Navukoŭcy adkryli rasizm u NBA

Čornyja sudździ čaściej karajuć fałami biełych spartoŭcaŭ i naadvarot — biełyja čaściej zaŭvažajuć pamyłki čornych, — piša «New York Times», spasyłajučysia na daśledavańni navukoŭcaŭ. U ZŠA, dzie rasizm pa‑raniejšamu vostraja tema, artykuł vyklikaŭ niamała emocyjaŭ.

Dakład Džastyna Ŭołferza (prafesar Universytetu Pensylvanii) i Džozefa Prajsa (ekanamist z Kornełskaha ŭniversytetu) składaje 43 staronki, dzie analizujucca ŭsie nazirańni za matčami 1991—2004 h. Navukoŭcy tłumačać, miž inšym, što jany brali pad uvahu takija detali, jak pazycyi spartoŭcaŭ, status hulcoŭ (zorki, veterany, debiutanty), čas hulni, indyvidualnyja statystyki, atrymanyja štrafy i ranh matčaŭ. Paśla razboru niedzie kala 250 tys. pieršych vystupaŭ paasobnych spartoŭcaŭ z NBA Ŭołferz i Prajs pryjšli da vysnovy, što čornyja spartoŭcy atrymlivajuć bolš fałoŭ, kali ŭ trojcy sudździaŭ bolej biełych arbitraŭ. U 1991—2004 hh. 68% sudździaŭ u NBA składali biełyja, a 77% matčaŭ viali trojki sudździaŭ, dzie pieravažali biełyja. Čornyja spartoŭcy składali ŭ toj peryjad značnuju bolšaść (83%).

Navukoŭcy pajšli dalej i vysunuli radykalny tezis: čym bolš čornych spartoŭcaŭ u kamandzie, tym mienšyja šancy jana maje na pieramohu. «Kali pierafarbavać adnaho z hulcoŭ u bieły koler, tady vyjhraješ bolej matčaŭ», — kaža naŭprost Ŭołferz.

NBA zapratestavała. «Artykuł uźnik na padstavie dakumentu, aŭtary jakoha sychodziać ź niapravilnych mierkavańniaŭ i farmulujuć niepraŭdzivyja vysnovy», — śćvierdziŭ Džoeł Litvin, adzin z kiraŭnikoŭ lihi, asabliva padkreślivajučy toje, što navukoŭcy brali pad uvahu fały, jakija pryznačali nie kankretnyja sudździ, ale cełyja trojki.

Paśla taho, jak NBA atrymała daśledavańni Ŭołferza i Prajsa, jana chutka zrabiła svoj analiz — niezaležnaja ad lihi kansałtynhavaja firma prahladzieła zapisy 3482 matčaŭ z 2004—2007 hh. — Našyja eksperty praanalizavali bolš za 155 tys. fałoŭ, źviartajučy ŭvahu na kožnaje rašeńnie kankretnaha sudździ. Jany nia vyjavili choć jakoj‑kolviek rasisckaj praduziataści. Nia viedaju, čamu aŭtary artykuła nia ŭziali pad uvahu naš dakład — padkreśliŭ Litvin.

Šef spartovaha adździełu ŭ New York Times Tom Džoli adbivaje zakidy kiraŭnikoŭ lihi, spasyłajučysia na aŭtarytety čarhovych navukoŭcaŭ. «Naš žurnalist Ałan Švarc pravioŭ try tydni, dyskutujučy z aktyvistami NBA pra vysnovy abodvuch dakładaŭ. U dadatak my paprasili vykazać svaju dumku troch niezaležnych ekspertaŭ z roznych akademičnych asiarodkaŭ. Jany byli zhodnyja ŭ tym, što daśledavańnie Ŭołferza i Prajsa lepšaje z analityčnaha punktu hledžańnia», — kaža Džoli. Adzin z ekspertaŭ — Łery Kaca z Harvardzkaha ŭniversytetu — naŭprost raskrytykavaŭ dakład NBA. «Ciažka zaryjentavacca, pra što tam uvohule idzie havorka. A kali i zaryjentujeśsia, to niemahčyma zrabić jakich‑kolviek vysnovaŭ», — śćvierdziŭ Kac.

Dakład navukoŭcaŭ krytykujuć samyja spartoŭcy. «Mnie padajecca, što bolej techničnych fałoŭ ja atrymaŭ ad čornych sudździaŭ, čym ad biełych», — zajaviŭ najlepšy haleador u hetym sezonie Kobi Brajant zLos‑Andžełas Łejkierz. «Heta hłupstva», — acaniła daśledavańnie Ŭołferza i Prajsa zorka maładoha pakaleńnia LeBron Džejmz z «Kliŭłend Kavaljerz». Viadomy vostrymi kamentarami były spartoviec Čarlz Barkli hetym razam byŭ spakojny i abjektyŭny: «Mianie najbolš razdražniaje toje, što hetyja daśledčyki navat nie chadzili na matčy».

A Džon Holindžer — statystyk i analityk «ESPN», jaki zajmajecca NBA, — naahuł nie nadaŭ značeńnia vysnovam navukoŭcaŭ. «Daśledavańnie pa sutnaści pakazvaje, što praduziataść sudździaŭ adnosna spartoŭcaŭ ź inšym koleram skury vielmi małaja. Prosta nieistotnaja», — napisaŭ Holindžer u svaim błohu. Pavodle navukoŭcaŭ, čorny spartoviec atrymaje na 0,16 fałoŭ bolej na praciahu 48 chvilinaŭ hulni, kali sudzić buduć try biełyja arbitry, a nia try čornyja. Holindžer ža padličyŭ na prykładzie LeBrona Džejmza (3190 chvilinaŭ na placoŭcy, najbolej u hetym sezonie), što pitčer Cleveland za ŭvieś sezon moh mieć usiaho na 11 fałoŭ bolej. Pry nierealnaj pieradumovie, što matčy «Kliŭłend» pravodzili b tolki biełyja sudździ, bo čaściej za ŭsio skład trojki sudździaŭ źmiašany.

Ŭołferz abaraniajecca: «Havorka nie idzie pra toje, kab pakazać, jak adna hrupa ludziej nienavidzić druhuju. Daśledavańnie pakazvaje bolš šyrokuju źjavu, biezumoŭny, padśviadomy refleks. Sutykajucca dva spartoŭcy. Jość vybar — štrafavać za blok z parušeńniem praviłaŭ albo foł u atacy. Ci koler skury spartoŭcaŭ niejkim čynam paŭpłyvaje na tvajo rašeńnie?»

Padobnym čynam vykazvajecca Dejvid Bery) sa Stejt‑universytetu Kalifornii: «Havorka idzie nie pra baskietboł, a pra toje, što adbyvajecca na śviecie. Pra pryrodu pracesu pryniaćcia rašeńniaŭ, asabliva ŭ vypadku, kali tyja, chto aceńvaje, adnosiacca da inšaj hrupy, čym tyja, kaho aceńvajuć. Z toj pryčyny, što NBA hałoŭnym čynam afraamerykanskaja, to, moža, treba, kab u joj było bolej sudździaŭ afraamerykancaŭ? Z toj samaj pryčyny, ź jakoj u kvartałach, dzie žyvuć čornyja, redka pabačyš biełych palicejskich».

Volha Daniševič, pavodle gazeta.pl

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0