«Biełsat» na taleračcy

Bolšaść dyskusijaŭ pra «Biełsat» nahadvajuć razmovy pra latajučyja talerki. Usie pra ich čuli, mnohija kažuć, što bačyli, ale amal nichto nie naziraje za hetaj źjavaj zblizu i rehularna. 10 traŭnia spoŭniłasia ŭžo piać miesiacaŭ z taho dnia, kali «Biełsat» upieršyniu źjaviŭsia ŭ etery, ale kolkaść raznastajnych čutak pra telekanał tolki bolšaje. Ci varta ŭstaloŭvać spadarožnikavuju talerku? Dla tych, chto nie žadaje nabyvać kata ŭ miachu, Aleś Kudrycki padrychtavaŭ ahlad pieradačaŭ «Biełsatu» z — ź ich plusami i minusami.

Abjektyŭ‑ekspres

Narešcie my majem mahčymaść hladzieć sapraŭdnyja biełaruskamoŭnyja telenaviny, a nie frantavyja zvodki z paloŭ bitvy za ŭradžaj. Štodzionnyja infarmacyjnyja vypuski na «Biełsacie» zvyčajna składajucca z troch—čatyroch siužetaŭ ź Biełarusi praciahłaściu ŭ siarednim paŭtary chviliny, i dźviuch—troch mižnarodnych navinaŭ. Čaściakom źjaŭlajuca taksama paviedamleńni z Polščy, najpierš źviazanyja z žyćciom biełaruskaj mienšaści.

Farmat padačy navinaŭ padobny da taho, jakim karystajecca telekanał «Eŭrańjuz» — šerah videasiužetaŭ z hołasam dyktara «za kadram».

U adroźnieńnie ad dziaržaŭnych telekanałaŭ, naviny na «Biełsacie» ŭ pieršuju čarhu pryśviečanyja prablemam, a nie dasiahnieńniam narodnaj haspadarki. Ale, da honaru stvaralnikaŭ «Abjektyŭ‑ekspresu», im udajecca nia skatvacca ŭ banalnuju chroniku apazycyjnaha žyćcia.

Zaŭvaha hledača: Chaciełasia b pry kancy vypuskaŭ bačyć jašče i naviny sportu dy prahnoz nadvorja.

Kišenia

Ahlad ekanamičnych temaŭ. Pačynajecca z vypusku biełaruskich navinaŭ haspadarki, spałučanych z kamentarami ekspertaŭ‑ekanamistaŭ. Jadro vypusku składaje «tema tydnia» — razhornuty siužet‑daśledavańnie aktualnaj ekanamičnaj prablemy. Jość taksama rubryka «svoj biznes», dzie pakazvajuć telesiužety pra biełaruskich pradprymalnikaŭ. Naprykład, u adnym vypusku pieradačy možna pabačyć haspadyniu nievialičkaj majsterni pa ramoncie abutku, mastaka, jaki zajmajecca vyrabam metalovych suvenirnych hierbaŭ na zamovu miascovych haradzkich uładaŭ ci suŭładalnika adzinaha pryvatnaha futbolnaha klubu ŭ Biełarusi.

Zaŭvaha hledača: Pryjemna, što pieradača robić akcent na «maleńkim čałavieku» ŭ biznesie, a nie na jakich‑niebudź małacikavych bolšaści biełarusaŭ biržavych kursach.

Reparter

U hetaj štotydniovaj paŭhadzinnaj pieradačy možna pabačyć 4—5 razhornutych repartažaŭ na samyja roznyja temy. Adny materyjały prahramy nabližajucca pa formie da žurnalisckich raśśledavańniaŭ, inšyja — da telenarysaŭ. Naprykład, repartery «Biełsatu» pravodziać dzień z raspaŭsiudžvalnikami niezaležnaj presy, raspaviadajuć pra žabrackaje žyćcio pensijanerki, sočać za pracaj rabotnikaŭ, jakija kirujuć šluzami Aŭhustoŭskaha kanału, ci sprabujuć razabracca, chto zładziŭ nielehalny mohilnik bydła ŭ lesie.

«Reparter» budzie najpierš karysny tym biełarusam, jakija słaba aryjentujucca ŭ palityčnaj sytuacyi. Adna sprava — pabačyć karacieńkuju zaciemku ŭ navinach pra mitynh pradprymalnikaŭ, i zusim inšaja — daviedacca pra žyćcio žančyny sa Słucku, jakaja kaliści była spartoŭkaj, potym pačała handlavać na rynku abutkam i ciapier, kali moža zhubić apošniuju krynicu isnavańnia, musić vychodzić na Kastryčnickuju płošču.

