. Voś jon staić na trybunie na adkryćci Nacyjanalnaj biblijateki, a voś u pałacie Respublikanskaha navukova-praktyčnaha centra traŭmatałohii i artapiedyi razhladaje renthienaŭski zdymak, a tut naciskaje knopku na pulcie Biarozaŭskaj DRES.
U albomach Belarus Press Photo foty Łukašenki taksama traplajucca, ale na ich jon paŭstaje bolš naturalnym — pasivieły, sa zmorščynami, časam źniervavany ci napružany. U albomie BIEŁTA na zdymkach apošnich hadoŭ jon časam vyhladaje maładziejšym, čym u pačatku 2000-ch.
Albom «Biełaruś stvaralnaja» dzielicca na tematyčnyja raździeły, jakija achoplivajuć usie śfiery žyćcia — ad relihii da žyllovaha budaŭnictva. Kožny raździeł supravadžajecca mnostvam ilustracyj. Pry ŭvažlivym znajomstvie z albomam źjaŭlajecca adčuvańnie, što z kolkaściu fotazdymkaŭ układalniki pierastaralisia. Adnačasova ŭźnikaje pytańnie pra metavuju aŭdytoryju hetaha alboma. Peŭna ž, jon nie raźličany vyklučna na ŭnutranaha spažyŭca, inakš navošta dublavać tekst na anhlijskuju movu. Ale ci buduć cikavyja zamiežniku sotni fotazdymkaŭ biezabličnych rajonnych balnicaŭ, aŭtavakzałaŭ ci biezhustoŭnych hazonaŭ pierad praduktovymi kramami? Niaŭžo biełaruskija ideołahi nie razumiejuć, što va ŭsim śviecie takija prymityŭnyja słavasłoŭi ŭsprymajucca jak prykmieta adstałaści i tatalitaryzmu? Adnym z adkazaŭ na hetaje pytańnie moža stać historyja pra toje, jak albom «Biełaruś stvaralnaja» trapiŭ u redakcyju «NN». Jaho prapanavaŭ nam adzin ź minskich fatohrafaŭ, jaki kaža, što znajšoŭ dvuchtomnik… u śmietnicy, kala adnaho ź minskich hatelaŭ.
«Na prykładzie hetaha alboma ja pakazvaju svaim vučniam, jak nielha fatahrafavać», — raskazvaje fatohraf. Na jaho dumku, mnohija zdymki zroblenyja nieprafiesijna, častka ź ich niajakasnaja ŭ techničnym płanie, a pieravažnaja bolšaść prosta nie maje nijakaha estetyčnaha i praktyčnaha značeńnia.
Fatohraf «NN» Siarhiej Hudzilin mienš kateharyčny, što da jakaści zdymkaŭ: «Heta taki žanr — fiksacyja».
Padvodziačy rysu pad albomam BIEŁTA.
Jon viartaje nas u časy BSSR: łakiravanaja rečaisnaść, kiroŭnaja rola pravadyra, adsutnaść prablem albo prykłady ich paśpiachovaha vyrašeńnia dziakujučy mudramu kiraŭnictvu.Kali takoje vydańnie i budzie nasamreč cikavaje kamuści z zamiežnikaŭ, to chiba ŭ jakaści vyvučeńnia fienomienu postsavieckaha aŭtarytaryzmu.
Z albomam ad łorda Beła nie tak usio adnaznačna. Z adnaho boku, jon pakidaje ŭražańnie nie zusim achajnaj pracy. Pačynajučy ź pierakładu ŭstupnaha słova brytanca na biełaruskuju movu. Byccam dla hetaha vykarystali internet-pierakładčyk. Słova «ŭviadzieńnie» zamiest «uvodzinaŭ» pačynaje ceły parad pamyłak. Ale nie heta tut hałoŭnaje.
Cikavaj padajecca charaktarystyka, jakuju Beł daje Biełarusi. «Kraina pavolna ŭstaje na nohi paśla doŭhaj zaležnaści ad Savieckaha Sajuza».Davoli śmieła, kali ŭličyć, što heta słovy pra krainu, ułada jakoj adradziła savieckuju simvoliku i mietady kiravańnia. Łukašenku brytanski łord charaktaryzuje nadzvyčaj ščyra: «Nie dyktatar, a čałaviek, addany svajoj krainie i svajmu narodu, talerantny da roznych vieravyznańniaŭ, družalubny z susiedziami, za vyklučeńniem tych, chto pahražaje svabodzie jaho dziaržavy».
