Łukašenka padmanie

Łukašenka padmanie

Staršynia BNF Vincuk Viačorka na prośbu karespandenta «NN» kamentuje rašeńnie Kanhresu Demakratyčnych Siłaŭ nia jści na vosieńskija vybary na ŭmovach Łukašenki

— Iści ci nia jści... Samo abmierkavańnie hetaje prablemy ŭ druku pakazvaje, što nia ŭsie ludzi, jakija adnaznačna stajać za niezaležnaść Biełarusi, pierakananyja ŭ tym, što apazycyja robić słušny krok. Niekatoryja kažuć: usio adno palityka — brudnaja reč, treba ŭ jaje ŭleźci, kab choć niejkim čynam u joj prysutničać. Ci isnujuć nieabvieržnyja dokazy taho, što iści ni ŭ jakim razie nielha?

— Na Kanhresie byli prysutnyja siem partyjaŭ z svaimi paŭnamocnymi delehacyjami, a taksama pradstaŭnictvy mnohich dziasiatkaŭ niaŭradavych arhanizacyjaŭ, prafsajuzaŭ, našyja vydatnyja intelektuały, presa. I praktyčna ŭsie: i ludzi z demakratyčnym radavodam, i z bolš namenklaturnym, i ramantyki, i cyniki-prahmatyki, — zhadžalisia z tym, što ŭ Łukašenkavu hulniu hetym razam uviazvacca nielha. Usio roŭna padmanie. Pamiatajecie, jak kaliści sam Łukašenka kazaŭ, zaklikajučy ludziej nie iści na vybary Viarchoŭnaha Savietu 13-ha sklikańnia? Nie chadzicie, usio raŭno abmanuć. Dyk voś, my ciapier pieraadrasoŭvajem hety pas jamu. Padmanie.

Budzie tak, jak było ŭ hłuchija hady kamunizmu, kali, sprabuj ty vyłučać alternatyŭnych kandydataŭ, sprabuj ty daviedacca niešta ab pracy vybarčych kamisijaŭ, sprabuj ty zabiaśpiečyć mižnarodnaje nazirańnie, — tołku nia budzie. Padmanuć. Napisany taki vybarčy zakon, z takoj systemaj padliku hałasoŭ, u jakuju, jak kažuć, myš nie praskočyć. Usio zroblena pavodle zapavietu tavaryša Stalina: pieramahaje nia toj, chto nabiraje najbolej hałasoŭ, a toj, chto ličyć hałasy. Heta pa-pieršaje.

Pa-druhoje, vosieńskija vybary pavodle łukašenkaŭskaha scenara i hetaha žudasnaha zakonu — kamu jany najpierš patrebnyja? Samomu Łukašenku. Bo navat kali ŭjavić, što buduć spraviadliva hałasy padličanyja, što mižnarodnyja naziralniki ŭhledziać tam jaŭnuju chłuśniu i hetaha buduć bajacca Łukašenkavyja staŭleniki na miescach, usio roŭna, kali ni ŭ koha: ni ŭ sacyjalistaŭ, ni ŭ abjadnanych hramadzianaŭ, ni ŭ BNF, ni prosta ŭ sumlennych biespartyjnych kandydataŭ, — niama i chvilinki televizijnaha efiru, a ichnyja supierniki na čale z samym hałoŭnym zapałoniać uvieś hety efir (dy jany i tak jaho zapałanili zaraz) — jak danieści słova praŭdy da ludziej? Jak nie dapuścić toj chvali paklopu, jakaja i ciapier užo, zrešty, vylivajecca na hałovy apanentaŭ Łukašenki, a budzie jašče macniejšaja?

I — samaje hałoŭnaje. Mienš vidavočnaje, ale hałoŭnaje pytańnie ŭ tym, kudy vybiracca? Tak, dla tych, chto choča ciopłaj karmuški, utulnych kalidoraŭ dla intryžak kala dyktatarskaj ułady, hetyja vybary — pramaja darožka da raju. Tamu jany j ščemiacca ciapier na hetyja vybary, tamu jany j sprabujuć ciapier razmyć našyja mazhi i pierakanać — chłopcy, vy idzicie tudy, vam tam harantavanyja akruhi, vy pieramožacie, u vas budzie svaja apazycyja, vy budziecie z hetaj apazycyjaj tam niešta abviaščać. Dyk voś, nam nia treba ciopłyja kalidorčyki pradažnaj ułady. Hetaja struktura, jakaja tolki nazyvajecca parlamentam, nia maje nijakich realnych mahčymaściaŭ źmianić sytuacyju.