Zaŭvaha hledača: «Reparter» — adna z samych cikavych pieradačaŭ «Biełsatu». Badaj, chaciełasia b, kab čaściej zdymalisia hłybokija žurnalisckija raśśledavańni — nakolki heta mahčyma ŭ biełaruskich umovach.

Pres‑ekspres

Na ekranie milhajuć biełaruskija hazety z fatazdymkami, jakija na vačach «ažyvajuć». Na staroncy «Našaj Nivy» adbyvajecca mitynh pad nacyjanalnymi ściahami, pa pieršaj pałasie «Hołasu Radzimy» jedzie traktar. Kamera «zalataje» ŭ studyju, dzie viadoŭcy raskładajuć stos presy na stale. Viaduć prahramu dva čałavieki — Siarhiej Skułaviec dy Kaciaryna Cybulskaja. Pa čarzie jany znajomiać hledača sa źmiestam najbolš cikavych publikacyjaŭ niedziaržaŭnaj dy aficyjnaj presy. Nie zabyvajucca i na rehijanalnyja hazety dy infarmacyjnyja sajty. Raz‑poraz u razmovu ŭstaŭlajucca zapisanyja z telefona aŭdyjokamentary biełaruskich ekspertaŭ . Asobnyja artykuły viadoŭcy razhladajuć nastolki padrabiazna, što pieradaču možna śmieła nazvać telehazetaj.

Zaŭvaha hledača: U zvyčajnaha biełarusa, jaki vypadkova patrapić na «Pres‑ekspres», nieminuča ŭźniknie pytańnie: a dzie možna nabyć hetuju «Narodnuju volu» ci «Našu Nivu»? Varta raz‑poraz nahadvać nieabaznanym hledačam, što niezaležnuju presu ŭ zvyčajnym kijosku nie adšukaješ.

Hość «Biełsatu»

«Hość «Biełsatu» — heta klučavaja hutarka tydnia. Viadoŭca Pavał Mažejka zaprašaje na razmovu ŭ studyju ludziej, jakija mohuć źmiastoŭna pahutaryć na nadzionnuju temu, najpierš — pra palityku. Hutarka adbyvajecca na tle błakitna‑biełych razvodaŭ, u jakich uhadvajucca abrysy steły na płoščy Pieramohi ŭ Miensku.

Pavał Mažejka ŭžo dobra asvojtaŭsia sa svajoj rolaj. Peŭnaja skavanaść u ruchach, jakaja była zaŭvažnaja ŭ pieršych vypuskach pieradačy, pakrysie źnikła. Viadoŭca vystupaje biaz halštuka, rasšpileny kaŭnieryk kašuli padkreślivaje raźniavolenaść hutarki. Pavał Mažejka nie nazalaje subiasiedniku doŭhimi pytańniami, ale i nie zastajecca pasiŭnym słuchačom, sprabuje skiravać dyskusiju ŭ kanstruktyŭnaje rečyšča dla taho, kab atrymać kankretnyja adkazy. Chacia, kaniečnie, jamu jašče jość kudy raści. Varta, naprykład, avałodvać mastactvam «raskryvać» surazmoŭcu, vyjaŭlać schavanyja sensy adkazaŭ z dapamohaj karotkich pytańniaŭ, a to i prosta maŭklivaha pozirku — tak, jak heta ŭmieje rabić, skažam, Łary Kinh, słavuty viadoŭca padobnaha telešoŭ na CNN (dla tych, chto nia viedaŭ: baćka Łary Kinha naradziŭsia ŭ Miensku, a maci — u Pinsku).

Zaŭvaha hledača: z hetaj prahramaj usio prosta — čym bolš jaskravyja surazmoŭcy, tym cikaviejšaja i sama pieradača. Pakul što asnoŭnyja «hości na «Biełsacie» — heta pradstaŭniki niezaležnaha hramadztva, a nie aficyjozu. A cikava było b pahladzieć na hutarku Paŭła Mažejki, skažam, z Pralaskoŭskim ci Sucharenkam. Mo spytacca — raptam pahodziacca?

Forum

U apošnija hady masavamu biełaruskamu telehladaču byli dastupnyja, zbolšaha, dva farmaty televizijnych tok‑šoŭ: rasiejski, dzie abrydłyja pop‑zorki dy łajdakavatyja deputaty Dziarždumy viaduć biaskoncyja sprečki pa takich «haračych» pytańniach, jak pieramiena połu ci suženskaja zdrada, a taksama aficyjozna‑biełaruski, u jakim viadoŭcy ŭparta staviać pierad publikaj pytańni kštałtu «jak žyviecca ŭ Biełarusi — dobra ci vielmi dobra?» Na hetym fonie tok‑šoŭ «Forum» na «Biełsacie» hladzicca jak prychadzień ź inšaj planety, bo na abmierkavańnie staviacca nadzionnyja pytańni — stan medyjaŭ u krainie, prablemy Čarnobylskaj katastrofy, supracoŭnictva z Rasiejaj i inš.

