U Dzień rodnaj movy kala himnazii №4 prajšoŭ pikiet suprać rusifikacyi biełaruskamoŭnych škoł

21 lutaha ŭ śviecie adznačajuć Dzień rodnaj movy. U minskaj biełaruskamoŭnaj himnazii № 4 jon pačaŭsia svojeasabliva. Skulptar Łojka ustaŭ na hanku himnazii z płakatam: «Vinšuju z Dniom rodnaj movy. Himnazija № 4 była apošniaj ź biełaruskaj movaj navučańnia».

50-hadovy Łojka daŭno i biespaśpiachova dabivajecca, kab u statut himnazii byŭ zaniesieny zapis, što navučańnie ŭ joj viadziecca na biełaruskaj movie.

Padčas akcyi Łojka zajaviŭ žurnalistam, što nie ličyć himnaziju № 4 biełaruskamoŭnaj škołaj.

«Adzinaja sapraŭdy biełaruskamoŭnaja navučalnaja ŭstanova — heta Kołasaŭski licej, ale jon nie naležyć da Ministerstva adukacyi», — skazaŭ Łojka.

Taksama Łojka paviedamiŭ, što «chacieŭ by cichieńka, biez presy, biełarusizavać hetuju škołu, ale nastaŭniki nie iduć na supracoŭnictva. Ni kroku nie było zroblena», — skazaŭ Łojka.

Łojka skardziŭsia, što šmat chto z nastaŭnikaŭ razmaŭlaje pa-rasijsku. «Ja prychodžu voś z takoj stužkaj, — Łojka źniaŭ šapku, vałasy ŭ jaho ściahnutyja bieł-čyrvona-biełaj stužkaj, mianie zaŭvažajuć i adrazu pačynajuć razmaŭlać pa-biełarusku».

Asnoŭnaj prablemaj, pa mierkavańni Łojki, źjaŭlajecca adsutnaść zakanadaŭča zafiksavanaha vyznačeńnia biełaruskamoŭnaj ustanovy adukacyi.

Jon vyjaviŭ, što letaś u statut himnazii byli ŭniesienyja źmieny, jakija dazvalajuć vykładać na rasiejskaj movie.

«Ja byŭ u Ministerstvie adukacyi, mieŭ doŭhuju razmovu z čynoŭnikami. Mnie skazali, što niama pradmieta razmovy, maŭlaŭ, čytajcie Kodeks [ab adukacyi]. Ja pračytaŭ — nasamreč, tam niama paniaćcia «biełaruskamoŭnaja škoła», a jość tolki «biełaruskamoŭny kłas».

Biełaruskamoŭnyja škoły byli pry Kube, pry partyzanach, pry balšavikach, pry Mašeravie — heta jon źniščyŭ apošniuju haradskuju biełaruskamoŭnuju škołu. A ciapier va ŭsioj krainie niama biełaruskamoŭnaj škoły, tolki kłasy».

Namieśnica dyrektara himnazii Alena Mikałajčyk zapatrabavała ad Łojki, kab jon spyniŭ akcyju, nazvała jaje niesankcyjanavanaj.

Paśla razmovy z žurnalistami Łojka nakiravaŭsia ŭ budynak himnazii, dla ažyćciaŭleńnia druhoj častki svajho pierformansu. Mastak žadaŭ vynieści sa škoły mietrovuju skulpturu Uładzimira Karatkieviča, jakuju «amal padaravaŭ» škole. Ździejśnić svoj płan Łojku nie ŭdałosia — jamu nie dali kluč ad pakoja, u jakim zachoŭvajecca skulptura. Zatym vachciorka škoły paprasiła Łojku i žurnalistaŭ pakinuć pamiaškańnie škoły, bo pačalisia zaniatki.

Na hanku škoły Łojka zajaviŭ, što ličyć svaju akcyju paśpiachovaj. «Takim čynam, ja nahadaŭ ab prablemie, ab rusifikacyi».

Śpiecsłužby, vidać, viedali pra jahony namier, bo kala himnazii dziažuryła milicejskaja «Haziel», a ŭ joj — niekalki asobaŭ u cyvilnym.

Dachaty Łojku pajšli pravieści dźvie žančyny ź liku baćkoŭ vučniaŭ.