U 96-m hodzie Łukašenka zabraŭ usio, što tolki možna, u tak zvanaj pałaty pradstaŭnikoŭ i ŭpisaŭ heta ŭ svaju kanstytucyju. Jana nia maje prava navat tołkam uchvalać biudžet, jana nia maje prava zaćviardžać balšyniu asnoŭnych ministraŭ, jana nia moža pieraadoleć prezydenckaje veta ci prezydencki dekret. Heta značyć, kali Łukašenka vydaje rasparadžeńnie ŭ formie ŭkazu abo dekretu, źviazanaje sa strataj našaj niezaležnaści, hety pseŭdaparlament nia moža ničoha supraćpastavić takomu rasparadžeńniu.

I ja prahnazuju, što budzie tak: kali my albo chtości z nas paščemicca ŭ hety, napisany ŭ Kramli scenar, tak zvanaja apazycyja zdabudzie piać z pałovaj miescaŭ u hetym łukašenkaŭskim ručnym parlamencie, u teatry maryjanetak. Z-za taho, što chtości z nas pahadžajecca tudy iści, Zachad, Eŭropa pryznaje taki parlament. Nu, kali ŭžo my pahadzilisia, dyk što ž užo Eŭropa budzie ŭpiracca? Taksama pryznaje. I najpieršyja rašeńni, pastanovy, zakonaprajekty, jakija lahuć na stoł ručnoha śpikiera hetaha ručnoha parlamentu — buduć rašeńni, pastanovy, damovy ab tak zvanym sajuzie z Rasiejaj, antyniezaležnickija pastanovy i damovy.

Pucin — spraktykavany kahebist, pałkoŭnik jak-nijak, špijon sa šmathadovym dośviedam, i jon razumieje, što dla taho, kab nia mieć mižnarodnaha supracivu cichaj paŭzučaj inkarparacyi Biełarusi, treba, kab tut usie inkarparacyjnyja kroki štampavaŭ pryznany mižnarodnaj supolnaściu, ale, u toj ža čas, ručny parlament. Voś kudy nas zaciahvajuć.

Ciapier što da palemiki, jakaja idzie ŭ presie. Nia možna kazać, što my (ja kažu za BNF, ale paśla ŭčorašniaj pastanovy napeŭna možna kazać i za kaalicyju demakratyčnych siłaŭ) baimsia. My nia tolki nie baimsia vybaraŭ, my prahniem i damahajemsia sapraŭdnych demakratyčnych vybaraŭ (Boža moj, navat napałovu demakratyčnych!), jakija byli b tym stadyjonam, na jakim možna ŭčynić spabornictva. My išli na vybary 90-ha hodu, ale tady byli realnyja mahčymaści ahitacyi i kontrahitacyi, raspaŭsiudu ŭlotak, možna było spatykacca ź ludźmi na vulicach i dvarach, nie ryzykujučy, što tvaje davieranyja asoby buduć pabityja milicyjaj. Ciapier hetaha ničoha niama, mahčymaściaŭ takich niama.

To bok, my nie baimsia vybaraŭ, my damahajemsia vybaraŭ, my patrabujem vybaraŭ. Šlach da novaj demakratyčnaj Biełarusi lažyć praz vybary. Ale dajści da hetych demakratyčnych vybaraŭ nam treba nia toj darožkaj, jakuju nam namalavaŭ Łukašenka, bo heta abłudnaja darožka. My ich damožamsia inšym šlacham.