Viadoŭca Eduard Mielnikaŭ maje talent maderatara — jon nienaviaźliva, ale ŭpeŭniena trymaje aŭdytoryju pad kantrolem. «Forum» zdymajecca ŭ Vilni, ale ŭ zali zaŭždy možna pabačyć šmat biełaruskamoŭnaj publiki. Symbalem prahramy źjaŭlajecca admysłovy bieł‑čyrvona‑bieły kubik Rubika. Udzielnikam pieradačy nie zaŭždy ŭdajecca adšukać klučy dla rašeńnia nabalełych biełaruskich hałavałomak, adnak dyskusija zazvyčaj atrymlivajecca cikavaja.

Zaŭvaha hledača: «Forumu» časam brakuje dynamičnaści dy vostrych sprečak. Moža, viadoŭcu varta raz‑poraz pravakavać kanflikty pamiž surazmoŭcami, kab vysiečy iskru praŭdy? Zrešty, da pierakidvańnia šklankami z vadoj dy kułačnaha boju apanentaŭ lepiej usio‑taki nie davodzić.

Maju prava

Pravavy likbiez dla biełarusaŭ. U pieradačy možna pabačyć: videasiužety pra suajčyńnikaŭ, jakija sutykajucca z peŭnymi prablemami pravavoha charaktaru; karacieńkija čorna‑biełyja animacyi sa źjedlivymi kamentarami pra toje, jakoj «pravavoj» nasamreč źjaŭlajecca našaja dziaržava; kankretnyja recepty vyrašeńnia jurydyčnych prablemaŭ ad pravaznaŭcy Andreja Bastunca. Pryjemna, što pieradača nie zacyklenaja na vuzkich prablemach palityčnych aktyvistaŭ kštałtu «što rabić, kali ciabie aryštavali za rasklejvańnie nalepak». Hetak, «Maju prava» dapamoža zrazumieć, jak žyviecca baćkam dziaciej z asablivaściami psychafizyčnaha raźvićcia, ci paraić, što rabić u vypadku, kali čynoŭniki pahražajuć adsialić vas za niaŭpłatu kamunalnych pasłuhaŭ.

Zaŭvaha hledača: stvaralniki pieradačy znajšli ŭdały padychod, ilustrujučy tłumačeńnie jurydyčnych niuansaŭ kankretnymi žyćciovymi historyjami.

Chto jość kim

«Chto jość kim» — heta cykl dakumentalnych filmaŭ‑partretaŭ, jakija znajomiać hledača z vybitnymi biełarusami. Aŭtary prahramy špacyrujuć pa Mienskich vulicach razam z znakamitaj teledyktarkaj Zinaidaj Bandarenkaj, hutarać z akademikam Alaksandram Vajtovičam dy navat šukajuć słavutuju skryniu ćvikoŭ na leciščy Stanisłava Šuškieviča.

Zaŭvaha hledača: Nia ŭsie filmy roŭnyja pa svajoj jakaści. Kali błukać pa labiryntach Zaleśsia z architektaram‑restaŭrataram Siarhiejem Vieramiejčykam duža cikava, dyk słuchać raspoviedy Źmitra Daškieviča dy Artura Fińkieviča ŭžo nia tak zachaplalna, bo chłopcaŭ pasadzili pierad telekameraj, jak na tym dopycie.

Biełarusy ŭ Polščy

Seryja dakumentalnych filmaŭ pra biełarusaŭ, jakija žyvuć za «šenhienskim płotam». Jak vyjaŭlajecca, za Buham stajać takija ž chaty, dyj ludzi razmaŭlajuć padobna… Adnak roźnicu ź Biełaruśsiu adčuvaješ adrazu, kali pakazvajuć, jak chor dziaŭčataŭ z Hajnaŭskaha biełaruskaha liceju śpiavaje ŭ aktavaj zali pad bieł‑čyrvona‑biełym ściaham dy błakitnym eŭrapiejskim štandaram. Dumajecca, što dla mnohich našych suajčyńnikaŭ hetyja pieradačy mohuć zrabicca sapraŭdnym adkryćciom nieviadomaha kantynentu, nasielenaha biełarusami.

Zaŭvaha hledača: Chaciełasia b mieniej aficyjnych interviju i bolej dušeŭnych hutarak z polskimi biełarusami — nia tolki na vulicy, ale i ŭdoma. Pobyt suajčyńnikaŭ nam nia mienš cikavy za prablemy razbudovy infrastruktury «biełaruskich» vajavodztvaŭ.

