32-hadovy doktar Jan Hiendryk Šon, adzin z najbolš viadomych sučasnych fizykaŭ, niadaŭna byŭ aficyjna pryznany za navukovaha ašukanca i zvolnieny z pracy ŭ słynnych amerykanskich “Bell Laboratories”.
Słava pra jaho raźlahałasia pa ŭsim śviecie. U Šona ź pieršaha razu atrymlivalisia samyja śmiełyja eksperymenty, pra jakija inšyja mahli tolki maryć. Jon skanstrujavaŭ pieršy arhaničny paŭpravadnikovy łazer, vynajšaŭ pieršy zvyšpravadnikovy arhaničny palimer, u časopisie “Science” apisaŭ dziejańnie tranzystara, jaki składajecca z adnoj tolki chimičnaj malekuły! Hety tryjumf nanatechnalohii redakcyja “Science” uhanaravała tytułam “Pierałomnaje adkryćcio 2001 h.”. I raptam, kali ŭžo zdavałasia, što Nobeleŭskaja premija — tolki pytańnie času, nad navukovaj karjeraj doktara Šona zhuścilisia čornyja chmary.
Pa-pieršaje, štorazu dziŭniejšym zdavałasia toje, što aproč jahonaj kamandy z “Bell Laboratories” anivodnaja inšaja hrupa była nia ŭ stanie atrymać hetkija vyniki. A na pačatku 2002 h. chtoś zaŭvažyŭ, što Šonavy eksperymenty ilustrujucca dakładna tymi samymi hrafikami j ličbami, što i dośledy navukoŭcaŭ, jakija zaznali niaŭdaču. Kiraŭnictva kancernu “Lucent”, da jakoha naležać “Bell Laboratories”, stvaryła niezaležnuju kamisiju na čale z doktaram Małkałmam Biśli, prafesaram fizyki Stenfardzkaha ŭniversytetu. Dniami kamisija apublikavała spravazdaču słužbovaha raśśledavańnia, davioŭšy, što doktar Šon manipulavaŭ źviestkami pra ŭłaścivaści roznych materyjałaŭ i prystasavańniaŭ i pierajnačvaŭ ich na svaju karyść. Aproč taho, jon nie zachavaŭ aryhinalnych źviestak i zapisaŭ vymiaralnych pryboraŭ u kamputary, tłumačačy heta zanadta małym abjomam aperatyŭnaj pamiaci. “Takija dziejańni całkam nieprymalnyja i źjaŭlajucca navukovym złačynstvam”, — voś vysnova kamisii.
Hetak skončyłasia niadoŭhaja bliskučaja karjera Jana Hiendryka Šona, raspačataja ŭ 1997 h., kali jaho, maładoha daktaranta ź niamieckaha Konstancu, zaprasiŭ u “Bell Laboratories” doktar Bertram Batłah. Apošni ŭ toj čas sprabavaŭ atrymać tannyja arhaničnyja materyjały, pravodny plastyk, jaki b moh zamianić u elektronicy darahi kremień. Pieršyja eksperymenty Šona byli niaŭdałymi. I tolki ź lutaha 2000 h., nieŭzabavie paśla adjezdu B.Batłaha na pracu ŭ Švajcaryju, małady fizyk pačaŭ “pradukavać” navukovyja adkryćci adno za adnym.
U adkaz na zaklučeńnie kamisii Šonu zastavałasia tolki pakajacca ŭ svaich ašukanstvach.
Kamientary