U nas jość mocnaja kaalicyja. U nas jość abjadnańnie palityčnych partyjaŭ, prafsajuzaŭ, niaŭradavych arhanizacyjaŭ, abjadnańnie ahulnabiełaruskaje, parazumieńnie Miensku i rehijonaŭ. Režym nie stabilny, u jaho niama (jak i nie było) mižnarodnaj padtrymki, asabistyja dačynieńni Łukašenki z Pucinym taksama davoli niaprostyja: Pucin nia suprać byŭ by pamianiać Łukašenku na niekaha roŭnaha, abo bolej ručnoha, ale bolš prymalnaha praz Zachad. Z hetaj pryčyny kiroŭnuju kliku raździrajuć intryhi, ekanamičnaje stanovišča fatalnaje. I tamu sapraŭdy mocny ahulnabiełaruski ruch, chaj choć krychu analahičny tamu, jaki byŭ u Polščy naprykancy 80-ch albo ŭ Čechii napiaredadni Aksamitnych dzion, moža pryvieści da ŭznaŭleńnia kanstytucyjnaj zakonnaści.

U kožnym razie, isnuje varyjant numar adzin. (Toje, što ja apisaŭ, — heta varynt numar dva.) Heta — cisnuć na režym ź siaredziny i, u spałučeńni ź ćviordaj pazycyjaj zvonku, raźličvać, što režym sapraŭdy pojdzie na vykanańnie viedamych čatyroch umovaŭ:

1) paŭnamocny parlament;

2) demakratyčny vybarčy zakon;

3) realny dostup apazycyi da televizii;

4) źmiena palityčnaj atmasfery (zvalnieńnie palityčnych viaźniaŭ i tak dalej).

— Niaŭdzieł apazycyi ŭ hetych vybarach moža aznačać dalejšuju marhinalizacyju demakratyčnych siłaŭ. Što vy pradprymajecie, kab kampensavać svaju adsutnaść na hetym aficyjnym łukašenkaŭskim palityčnym poli, kab vas bačyŭ narod?

— Z hledzišča maralnaha, dla mianie asabista marhinalizacyja — hetak jakraz pierachod u łukašenkaŭskaje palityčnaje pole. Što, usie hetyja Krasuckija, Žušmy, Kułakoŭskija — jany što, palityčnyja postaci, palityčnyja fihury? Što tołku z taho, što ich pakazvaje łukašenkaŭskaja televizija? Jany ž nia stali z-za hetaha nijakimi realna prysutnymi ŭ śviedamaści našych ludziej. To nia treba mieć iluzijaŭ, što kali chtości z nas ulezie ŭ łukašenkaŭskaje palityčnaje pole, stanie tak zvanaj systemnaj apazycyjaj, što jaho raptam pačnie pakazvać BT albo jon zdoleje volna raźjaždžać pa krainie, mieć deputacki imunitet, ładzić apazycyjnyja mitynhi... Niapraŭda ŭsio heta. Takaja šyrma patrebnaja Łukašenku tolki na sam momant vybaraŭ, kab ich pryznali, a dalej budzie toje samaje, što było paśla 96-ha hodu: pasadki, jak zdaryłasia z Klimavym, Kudzinavym i z tym ža Lavonavym.

A dla taho, kab iści da ludziej, dla taho, kab mieć mocny hołas, nie abaviazkova iści ŭ «pałatku». Dla hetaha prosta treba iści da hetych samych ludziej. I mnie zdajecca, za apošni hod, kali my mnohaje ŭrazumieli (va ŭsiakim razie, my — u Froncie), pieraadoleli našu raniejšuju izalavanaść, pierastali bajacca kaalicyjaŭ, kali pačali narešcie realistyčnyja palityčnyja scenary vypracoŭvać, my viedajem — u nas jość siła ładzić i masavyja akcyi, i strajki, i chadzić ad paroha da paroha — da ludziej, i zmahacca, jak heta robiać mnohija frontaŭskija struktury ŭ Babrujsku, Baranavičach, Marjinaj Horcy. Zmahacca za štodzionnyja pabytovyja patreby ludziej — budź to haračaja vada, śviežy chleb abo maršrut tralejbusa, i ŭ hetym sensie my zdolejem, dziakujučy tamu, što ŭ nas jość struktury i ideja, supraćpastavić łukašenkaŭskaj vybarčaj kampanii nia mienš efektyŭnuju kampaniju za sapraŭdy demakratyčnuju niezaležnuju Biełaruś — u tyja ž terminy.

Havaryŭ BKZ