Demakratyja naštodzień

Viadučy Michaś Andrasiuk kaštuje z kiliška harełku, vyrablenuju ŭ českaj vinakurni z polskich hrušaŭ dy jabłykaŭ. «Uf, mocna!» — krekaje jon. Uvieś cykl dakumentalnych filmaŭ «Demakratyja naštodzień» — heta dehustacyja eŭrapiejskaha dabrabytu. Voś žurnalist na staraśvieckaj furmancy jedzie naŭprost praz byłuju miažu pamiž Polščaj i Litvoj. Ci — inšy siužet: viadoŭca pierachodzić (biez pašpartu dy vizy) most, jaki kaliści byŭ pamiežnym pierachodam, što padzialaŭ horad Ciešyn na českuju dy polskuju častki. Žurnalist apytvaje ludziej na vulicach, jakija ŭ adzin hołas kažuć: «Žyćcio zrabiłasia lepšym, valniejšym!» «Demakratyja naštodzień», jakuju zdymaje biełastocki adździeł Polskaha telebačańnia na zamovu «Biełsatu», — heta antydot dla tych, chto nahłytaŭsia antyeŭrapiejskaj prapahandy. Hledziačy prahramu, sam siabie škaduješ: čamu my musim tak zajzdrościć narmalnamu žyćciu?

Zaŭvaha hledača: Našto tak detalova tłumačyć usie jurydyčnyja asablivaści rehistracyi niedziaržaŭnych arhanizacyjaŭ u Polščy, uklučna ź niuansami napisańnia statutu dy praceduraj praviadzieńnia ŭstanoŭčaha schodu? U takija momanty ciahnie paziachnuć dy pieraklučyć kanał. I jašče — demakratyja, biezumoŭna, reč dobraja. Ale peŭnaja biesprablemnaść tematyki miescami robić pieradaču padobnaj da ahitatarskich siužetaŭ pra viasiołaje žyćcio ŭ jakim‑niebudź kałhasie‑pieradaviku. Niaŭžo ŭsio tak choraša ŭ tym «krai šenhienskim»?

Eŭrasajuz biez sakretaŭ

Pieradača zasnavanaja na padborcy dakumentalnych filmaŭ, kožny ź jakich raspaviadaje pra žyćcio ŭ jakim‑niebudź zaštatnym kutočku Eŭrasajuzu, jaki, dziakujučy ščodrym datacyjam «z centru» na raźvićcio infrastruktury, pieratvarajecca kali nia ŭ raj ziamny, dyk, prynamsi, u miesca, dzie chočacca žyć dy radavacca. Stvaralniki filmaŭ čaściakom biaruć interviju va ŭładalnikaŭ maleńkich siamiejnych biznesaŭ. Niechta maje hančarnuju majsterniu, pabudavanuju na «bruselskija» hrošy, inšaja siamja z dapamohaj Eŭrasajuzu pierarabiła svaju fermu ŭ ahraturystyčny hatelčyk, a ich susiedzi praciahvajuć staražytnyja tradycyi harbarskaha majsterstva ŭ svaim rehijonie… «Eŭrasajuz biez sakretaŭ» maje chutčej infarmacyjna‑reklamny, čym žurnaliscki charaktar — inakš prahrama pakazvała b nia tolki ŭdałyja prykłady eŭrainvestycyjaŭ, ale i vypadki fijaska, sprabavała dakapacca da schavanych prablemaŭ. A tak vyhladaje, što ŭ Eŭrasajuzie ŭsio bliščyć, niby ŭ tym ahraharadku. Filmy ŭdała zamaskavanyja pad telepadarožžy pa pryhožych miaścinach, tamu hladziacca ź cikavaściu. Hladač i sam nie zaŭvažaje, jak prychodzić da vysnovy, što Eŭrasajuz — heta dobra i karysna.

Zaŭvaha hledača: Zamiest taho, kab zamaŭlać filmy zachodnim žurnalistam, było b cikava dać zadańnie, prykładam, tamu ž Alesiu Zaleŭskamu samomu źniać siužet pra sakrety Eŭrasajuzu. Mo biełaruskaje voka ŭhledzić u eŭrapiejskich realijach schavanyja paraleli z našaj rečaisnaściu?

