U Minsku pad pomnikam Janku Kupału prajšoŭ Biełaruski nacyjanalny kanhres ANŁAJN
13.05
Uładzimir Niaklajeŭ paviedamiŭ, što paŭnamoctvy arhkamiteta kanhresu pierajšli da jaho rady, sfarmiravanaj z pradstaŭnikoŭ rehijanalnych struktur i arhanizacyj, što ŭvachodziać u kanhres.
Paśla hetaha Mikałaj Statkievič abviaściŭ ustanoŭčy schod Biełaruskaha nacyjanalnaha kanhresu zakrytym.
13.00
Jak paviedamlaje BiełaPAN, paśla vystupleńniaŭ udzielniki kanhresa raspačali pryniaćcie rezalucyj. Pieršaj była ŭchvalenaja rezalucyja «Biełaruś: stan dziaržavy i nacyi».

U joj havorycca pra toje, što «sučasnaja biełaruskaja dziaržava pryvatyzavanaja aŭtarytarnym režymam z metaj panavańnia nad krainaj». «Realnyja demakratyčnyja instytuty ŭ Biełarusi likvidavanyja, vybary pieratvoranyja ŭ fars, ułada dušyć lubyja prajavy inšadumstva, hramadskaha supracivu, nakiravanaha na ŭstalavańnie demakratyi, zakonnaści, pravoŭ čałavieka», — adznačajecca ŭ rezalucyi.
«Nie majučy dastatkovych srodkaŭ na zachavańnie archaičnaj ekanamičnaj madeli, režym raspradaje navat tyja aktyvy, jakija źjaŭlajucca asnovaj suvierenitetu Biełarusi. Pradadzienaja ŭsia hazatranspartnaja sistema, častka vajskovaha suvierenitetu, bolšaja častka televizijnaj prastory. Praz kramloŭskija datacyi i prefierencyi, jakimi padtrymlivajecca režym, Biełaruś trapiła ŭ niebiaśpiečnuju zaležnaść ad Rasii», — havorycca ŭ rezalucyi.
Kryzis rasijskaj syravinnaj ekanomiki, adznačajecca ŭ dakumiencie, «paciahnuŭ na dno ščylna pryviazanuju da jaje nierefarmavanuju ekanomiku Biełarusi: padaje vytvorčaść, źnižajucca dachody nasielnictva, raście biespracoŭje, pavialičvajecca zamiežnaja zapazyčanaść, usio bolš biełarusaŭ pakidajuć svaju krainu, jakoj pahražaje strata viadučych halin pramysłovaści i sacyjalny kryzis».
Na dumku ŭdzielnikaŭ kanhresu, ahresiŭnaja palityka rasijskaha kiraŭnictva ŭjaŭlaje niebiaśpieku nie tolki palityčnaj i ekanamičnaj, ale i nacyjanalnaj palitycy biełaruskaha režymu: «Kab dahadzić svajmu manapolnamu donaru i praduchilić nacyjanalnuju kansalidacyju hramadstva, režym paśladoŭna źniščaŭ histaryčnuju pamiać biełarusaŭ, nacyjanalnuju kulturu, našu movu. Paśladoŭnaja i metanakiravanaja palityka rusifikacyi stała surjoznaj pahrozaj suvierenitetu krainy».
«Niahledziačy na vidavočnuju zhubnaść ekanamičnaj i sacyjalnaj palityki, kirujučy režym admaŭlajecca ad žyćciova nieabchodnych palityčnych i ekanamičnych reformaŭ. Pryčyna adna: demakratyčnyja reformy pryviaduć da straty aŭtarytarnaj ułady. Tamu režym sprabuje praciahnuć čas svajho isnavańnia, zabirajučy ŭsio, što možna zabrać, u naroda. Navat u piensijanieraŭ i biespracoŭnych. Pry panujučym režymie samo isnavańnie našaj dziaržavy, biełaruskaj nacyi pastaŭlenaje pad pahrozu. Kab paźbiehnuć hetaha, nacyja pavinna zhurtavacca i prymusić režym syści», — skazana ŭ rezalucyi.
Kanhres taksama pryniaŭ rezalucyju «Biełaruski nacyjanalny kanhres: płatforma pieramienaŭ».
U joj adznačajecca, što ŭdzielnikaŭ kanhresu chvalujuć źbiadnieńnie ludziej, rost cen, biespracoŭje, karupcyja i svavolstva čynoŭnikaŭ, zaniapad nacyjanalnaj kultury, nizki ŭzrovień adukacyi ŭ krainie, pahrozy niezaležnaści, miru i spakoju ŭ Biełarusi. U suviazi z hetym płatforma pieramienaŭ vyznačaje asnoŭnyja tezisy — vyratavańnie nacyi, ekanomika i dabrabyt, kłopat pra ludziej, zdaroŭje i ekałohija, biaśpieka dziaržavy, Biełaruś u śviecie, viedy i praŭda. U hetych kirunkach kanhres i maje namier dziejničać. Mikałaj Statkievič zajaviŭ, što rezalucyja prymajecca za asnovu dla abmierkavańnia dalejšaj pracy nad joj.