Va ŭstupnym słovie Beł spadziajecca, što zdymki Sašy Husava pakažuć biełarusaŭ takimi, jakija jany jość. Treba pryznać, što ŭ peŭnaj stupieni hetyja spadziavańni łorda apraŭdalisia.
Sceny z žyćcia biełarusaŭ atrymalisia nieprycharošanymi, realistyčnymi. Babula ŭ tapkach na bosuju nahu, ź viełasipiedam, na jaki načepleny zamok, kab nie skrali. Vyćviły vajskovy samalot, što ŭźlataje nad zarosłym travoj aeradromam. Razharačanyja śpirtnym byłyja desantniki, što maršyrujuć pa Minsku. Husta nafarbavanyja vieteranki na fonie šyldy načnoha kłuba. Cikava, što b pra hetyja zdymki skazaŭ ekśpiert Chiluta?
Belarus Terra Incognita vačyma łondanskaha fatohrafa atrymałasia takoj, jakaja jana jość. Tannyja płastykavyja kresły, na jakich siadziać i vieterany vajny, i dziaŭčaty u karotkich spadnicach. Biazdumnyja pary, jakija na Vostravie śloz «na ščaście» kranajucca hienitalij bronzavaj skulptury. Udzielniki žniva, što na kukiškach naśpiech abiedajuć ź mietaličnych misaŭ na krai pola. Adnym słovam, takaja sabie pravasłaŭnaja Ałbanija, biednaja kraina na krai Jeŭropy.
Jak i vypadku z albomam «Biełaruś stvaralnaja», tut taksama traplajucca vypadkovyja i nie zusim abaviazkovyja zdymki, jak, naprykład, fota bujnym płanam dziaŭčynki na apieracyjnym stale.
Da alboma Husava taksama jość kolki pytańniaŭ techničnaha charaktaru. Pad zdymkami niama podpisaŭ. Moža heta taki chitry redaktarski chod — kniha ž pra tajamničy kraj. Ale daloka nie kožny biełarus zdoleje identyfikavać mnohija miescy i padziei na zdymkach, što ŭžo kazać pra zamiežnikaŭ.
Jość i prykryja redaktarskija pamyłki (akramia ŭvodzinaŭ). Adzin z fotazdymkaŭ pryśviečany Mitrapalitu Fiłaretu. Hieroj zdymka raźmieščany akurat pa centry razvarotu, zahortvajučy staronku, vy mižvoli składvajecie kiraŭnika BPC papałam.Režuć voka śmiełyja spałučeńni niekatorych razvarotaŭ. Źleva źmieščana fota dziaŭčatak na fonie tancavalnaj studyi, a sprava — žančynaŭ, što adbyvajuć pakarańnie ŭ kałonii. Zdymki abjadnoŭvaje toje, što ich hieraini tancujuć, ale karektnym takoje spałučeńnie nijak nie nazavieš.
«A voś jašče zdymak. Kožny prafiesijny fatohraf viedaje praviła fatahrafavańnia ludziej. Nielha tak rabić», — pakazvaje naš surazmoŭca-fatohraf zdymak maładoha čałavieka na Pryvakzalnaj płoščy ŭ Minsku, u jakoha z hałavy «raście» słup. Fatohraf krytykuje albom za adsutnaść ćviordaj struktury — zdymki raźmieščanyja advolna, nie padpisanyja, a taksama za lanotu fatohrafa, jaki časam nie pierajmaŭsia za jakaść aśviatleńnia svaich abjektaŭ.
Siarhiej Hudzilin miarkuje, što niekatoryja pamyłki ŭ albomie całkam na adkaznaści redaktaraŭ. Pracu Husava jon aceńvaje vysoka.
-
«Ja nie chaču ŭ zahončyk biełaruščyny». Knyrovič adkazaŭ na krytyku za ŭdzieł u kancercie na Dzień Rasii
-
Fiaduta pra Aŭtuchoviča: U dvoryku «Amierykanki» jon uparta rabiŭ praktykavańni, imknučysia padtrymlivać siabie ŭ formie
-
Ci jość siarod siłavikoŭ u turmach i kałonijach dobryja ludzi? Adkazvaje Łosik
Kamientary