East Front

East Front — heta palavaja pošta z centralna‑ dy ŭschodnieeŭrapiejskaha muzyčnaha frontu. Viadoŭca prahramy Andrej Karpovič (pa sumiaščalnictvie — salist hurtu «Parason») zaprašaje ŭ studyju pradstaŭnikoŭ alternatyŭnaha muzyčnaha avanhardu. Zaduma vartaja — sapraŭdy, što my viedajem pra sučasnuju muzyku, skažam, Słavaččyny ci Estonii? Praŭda, stylistyka pieradačy vyklikaje nieadnaznačnuju reakcyju. Andrej Karpovič zajmaje fatel za vializnym čynavienskim stałom, pazirajučy na hledačoŭ to z‑za zaraściaŭ eŭrasajuzaŭskich ściahoŭ, to praz škło ahromnistaj elektryčnaj lampački, a jahony hość musić u hety čas tulicca na ścipłym zedliku, niby prynios na podpis važny dakumant.

Andrej Karpovič znajomić hledača ź jakasnaj muzykaj, dy i klipy demanstrujucca šykoŭnyja. Ale ŭ tym i prablema: heta nie papsa, i masavaha hledača taki muzyčny asartyment moža pakinuć abyjakavym. Adnak jakaja meta dla «Biełsatu» musić być bolš važnaj — zavablivać masy ci vychoŭvać dobry hust? Vidać, tut treba znajści balans. U lubym vypadku, Andrej Karpovič ź jaho muzyčnym dośviedam dy kipučaj tvorčaj enerhijaj dla telekanału, biezumoŭna, kaštoŭny nabytak.

Zaŭvaha hledača: Ź pieršaha pohladu zrazumieła, što Andreju Karpoviču ciažka ŭsiedzieć u tym klatym skuranym fateli. I tak jon pavierniecca, i hetak krutaniecca… Pasadzili chłopca, niby na toj ćvik! Chaj by viadoŭca sustrakaŭsia z muzykami nie ŭ zdymačnym paviljonie, a ŭ varšaŭskich klubach, barach ci prosta na vulicy. Jamu patrebny ruch, prastora, a nia hetaja parodyja na čynavienski kabinet.

Zapalnička

«Zapalnička» — heta admysłovy televizijny rynh, na jakim sychodziacca ŭ dvuboi alternatyŭnyja biełaruskija muzyčnyja vykanaŭcy, kab pazmahacca za miesca ŭ rejtynhu (hałasavać možna praz sajt prahramy). Akramia hetaha, u pieradačy možna pabačyć interviju z muzykami, daviedacca pra naviny alternatyŭnaj muzyčnaj sceny, a časam i vyjhrać u viktarynie niebłahi pryz nakštałt novaha mabilnika. Pabačyŭšy viadoŭcu hetaj pieradačy, mnohija kalehi‑žurnalisty nie mahli dać viery svaim vačam: Volha Daniševič, čyje artykuły možna było raniej pabačyć u «Studenckaj dumcy», a pierakłady ŭ «Našaj Nivie», raptoŭna pieratvaryłasia ŭ sapraŭdnuju teledzivu. Niezdarma «Biełsat» reklamuje jaje jak «samuju pryvabnuju viadoŭcu na kanale». U paraŭnańni z samazakachanymi telezorkami ajčynnych muzkanałaŭ, Vola ŭražvaje svajoj niepasrednaściu dy adsutnaściu fanaberyi. Vieści prahramu joj dapamahaje dy‑džej, jaki padtrymlivaje havorku dy zabiaśpiečvaje hukavy fon u studyi.

Zaŭvaha hledača: varta bolš abačliva vybirać dy‑džeja dla tandemu ź viadoŭcaj. Niejki čas z Volaj pracavaŭ DJ Błažej, jaki adkazvaŭ na jaje pytańni niaŭciamnymi frazami pa‑polsku z takim vyhladam, nibyta viadoŭca zaminaje jamu pracavać. Radykalna inšaje ŭražańnie pakidaje dy‑džej Sup (Pavał Supanienka), jaki pracuje ŭ «Zapalničcy» ad niadaŭniaha času. Jon i pa‑biełarusku ŭmieje, i razmovu padtrymaje, i ŭśmichniecca biez prymusu.

Muzyčnyja klipy

Moža, «Biełsat» jašče i nie pieratvaryŭsia ŭ «fabryku zorak», ale jak fabryka klipaŭ jon pracuje spraŭna. Na siońnia ŭ archivie — bolš za paŭsotni muzyčnych videa, stvoranych «Biełsatam», i ich kolkaść praciahvaje stabilna raści.

