Horad budoŭlaŭ

Horad budoŭlaŭ

Koliś Valer Bułhakaŭ pisaŭ u “Našaj Nivie”, što mienčuka, kudy b jon ni pajšoŭ, supravadžajuć ziemlanyja raboty. Ale takoha razmachu, jak u apošnija niekalki hadoŭ, jany nie dasiahali, vidać, z časoŭ budaŭnictva pieršaje linii metro. “Naša Niva” prapanuje čytačam karotki ahlad mienskich budoŭlaŭ.

Płošča Niezaležnaści

Praciahvajecca (ci zaciahvajecca?) rekanstrukcyja płoščy Niezaležnaści. U vieraśni transpart puściać uzdoŭž harvykankamu j hałoŭnaha korpusu BDU. Kala Čyrvonaha kaściołu mašyny jeździć nia buduć. Pad piešachodnaj častkaj płoščy tut zbudujuć čatyrochuzroŭnievy hramadzka-handlovy centar. Dva vierchnija ŭzroŭni — padziemnyja “vulicy” z kramami, dva nižnija — parkinhi dy techničnyja pamiaškańni. “Razynka” centru — trochuzroŭnievaja zala ź śviatłopranikalnym kupałam dla kancertaŭ, dyskatek, vystavaŭ. Pad samoj płoščaj zbudujuć dva pierachody — ad vulicy Leninhradzkaj da padziemnaha horadu i ad hałoŭnaha korpusu BDU da budynku BDPU. U haradzkich uładaŭ nie staje hrošaj, kab samastojna skončyć rekanstrukcyju płoščy. Kamitet ekanomiki Mienharvykankamu abviaściŭ konkurs investycyjnych prajektaŭ na prava dolevaha budaŭnictva 30 kramaŭ, 2 mini-kaviarniaŭ i 2 šapikaŭ. Košt pabudovy 1 kv.m — 2000 dalaraŭ. Skončyć rekanstrukcyju płoščy Niezaležnaści raźličvajuć naleta.

Vierchni horad

U 2003 h. pačniecca j druhi etap rekanstrukcyi Vierchniaha horadu. Pavodle słovaŭ staršyni kamitetu architektury Mienharvykankamu Alaksandra Čadoviča, u kvartale, dzie siońnia mieścicca vajskovaja kamendatura (heta ŭniz ad carkvy Śv.Jazepa), budzie nievialiki hatel, handlovy centar, restaracyi, mastackija halerei. Vierchni horad, na dumku hałoŭnaha architektara, varta złučyć z budynkam 2-j haradzkoj kliniki dy Trajeckim pradmieściem, apuściŭšy pad ziamlu častku vulicy Maksima Bahdanoviča (ad mostu cieraź Śvisłač da suvoraŭskaj vučelni). Raboty ŭ hetym kvartale finansuje niamieckaja firma “Averyda”.

Parkinh
na Niamizie

Miarkujecca taksama zbudavać na vuł.Niamiha sučasny parkinh. Daloka nia ŭsie pahadžajucca z hetym. Na dumku ŭdzielnikaŭ hramadzkaje inicyjatyvy “Niamiha-1507”, hetaja budoŭla praciahnie razbureńnie histaryčnaj častki Miensku, jakoje adbyvajecca ciaham apošnich hadoŭ.

A na vuł.Internacyjanalnaj za muzejem historyi druhoj suśvietnaj vajny, na rahu Kastryčnickaj płoščy, musić paŭstać 36-paviarchovy piacizorkavy hatel — samy vysoki budynak u Miensku. Jość piarečańni: maŭlaŭ, jon budzie razburać stylovy ansambl haradzkoha centru. Ansambl nasamreč unikalny: Łanhbardaŭ Dom aficeraŭ, pseŭdaruski Archirejski padvorak, i Dom prafsajuzaŭ — stalinski ampir. Dy 36-paviarchovy hmach — heta jakraz toje, čaho tut nie stavała!

Šlach na Partyzanski

Ramonty jduć nia tolki ŭ centry. Pašyrajecca taksama vuł.Aranskaja, što złučaje vuł. Majakoŭskaha j Partyzanski praspekt. Heta dapamoža paźbiehnuć zatoraŭ na raźviazcy la Červieńskaha rynku. Užo kolki hadoŭ začynieny j čyhunačny pierajezd pa vuł.Kastryčnickaj: budujuć tunel i darohu, pa jakoj možna budzie śmieła šuravać z Partyzanskaha praspektu adrazu na vuł.Lenina, nie bajučysia pabić padviesku na kałdobinach Kastryčnickaj.