Udzielniki kanhresa ŭchvalili pastanovu «Ab adzinstvie demakratyčnych sił».
U joj adznačajecca, što adzinstva demsił ź`iaŭlajecca abaviazkovaj i klučavoj umovaj pieramohi demakratyi ŭ Biełarusi. «Tolki ab`iadnanyja i aŭtarytetnyja demakratyčnyja siły zdolnyja ŭznačalić i nakiravać narastajučy sacyjalny pratest dziela prymusu ŭłady da demakratyzacyi palityčnaha i ekanamičnaha žyćcia krainy», — skazana ŭ dakumiencie.
Z metaj kansalidacyi demakratyčnych arhanizacyj kanhres pastanaviŭ:
— ličyć Biełaruski nacyjanalny kanhres pastajanna dziejnym abjadnańniem demakratyčnych sił krainy;
— sfarmiravać šlacham pramoha delehavańnia Radu kanhresu ź liku pradstaŭnikoŭ demakratyčnych partyj i arhanizacyj (pa adnym čałavieku) i pradstaŭnikoŭ rehijanalnych kaalicyj demakratyčnych struktur (pa try čałavieki ad kožnaj vobłaści i horada Minska);
— zaklikać da sumiesnaj pracy ŭsie demakratyčnyja partyi i arhanizacyi, praduhledzieć u radzie kanhresu miescy dla ich pradstaŭnikoŭ;
— spryjać stvareńniu ŭ abłasnych centrach i bujnych haradach rehijanalnych kaalicyj demakratyčnych sił z metaj ich kansalidacyi.
Pryniataja taksama rezalucyja «Pra pazicyju kanhresu adnosna vybarčaj kampanii 2016 hoda».
U joj adznačajecca, što «kirujučy režym dobraachvotna nie pahodzicca na demakratyzacyju vybarčaha zakanadaŭstva», a tamu kanhres z razumieńniem stavicca da tych, chto nie žadaje ŭdzielničać u vybarčaj kampanii.
Razam z tym pra ŭdzieł u palityčnaj kampanii zajaviła bolšaść demakratyčnych partyj i arhanizacyj, jakija źbirajucca skłaści bolš za piać asobnych śpisaŭ kandydataŭ, havorycca ŭ rezalucyi.
Udzielniki kanhresu ličać biezadkaznym, kali ŭ bolšaści akruh adnamu kandydatu ad ułady buduć supraćstajać pa niekalki apazicyjnych kandydataŭ, jakija «raściahnuć hałasy pratestnaj bolšaści i skraduć pieramohu sami ŭ siabie navat biez falsifikacyj». Takaja situacyja moža pryvieści «da jašče bolšaha źnižeńnia aŭtarytetu demakratyčnych sił i rostu apatyi ŭ hramadstvie».
Kab pamienšyć niehatyŭnyja nastupstvy kankurencyi apazicyjnych kandydataŭ pamiž saboj, kanhres vyrašyŭ vyznačyć i abviaścić adziny śpis demakratyčnych kandydataŭ u deputaty pa nastupnych pryncypach:
— pretendenty pavinny piśmova źviarnucca ŭ Radu kanhresu z adpaviednaj zajavaj ab tym, što ich ahitacyjnaja kampanija budzie hruntavacca na pryncypach demakratyi, dziaržaŭnaści i niezaležnaści Biełarusi;
— pretendenty, prapanavanyja rehijanalnymi kaalicyjami demsił, aŭtamatyčna ŭklučajucca ŭ adziny śpis kanhresu na tuju akruhu, na jakuju byli prapanavanyja;
— kali na adnu vybarčuju akruhu prypadaje niekalki pretendentaŭ, i ni adzin ź ich nie atrymaŭ padtrymki miascovaj kaalicyi demakratyčnych sił, to rašeńnie pa ŭklučeńni ŭ śpis adnaho ź ich prymaje Rada kanhresu;
— Rada kanhresu spryjaje kandydatam z adzinaha śpisu ŭ ich vyłučeńni, akazvaje im palityčnuju, infarmacyjnuju i inšuju dapamohu.
U vypadku falsifikacyi vynikaŭ vybaraŭ Rada kanhresu maje namier arhanizavać mirnyja akcyi pratestu.