Kolkaść kolkaściu, ale što možna skazać pra jakaść klipaŭ? Prościeńka, ale z hustam. Za kožnym klipam staić nieskładanaja, ale aryhinalnaja režyserskaja zaduma. Voś, naprykład, klip na pieśniu «Kryły» hurtu B:N. Muzyki hrajuć u čystym poli, pa jakim biažyć chłopčyk i zapuskaje ŭ pavietra cacačny samalocik. Niečakana kamera ŭzdymajecca ŭ nieba, i my ŭžo bačym muzykaŭ z vyšyni ptušynaha palotu. Ci voś, naprykład, Viktar Šałkievič, jaki jedzie na rovary pa nieviadomym horadzie i vykonvaje svoj «Smutny biełaruski bluz» pierad pustoj zalaj, jakaja niečakana vybuchaje vopleskami. A ŭ inšym klipie muzyki «Krambambuli» smakujuć kaktejli na impravizavanym marskim kurorcie… Mahčyma, biełsataŭskija klipy pakul nia mohuć spaborničać pa «navaročanaści» dy specefektach ź videa, što kruciać pa MTV. Ale ŭ svajoj masie jany stvarajuć muzyčna‑televizijny kantekst, na jaki ŭ budučyni zmohuć abapiracca novyja biełaruskija klipmejkiery.

Zaŭvaha hledača: zdymajcie dalej! I aktyŭniej eksperymentujcie z kamputarnaj hrafikaj, bieź jaje ŭ sučasnych klipach anijak.

YoLife!

Nazvu prahramy «YoLife!» možna pierakłaści jak «TvaJožyćcio». Jaje viadoŭca — biełaruski reper Kroŭ, jaki prasłaviŭsia svaimi palityčna zavostranymi rečytatyvami. Ideja prahramy ŭ tym, kab razvarušyć biełaruskuju moładź, zaachvocić jaje na tvorčyja eksperymenty.

Kroŭ abiacaje navučyć hledačoŭ, jak źniać muzyčny klip, zasnavać internet‑radyjo ci raspačać karjeru dyzajnera‑madeljera.

Pieradača zusim novaja, tamu mierkavać pra jaje možna chiba što pa pieršym vypusku, u jakim Kroŭ daśleduje roznyja sposaby zasnavać niezaležny načny klub ci chacia b zładzić udały kvaternik, dla čaho biare interviju va ŭładalnikaŭ polskich klubaŭ. Pasłuchać cikava, adnak mnohimi z tych paradaŭ, na žal, u našych umovach skarystacca nierealna. Kab nie adryvacca ad biełaruskaj rečaisnaści, Kroŭ hutaryć ź dziaŭčynaj Halaj, zavadatarkaj kvaternikaŭ u Miensku, a taksama z Aniaj Čystasierdavaj, art‑dyrektaram kultavaj mienskaj halerei «Padziemka».

Napeŭna, nia varta čakać ad «YoLife!» kankretnych receptaŭ pośpiechu, a voś jak krynica natchnieńnia dla tvorčaj moładzi pieradača budzie darečy.

Zaŭvaha hledača: režuć vucha palanizmy, jakija raz‑poraz vylatajuć z vusnaŭ viadoŭcy. Kali fraza «Vy hladajecie pieršuju seryju prahramy «YoLife!» jašče ništo sabie, dyk vyraz «u hetym prypadku», zhadziciesia, pa‑biełarusku hučyć dziŭnavata.

Kuchnia

Lehiendarny muzyčny žurnalist Źmicier Padbiareski stvaryŭ prahramu «dla amataraŭ smačnaj i zdarovaj muzyki». Apranuty ŭ kucharski kaŭpak dy chvartuch, Źmicier siadzić za stałom u kuchni, viedučy sa svaimi šmatlikimi haściami zadušeŭnyja hutarki jak pra sučasnuju muzyku, tak i pra dobryja staryja časy, kali ŭzmacnialniki dla hitaraŭ majstravali ź lampavych radyjopryjmačoŭ. Akramia hutarak, u meniu repartažy z muzyčnych imprezaŭ dy videainterviju z muzykami.

Zaŭvaha hledača: spadaru Padbiareski, vy tak smačna raspaviadajecie pra muzyčnyja pachi dy smaki, a sami siedzicie za pustym stałom, pakul hledačy hłytajuć ślinki. Kali vy padoŭhu hutarycie z čarhovym hościem, a pierad vami na praścinie nie lažyć ničoha, akramia vializnaha kuchonnaha naža dy pary łyžak, robicca krychu vuścišna — ci nie źbirajecca viadoŭca ŭ finale padsiłkavacca svaim ułasnym surazmoŭcam?

Bulbany

Satyryčnyja multseryjały kštałtu «Sympsanaŭ» ci «Paŭdniovaha Parku» hod za hodam bjuć rekordy rejtynhaŭ za miažoj. «Biełsat» taksama maje padobny prajekt — šmatseryjny multfilm «Bulbany», jaki stvaraje Aleh Minič. U svoj čas hety animatar padpaŭ pad kryminalny pieraśled za svaje skandalnyja internet‑mulciki i musiŭ emihravać ź Biełarusi.

