Partyzanskaja zona

Na aloščynskaj estakadzie, zvaranaj z čyhunačnych rejek, la schodniaŭ, dzie prybity plakat «Pabočnym asobam uvachod zabaronieny», luby achvočy moža pamacać žaleznaje śviedčańnie partyzanskaje mentalnaści biełarusaŭ. Mienšaja za saviecki standart rejka z štampam «Krupp», symbalem z troch kołcaŭ i dataj — 194... U 194... jakim hodzie pramysłovaść Treciaha Rajchu vyrabiła hety čyhunny Drang nacht Osten, vyśvietlić niemahčyma — rejka abrezanaja na samym intryhoŭnym miescy.

Lasnaja Połaččyna ŭ II suśvietnuju była adnym z centraŭ partyzanskaha ruchu. Praŭda, apoviedy tutejšych staražyłaŭ roźniacca ad mitaŭ aficyjnaje savieckaje prapahandy.

U 1941 h., kali niemcy atačyli na matacykłach u poli pieršych «partyzanaŭ» — miascovych kamsamolcaŭ, jakim partyjcy vydali palaŭničyja dubaltoŭki, paśla zahadu «zbroju ŭ kuču!» prahučała niečakanaje «A nu dachaty, da matki!». Adnak paśla taho, jak z Maskvy siudy zakinuli enkavedestaŭ i pačalisia dyversii, fašysty pačali planamierny teror siarod mirnaha nasielnitva.

Kažuć, što ŭ 1942-m zakinutuju kalainu čyhunki na Nieviel, jakoj niemcy nie karystalisia j, naturalna, nie achoŭvali, partyzany ŭzryvali najbolš achvotna — i da 1943 h. źniščyli amal całkam. Zatoje ŭ Maskvu štotydnia išli šyfroŭki: «uzarvana jašče stolki j stolki metraŭ čyhunačnaha pałatna».

Adzin ź miascovych žycharoŭ pieradaŭ mnie niekalki cikavych dakumentaŭ 1942—1944 hh., što tyčać partyzanskaha ruchu na Połaččynie. Siarod ich — daviedka pa-rasiejsku: «Rezkin P.I. jość kamandziram partyzanskaj hrupy. Daviedka dziejnaja pa 15 vieraśnia 1942 h.». Data — 1 vieraśnia 1942 h., podpis načštabu, i štamp: «Dapłacić. Juravičy». Paśla vajny pavodle daviedki z dvuchsensoŭnym źmiestam kamandzira hrupy pryznačyli kiraŭnikom učastku Połackaha lespramhasu. Da styrna BSSR prychodziŭ «partyzanski kłan».

Partyzanskaja hienetyka siciencaŭ nievykaranialnaja. Kali paru hadoŭ tamu siudy pryjechaŭ milicejski narad utajmoŭvać niekalkich miascovych, tyja zładzili abłohu, prymusili achoŭnikaŭ pravaparadku rasstralać usie patrony z tabelnych pistaletaŭ, samu zbroju paadbirali, «zachopnikaŭ» paviazali, upichnuli ŭ «koźlik» i davaj šturchać da bližejšaha voziera. Pahladzieć, ci papłyvie... Niebarakaŭ vyratavaŭ jehier, paabiacaŭšy «partyzanam» harełku. A zusim niadaŭna la vioski daišniki spynili mašynu lesavikoŭ, što išła juzam, i zapatrabavali ŭ zachmialełaha vadziciela pravy. U adkaz «lasnyja braty» zaviali benzapiły. Bolš postu aŭtainspekcyi tam nia bačyli...

Partyzanka — adkaz zahnanaha ŭ kut biełarusa. Nacyjanalny supraciŭ toicca ŭ hłybini dušy, siarod huščaroŭ i bałotaŭ, u samych nietrach. Tamu jon niepieramožny. Ale sychod u les sam pa sabie nia jość vyjściem — jon chiba zdolny zrabić nievynosnym žyćcio i voraha, i mirnaha nasielnictva, i samich «partyzanaŭ».

Voś i zaraz mnohija z nas tak i sychodziać, by ŭ les — chto ŭ siabie, chto ŭ zapoj, chto va ŭłasnyja mroi, chto ŭ kanśpiracyju... I siadziać u hetkaj partyzanskaj zonie, čakajučy «vyzvalicielaŭ».

Savieckija encyklapedyi paviedamlajuć, što ŭvosień 1943 h. biełaruskija partyzany kantralavali 60% płoščy Biełarusi. Voś taki nacyjanalny paradoks, bolšaść terytoryi — partyzanskija zony, a ŭ krainie haspadaryć akupant.

Dyk voś, kab biełarusy nie prasiadzieli ŭ partyzanach usio svajo žyćcio — 19 sakavika treba pieramahać.

Małoje Sitna

❏

Pavał Sieviaryniec — u 1998—2004 lider niezarehistra-vanaha «Maładoha frontu». Asudžany za arhanizacyju akcyjaŭ pratestu paśla referendumu 2004 hodu. Vysłany na poŭnač Połaččyny.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0