Nazva «Hišpanija» pachodzić ad finikijskaha słova «tajamničaja».
Hišpanija adnosicca da krain, etničnaje i kulturnaje abličča jakich mianiałasia nastolki, što navat specyjalistam ciažka nazvać sapraŭdnaje. Kielty, rymlanie i hiermancy, isłam, judaizm pakinuli tut adbitak. Raznastajnaść krainy zachoŭvajecca i da siońnia.
Vyłučajuć čatyry asnoŭnyja nacyjanalnaści sučasnaj Hišpanii: ułasna hišpancy (Kastylija), kataloncy, baski, halisijcy. Adnak unutry kožnaha z hetych etnasaŭ isnujuć supiarečnaści. Tak, katalonamoŭnaje nasielnictva jość taksama ŭ Valensii, Arahonie, na Balearskich vyspach, i prablema jaho nacyjanalnaha samavyznačeńnia niaprostaja. Prykład Valensii najbolš pakazalny. Doŭhi čas ličyłasia, što žychary jaje padzialajucca pa moŭnaj prymiecie na kastyla- i katalonamoŭnych. Adnak u 1960-ja hady niečakana paŭstała pytańnie ab valensijskaj movie. «Aŭtanamisty» vystupali adzinym frontam suprać prychilnikaŭ «adzinaj i svabodnaj» (aficyjnaje najmieńnie Hišpanii pry Franka), havaryli ab kastylskim imperyjaliźmie. Byli znojdzieny miascovyja «jaćviahi». Prodkami «čystych valensijcaŭ» abviaścili masarabaŭ — chryścijan, što pieraniali arabskuju movu. Valensijskim aŭtanamistam, adnak, nie ŭdałosia vypracavać svajho varyjantu litaraturnaj movy, i katalonskaja pieramahła.
Najmienš viadomy ŭ nas halisijcy — haljeha. Halisija — vobłaść miž Partuhalijaj i Hišpanijaj, i napačatku na movie haljeha pisali kastylskija i partuhalskija karali. Ale sa strataj Halisijaj niezaležnaści haljeha pačała zaniepadać. Jaje pačali ŭsprymać jak movu «mužyckuju». I takoje pierakanańnie było pryščeplena samim haljeha. Navat z hišpanskich emihrantaŭ u Francyi tolki haljeha nastojvali, kab ich dzieci vučyli kastylskuju movu. U 1980-ja hady minułaha stahodździa stanovišča krychu źmianiłasia, ale i ciapier u adras tamtejšych nacyjanalistaŭ čuvać paproki, što jany spryjajuć rostu napružanaści ŭ hramadztvie, naviazvajuć narodu niezrazumiełuju movu.
Kataloncami, baskami, haljeha nie vyčerpvajecca karcina aŭtanamisckich i separatysckich ruchaŭ.
Nahadvajuć ab svaich miascovych asablivaściach asturyjcy, andalusijcy, arahoncy. Žychary Kanaraŭ ličać siabie naščadkami nasielnikaŭ Atlantydy. Vyłučany navat prajekt adnaŭleńnia na poŭdni krainy musulmanskaj aŭtanomii. Jašče dziesiać hod tamu heta ŭsprymałasia jak kurjoz.
Kamientary