Pryvakzalnaja płošča

Davodziać da ładu i honar našaje čyhunki — novy budynak vakzału, krychu paśpiešliva adčynieny da letašnich vybaraŭ. Padnaŭlajuć “mienskija varoty” — viežy na Pryvakzalnaj płoščy. Uźviedzienyja paśla vajny, jany — najbolšaje ŭ Miensku zbudavańnie takich pamieraŭ z draŭlanymi pierakryćciami miž pavierchami. Nanava pafarbavanyja j padhrymiravanyja, viežy hublajuć svaju stalinska-ampirskuju vielič i robiacca padobnymi da kremavaha tortu.

Pierachod la “Turystu”

Pad vuł.Daŭhabrodzkaj kala hatelu “Turyst” kapajuć padziemny pierachod. Chutka nia tre budzie lacieć cieraz darohu pierad mašynami, kab sieści na tramvaj — da rejek buduć admysłovyja krytyja vychady. Pierachod złučany z tunelem metro. Z-za hetaje budoŭli ŭ Sierabranku peŭny čas nie chadzili tramvai. Ich zamianiali aŭtobusami numar 166, na niekatorych ź jakich zastavalisia ramantyčnyja šyldy “Miensk—Mahiloŭ”. Iznoŭ tramvai puścili 27 lipienia — na Dzień Niezaležnaści.

Kalcavaja

Zaviaršajecca j rekanstrukcyja Mienskaj kalcavoj aŭtadarohi, słava pra jakuju, dziakujučy Kurapatam, pajšła daloka za miežy krainy.

Arkadź Šanski

Zamnoha vytvorčaści

Vasil Chareŭski – specyjalist u halinie horadabudaŭnictva, kandydat ekanamičnych navuk. 40 hadoŭ pracuje ŭ prajektnych i navukova-daśledčych instytutach, źviazanych z horadabudaŭnictvam, maje bolš za 120 navukovych pracaŭ i publikacyjaŭ pa hetaj tematycy. Braŭ udzieł u raspracoŭcy prajektaŭ, što vyznačali los biełaruskich haradoŭ i terytoryjaŭ: “Schiema raźvićcia i raźmiaščeńnia vytvorčych siłaŭ Biełarusi”, “Schiema raźvićcia i raźmiaščeńnia nasielenych miescaŭ”, “Nacyjanalny plan raźvićcia haradoŭ i terytoryjaŭ” dy inš.

Vasil Chareŭski ličyć, što Miensk raźvivajecca pa industryjnaj madeli, a nia tak, jak ułaściva balšyni stalicaŭ: “Tolki za 1969–73 h. kolkaść nasielnictva ŭ Miensku pavialičyłasia na 325 tys. čałaviek. Takimi tempami ŭ toj čas nia ros nivodzin horad u śviecie. Tut mieścilisia vysokatechnalahičnyja pradpryjemstvy: traktarny, aŭtamabilny, hadzińnikavy zavody, “Haryzont” i inš. Tut kancentravalisia samyja składanyja vytvorčaści, NDI j kanstruktarskija biuro. U 80-ja ŭ Miensku pracavała 73% daktaroŭ navuk, 66% kandydataŭ navuk, 70% architektaraŭ Biełarusi j h.d.

Ale ŭ 90-ja likvidavali administracyjna-planavuju systemu, nia stała i vajennych zamovaŭ, na jakija pracavała vialikaja kolkaść specyjalistaŭ. Kiraŭnictva krainy, zamiest asvajeńnia novych vidaŭ pradukcyi, jakija b mieli popyt na suśvietnym rynku, “kanservuje” savieckija pradpryjemstvy. A jany razburajucca. Znos aktyŭnaj častki asnoŭnych vytvorčych fondaŭ dasiahnuŭ 86%. Pavodle teoryi, kali znos asnoŭnych srodkaŭ na pradpryjemstvie pieravyšaje 60%, vytvorčaść robicca nierentabelnaj: ramont sastarełaha abstalavańnia abychodzicca daražej, čym pakupka novaha. Tym bolš kali pramysłovaść takoha abstalavańnia ŭžo nie vypuskaje. Łamajecca adzin stanok technalahičnaj linii – i ŭsia linija – metałałom”.

Miensk, na dumku Vasila Chareŭskaha, musiŭ by raźvivacca jak navukova-techničny i biznesovy centar eŭrapiejskaha ŭzoru. U miestach takoha kštałtu ŭ nievytvorčaj sfery zaniata da 80% pracazdolnaha nasielnictva. Navat u takich bujnych industryjnych centrach, jak Čykaha ci Mančester, hetaja ličba składaje 75–80% ludziej.

A.Š.