12.45
Viačasłaŭ Siŭčyk sfarmulavaŭ hałoŭnuju metu kanhresu — abjadnańnie apazicyi. Jaho padtrymaŭ Niaklajeŭ — «biez sprobaŭ abjadnacca budziem taptacca na miescy».
Siŭčyk u svaim vystupie zajaviŭ, što siońniašniaja ŭłada «nie prosta słabaja — jana ŭ maraźmie, jana nie maje nijakich płanaŭ na budučyniu, jana moža tolki zakručvać hajki». Palityčnuju situacyju ŭ Biełarusi Siŭčyk acharaktaryzavaŭ tak: «Nas usich prymusili žyć pry pryhonnym pravie, ale my nie źmirylisia z takim žyćciom. Skončycca łukašenkaŭskaje pryhonnaje prava. My majem prava na dastojnaje žyćcio».

12.40
Vystupiŭ kiraŭnik prafsajuza REP (radyjoelektronnaj pramysłovaści) Hienadź Fiadynič. «Nas prymusili sabracca ŭ skviery kala pomnika našamu vialikamu paetu. Ułada nie pačuła lepšych pradstaŭnikoŭ svajho naroda», — zaznačyŭ jon. Fiadynič raskrytykavaŭ sacyjalna-ekanamičnuju palityku biełaruskaj ułady, u tym liku: rašeńnie ab pavyšeńni piensijnaha ŭzrostu ŭ tym vyhladzie, u jakim jano pryniataje; praciah vykarystańnia kantraktnaj sistemy najmu; pierachod mnohich pramysłovych pradpryjemstvaŭ na skaročany pracoŭny tydzień. Jon taksama zajaviŭ pra biezynicyjatyŭnaść kiraŭnikoŭ pradpryjemstvaŭ. «Ale kali budzie niejki ruch i inicyjatyva ŭ dyrektara, u jaho jość dva šlachi: abo ty raźvitvaješsia z pracaj, ci ty pojdzieš za kraty», — skazaŭ pramoŭca. Fiadynič taksama zajaviŭ, što ŭłady bajacca pravodzić ekanamičnyja reformy z-za strachu stracić upłyŭ na pryvatny i dziaržaŭny biznes. «Siońnia nielha nazvać palityku sacyjalna aryjentavanaj — heta antynarodnaja palityka, jakaja daviała narod da halečy», — zajaviŭ prafsajuzny lidar.
12.35
Delehaty prahałasavali za prapanavany arhkamitetam paradak dnia.

12.30
Pieršym słova ŭziaŭ Stanisłaŭ Šuškievič.
Jon zajaviŭ, što Kanstytucyja Biełarusi harantuje svabodu słova i schodaŭ. «My nie zmahli sabracca ŭ pamiaškańni, tamu ŭ znak pratestu sabralisia tut. Milicyja ž, zamiest taho, kab achoŭvać nas, składaje pratakoły», — skazaŭ jon. Siońniašniuju Biełaruś Šuškievič nazvaŭ «palicejskaj dziaržavaj», uładu ŭ jakoj, pavodle jaho słoŭ, delehaty kanhresa «chočuć źmianić mirnym šlacham». Palityk taksama zajaviŭ, što prysutnyja tut patrabujuć źmieny ŭłady kanstytucyjnym šlacham, praviadzieńnia demakratyčnych vybaraŭ i adstaŭki kiraŭnika Centrvybarkama.
U parku da taho času sabrałosia kala 150 čałaviek. Padčas rehistracyi delehataŭ milicyjanty nastojliva sprabavali daviedacca ich proźviščy.
Arhanizatary prapanavali prysutnym vyvučyć prahramnyja dakumienty, apublikavanyja ŭ «Narodnaj voli».

12.20
La pomnika Janku Kupału kala sotni čałaviek. Siarod prysutnych — Mikałaj Statkievič, Uładzimir Niaklajeŭ, Lavon Barščeŭski, Stanisłaŭ Šuškievič, Hienadź Fiadynič, Viačasłaŭ Siŭčyk. Milicyjanty vybaračna vyciahvajuć ludziej i składajuć pratakoły.
Padyšli taksama da Statkieviča, prapanavaŭšy pakinuć miesca niesankcyjanavanaha mierapryjemstva. Jany papiaredzili palityka pra administracyjnuju adkaznaść i pra toje, što ŭ vypadku niepadparadkavańnia ich patrabavańniam na jaho budzie składzieny pratakoł. Statkievič nie padparadkavaŭsia patrabavańniam milicyi i pahadziŭsia na składańnie pratakoła.

Siońnia, 15 maja, la pomnika Janku Kupału ŭ Minsku a 12-j hadzinie adkryłasia ŭstanoŭčaja siesija Biełaruskaha nacyjanalnaha kanhresu. Jak zajaviŭ Mikałaj Statkievič, siabram arhkamiteta kanhresa było admoŭlena ŭ pamiaškańni.
Praviadzieńnie kanhresu demsił z metaj kansalidacyi apazicyi inicyjavała 17 śniežnia minułaha hoda hrupa hramadskich dziejačaŭ.
Videaanłajn radyjo «Svaboda» ź miesca padziej:
Kamientary