Pavodle zadumy, multseryjał musić raspaviadać pra štodzionnaje žyćcio typovaj biełaruskaj siamji Bulbanoŭ. Najbolš charyzmatyčny z hierojaŭ — cielpukavaty dziacina Vicia Bulban, addany fanat biełaruskaha režymu.

Sakret pośpiechu padobnych multseryjałaŭ u tym, što hledačy bačać u hierojach adlustravańnie ŭłasnaha žyćcia, ablahčajuć ciažar svaich prablemaŭ, paśmiajaŭšysia ź ich. Adnak «Bulbany» zdolnyja nia tolki raśśmiašyć, ale i ŭvahnać u depresiju. Bolšaść multfilmaŭ kruciacca vakoł stereatypnych siužetaŭ, zaviazanych na idei pra «drennaha prezydenta». Adpaviednaje i koła persanažaŭ: tupavatyja trasiankamoŭnyja biełarusy, ćvierdałobyja ideolahi, biazhłuzdyja amapaŭcy. Nu i dla kantrastu — bieznazoŭny apazycyjaner u bieł‑čyrvona‑biełym švedryku sa svaimi rasiejskamoŭnymi kamentarami.

Zdajecca, Aleh Minič užo sam stamiŭsia ad zaciahanych žartaŭ pra samaha hałoŭnaha ŭ krainie chakieista. Jon sprabuje znachodzić novyja temy — i vychodzić niakiepska. Voś, naprykład, u adnoj z apošnich seryjaŭ Vicia Bulban z baćkam vypraŭlajucca na rybałku, dzie ich štrafujuć za vykarystańnie čarviačkoŭ biaz flikieraŭ. Tut užo chočaš nia chočaš, a zaśmiajeśsia.

Zaŭvaha hledača: Nadta razdražniaje adnastajnaje ŭschlipvańnie harmonika ŭ jakaści muzyčnaha afarmleńnia — sapraŭdnaja pakuta dla vušej!

Kałychanka

Stamiŭšysia być telezorkami va Ŭkrainie, duet Sašy i Sirožy atabaryŭsia na «Biełsacie» sa svajoj «Kałychankaj». Vizualna dy kanceptualna pieradača ničym nie adroźnivajecca ad taho, što my niekali bačyli na Pieršym muzyčnym kanale. Dva błaznavatyja chłopcy viaduć niesurjoznyja hutarki na roznyja surjoznyja temy. Zrešty, ź pierachodam na «Biełsat», Saša i Siroža, zdajecca, pačali čaściej razvažać pra palityku, naprykład, pra padzieł uładaŭ (u interpretacyi viadoŭcaŭ — na «paliciku, cilavidzienije dy liharchaŭ»).

Zaŭvaha hledača: kali Saša i Siroža majuć taki nievyčerpny zapas humaru, jaki dazvalaje im niekalki hod zapar stvarać svaju «Kałychanku», to, moža, u dueta chopić enerhii prydumać i novuju pieradaču?

Filmy na telekanale

Jaki ž telekanał biaź filmaŭ? Jość jany i na «Biełsacie». Pa‑pieršaje, heta dakumentalnyja filmy, źniatyja biełaruskimi režyserami. Naprykład, «Piščałaŭski zamak» — alternatyŭny aficyjnamu pohlad na ludziej, jakija prynieśli savieckuju ŭładu ŭ Biełaruś, ci «Tajny mirnaha atamu» — teledaśledavańnie pra plany pabudovy pieršaj biełaruskaj AES.

Što da zabaŭlalnych filmaŭ, dyk jany na «Biełsacie» spres zamiežnyja, pieravažna — polskija. Jość i seryjały: «Mient» (polski detektyŭny seryjał pra palicyjantaŭ z adździełu zabojstvaŭ), «Papiałuška» (polskaja ramantyčnaja drama pra dziaŭčynu, jakaja ŭciakła ad pryjomnych baćkoŭ), a taksama typovy amerykanski seryjał «Eli Makbił» — luboŭnyja pryhody žančyny ŭ śviecie mužčynaŭ‑advakataŭ.

Zaŭvaha hledača: u svaich kamentarach mnohija hledačy narakajuć na zasille polskaha kinematohrafu na «Biełsacie». Moža, varta, kali heta mahčyma, raznastaić kinaasartyment, nabyvajučy filmy inšych centralnaeŭrapiejskich krainaŭ?