Praź niejki čas Łojka paviedamiŭ, što jaho zatrymlivajuć.

Z himnazijaj № 4 Łojku źviazvaje nie tolki toje, što jana źjaŭlajecca miescam navučańnia jaho dziaciej, ale i doŭhaja pierapiska z kiraŭnictvam.

Łojka ličyć, što biełaruskaja mova ŭ himnazii № 4 pieratvaryłasia ŭ farmalnaść: stendy, dakumientacyja, śviaty — pa-biełarusku, a krok u bok — i pačynajecca rasiejskaja mova.

U svaich šmatlikich listach Łojka pryvodzić dziasiatki prykładaŭ z ułasnych nazirańniaŭ, kali nastaŭniki ŭ nieaficyjnych situacyjach pierachodziać na ruskuju movu, nie vałodajuć biełaruskaj movaj ci navat, pa mierkavańni Łojki, robiać dzieciam zaŭvahi za ŭžyvańnie biełaruskaj movy.

«Dyrektar škoły dasyłaje mnie „adpisku“, što 100% nastaŭnikaŭ vałodajuć biełaruskaj movaj, ale ja tut ža pryvodžu da jaho čałavieka, jaki moža źviazać pa-biełarusku tolki dva słovy», — kaža hety baćka navučenki.

Situacyja, kali ŭ biełaruskamoŭnaj navučalnaj ustanovie razmaŭlajuć pa-rusku, padajecca Heniku Łojku niedapuščalnaj. Bolš za toje, Łojka nazyvaje takoje stanovišča «źniščeńniem» biełaruskaj movy i ŭsialakimi zachadami (jak listami ŭ administracyju, tak i ŭ pryvatnych razmovach) zaachvočvaje nastaŭnikaŭ himnazii nie ŭžyvać ruskuju movu ŭ ścienach škoły.

«Kali biełarus razmaŭlaje pa-rasiejsku, to heta aznačaje tolki adno — jon razmaŭlaje pa-rasiejsku, a nie pa-biełarusku. Kali jon skazaŭ nie pa-biełarusku, to heta aznačaje tolki adno — pa-biełarusku nie skazaŭ, biełaruskaj movy nie adbyłosia. Kali biełaruskaj movy niama, to biełaruskaj movy niama, u dadzieny momant času, u dadzienym punkcie płaniety. I kali biełaruskaj movy niama, to niemahčyma śćviardžać, što jana jość. A tym bolš, kvitnieje. Heta i jość praces źniščeńnia rodnaj movy.

Voś čamu ja zajaŭlaju, što našy nastaŭniki źniščajuć našu movu, bo jany mienavita źniščajuć», — piša Łojka ŭ liście da dyrektara himnazii Juryja Bandarenki.

Patrabavańniaŭ Łojka za ŭvieś čas šmathadovaj pierapiski vysoŭvaŭ šmat. Tak, jon choča daviedacca «kolki piedahohaŭ himnazii № 4 karystajucca biełaruskaju movaju» i «kolki piedahohaŭ nie karystajucca biełaruskaju movaju ŭ ścienach himnazii», ad imia ŭsich baćkoŭ zaachvočvaje «vykanać našu elemientarnuju prośbu: kab biełaruskaja mova była».

«Našaj Nivie» Henik Łojka rasskazaŭ, što pierš-napierš «choča viarnuć farmuloŭku „himnazija ź biełaruskaj movaj navučańnia“ ŭ nazvu škoły i daviedacca, jakim čynam hetuju farmuloŭku prybrali».

«Ja chaču ŭsiu biełaruskuju movu dla ŭsioj himnazii», — kaža Henik Łojka pra pažadany vynik svajoj baraćby.

Łojka — adzin z pačynalnikaŭ baraćby za niezaležnaść Biełarusi ŭ 1980-ja, udzielnik supołak «Majstroŭnia», «Tałaka».

Žonka Henika Łojki kaža, što jaje muž znachodzicca ŭ Frunzienskim RUUS. «Na jaho skłali pratakoł. Pa jakim artykule, nie skazali, maŭlaŭ, nie maleńkaja, pavinna sama razumieć, — kaža Alena Karavaj-Łojka. — Skazali, što ŭ sud jaho paviazuć adrazu z adździaleńnia. Sud pavinien adbycca siońnia».

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0