«Tutejšyja»

Pra ekranizacyju «Tutejšych» varta raspavieści asobna, bo heta — pieršy pradukt biełsataŭskaj vytvorčaści padobnaha kštałtu. Toj, chto čakaŭ, što pavodle chrestamatyjnaje pjesy Kupały budzie źniaty blakbaster, badaj, rasčarujecca. Heta navat nie telefilm, a telespektakl. Ale ž blakbasteru, zdajecca, nichto i nie abiacaŭ. Jak dla telespektaklu, dyk «Tutejšyja» źniatyja na hodnym uzroŭni, a zorny skład aktoraŭ (Anatol Kot, Aleh Harbuz) dadaje filmu bałaŭ. Uvažlivy hladač acenić toje, što Valer Mazynski ŭ svaim telerežyserskim debiucie zdoleŭ pa‑aryhinalnamu «pračytać» Janku Kupału. U versii Mazynskaha Znosak, jakoha hraje Pavał Charłančuk — heta ahresiŭny, cyničny i niebiaśpiečny papulist. Svajoj žestykulacyjaj dy histeryčna‑stalovymi notkami ŭ hołasie jon nahadvaje maładoha fiurera. Čaho vartaja scena, dzie Znosak prymiaraje la lusterka frenč z furažkaj! Tym časam Janka Zdolnik (Anatol Kot) zajmajecca razvažańniami, nastaŭnictvam dy luboščami, z hreblivaściu nazirajučy zboku za naradžeńniem pačvary…

Maestra Śpičyni (Aleh Harbuz) muštruje Znosaka, niby pijar‑kansultant, ale nieŭzabavie robicca zrazumiełym, što nijakija daradcy Znosaku nie patrebnyja. Mikitu i biez dapamohi nastaŭnika niasie tak, što sam Śpičyni nia moža jaho pierapynić. Znosak navat zahadna kryčyć na čyrvonaarmiejcaŭ, jakija viaduć jaho na rasstreł. I — brutalnaja scena ŭ finale jak symbal taho, kudy moža zavieści ceły narod toje «asesarstva».

Zaŭvaha hledača: Škada, što nie atrymałasia źniać «Tutejšych» na mienskich vulicach — jakimi b farbami zajhraŭ tady film! Darečy, čamu b «Biełsatu» nie zrabić u budučyni telemjuzykał pavodle «Narodnaha albomu»?

Vysnovy

Na «Biełsacie» jość što pahladzieć — zastałosia danieści televizijny pradukt da ludziej. Zrešty, hety paprok treba skiroŭvać u bok biurakrataŭ, a nie žurnalistaŭ.

Aficyjny termin pierachodu «Biełsatu» ź niepapularnaha ŭ Biełarusi spadarožnika «Astra» na bolš viadomy ŭ krainie «Syryjus» — vosień 2008 hodu. Ale, pavodle śviežaj infarmacyi, atrymanaj «NN» ad kiraŭnictva «Biełsatu», jość usie šancy, što pierachod na «Syryjus‑4» adbudziecca raniej — damova z uładalnikami spadarožnika na tranślacyju «Biełsatu» ŭžo ŭzhodnienaja, i ciapier prachodzić praz unutranuju systemu dakumentazvarotu «Televizii Polskaj».

Krytykujučy pieradačy «Biełsatu», zaŭždy treba mieć na ŭvazie, što stvaraŭsia jon nie dla apazycyjnaj tusoŭki, a dla ŭsioj krainy. Telepieradača, jakaja moža pakazacca banalnaj stałamu čytaču «Našaj Nivy» ci słuchaču radyjo «Svaboda», budzie adkryćciom dla dziadźki z Brahina, jaki natrapić na «Biełsat» praz svaju spadarožnikavuju talerku. Darečy, stvaralnikam «Biełsatu» taksama varta pamiatać pra toje, što telekanał mohuć hladzieć samyja zvyčajnyja apalityčnyja biełarusy. Hetak, na «Biełsacie» ažno try pieradačy pra alternatyŭnuju biełaruskuju muzyku, i anivodnaj na takija ŭniversalnyja temy, jak zdaroŭje, sport ci aŭtamabili.

U lubym vypadku, telekanał, jaki viaščaje ŭsiaho tolki piać miesiacaŭ, možna paraŭnać ź piacihadovym dziciom. Niama vialikaj biady, kali štości nie atrymlivajecca adrazu: padraście — navučycca. Paraŭnoŭvajučy staryja dy śviežyja vypuski prahramaŭ «Biełsatu», nielha nie zaŭvažyć prahresu. Viadučyja nabralisia ŭpeŭnienaści, žurnalisty — dośviedu. Kali prajekt budzie doŭhaterminovym, «Biełsat» zakładzie dobruju bazu dla budučaj biełaruskaj televizii.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0