Pehas za kratami

Parada nie zarakacca ad žabractva i turmy jak nikoli i, zdajecca, jak nidzie, aktualnaja ŭ sučasnaj Biełarusi. Za kratami ŭ luby momant moža apynucca i viadomy mastak, i žurnalist. Pra zatrymańnie 25 sakavika i pobyt na Akreścina piša Siamion Piečanko

Pryjedu, kali nie pasadziać

Časam, na ščaście, redka, mianie apanoŭvaje raptoŭnaje pačućcio durnoj nakanavanaści — chutka zdarycca štości małapryjemnaje, pryniasie kłopat. Pry hetym adčuvajecca nieadolnaja pieradvyznačanaść — takaja, što zastajecca tolki čakać i rychtavacca.

Toj tydzień u mianie byŭ rasplanavany. 25‑ha paśla pracy mieŭsia sustrecca ź siabrami, a ŭ sieradu z adnym ź ich źbiralisia na futboł. U subotu maje adnahrupniki mierkavali adznačyć u Horadni piacihodździe vypusku. Pa telefonie arhanizataru sustrečy ja ćviorda paabiacaŭ: «Pryjedu, kali na sutki nie pasadziać».

Niesvabodny teatar

A ŭviečary 25‑ha, kali na praspekcie da mianie padbieh «kasmanaŭt» i paciahnuŭ u aŭtobus, stała nie da žartaŭ. Na majo «presa!» jon marmytnuŭ «tam raźbiaremsia». Aŭtobus pastupova zapaŭniaŭsia. «My išli ŭ teatar!» — kryčali dźvie žančyny, jak vyśvietliłasia paźniej, haradzienki. «A čym vam tut nie teatar?» — uśmichnuŭsia ŭ pastarunku adzin z zatrymanych.

U Maskoŭskim RUUSie ŭsich aformili pad šablon. Sabrali dakumenty (majo paśviedčańnie iznoŭ praihnaravali) i pačali vyśviatlać, chto dzie pracuje. U majora, što padyšoŭ da mianie z takim pytańniem, ja ŭbačyŭ śpis, u jakim suprać našych proźviščaŭ byŭ paznačany artykuł 23.34. Na toj momant u nas jašče nie ŭziali piśmovych tłumačeńniaŭ i nia skłali pratakołaŭ zatrymańnia. Pytańni zadavać biessensoŭna — kanvejer pracuje biezdakorna: zatrymlivaje adzin, u pastarunak viazie druhi, dakumenty pierapisvaje treci, tłumačeńni biare čaćvierty, pratakoł składaje piaty, rečy apisvaje šosty, na sudzie śviedčyć siomy. U vyniku spytać niama z kaho, kancoŭ nie adšukaješ.

«Mianuška jość?» — z kryvoj uśmieškaj pytaje milicyjant zatrymanaha. «Ja čałaviek, a nie sabaka, i maju imia i proźvišča», — hučyć u adkaz. Kryvaja ŭśmieška źnikaje. Siarod zatrymanych adzinki nia mieli vyšejšaj adukacyi. Tut byli dźvie siamiejnyja pary, dva rodnyja braty, śviatar, polskija studenty z Krakava. A niedzie praciahvali viesialicca nie abciažaranyja padpiskaj ab niavyjeździe Mienciuki.

Starlej, što składaŭ na mianie pratakoł, na maje tłumačeńni zaŭvažyŭ: «Ja b taksama nie pahadziŭsia z takim pratakołam». Paźniej jon sa złościu kinuŭ, što čas jamu zvalniacca z durnoj pracy, dy iści na traktarny.

Pačali apisvać asabistyja rečy, i stała jasna, što «raźbiracca» nichto nia budzie.

Nijakaj kamercyi dy palityki

Pieranačavaŭšy ŭ chałodnaj kamery, my patrapili ŭ sud. Pa darozie žartavali pra naradu sudździaŭ z udziełam Łukašenki: «Voś zaraz i pravierym, ci jość palityka z kamercyjaj u našym sudzie».

Raźmiaścilisia ŭ volnaj zali. Za śpinami pasieli «śviedki». Padpałkoŭnik patłumačyŭ sudovuju praceduru i kolki słovaŭ raspavioŭ pra novy budynak Maskoŭskaha sudu. Na reštu dadaŭ, što asudžanych na sutki buduć karmić pryviezienymi z restaranu stravami. Pačali vyklikać da sudździaŭ. Pieršyja vyniki ździvili i pasialili siarod ludziej kvołuju nadzieju — davali štrafy. Ale voś ad sudździ viarnuŭsia pradprymalnik i staršynia haradzkoj arhanizacyi AHP Viktar Kalej: 15 sutak.

Vyklikajuć mianie. U zali prysutničajuć maja žonka Taciana, kaleha Źmicier Pankaviec, advakatka, pravaabaroncy. Sudździa vysłuchoŭvaje maje tłumačeńni, zatym Pankaŭca. Jaje cikavić, ź jakoj adlehłaści ja vykonvaŭ svoj prafesijny abaviazak, toje ž pytaje i ŭ Źmitra. Adkazvaju, što zakon dazvalaje znachodzicca siarod udzielnikaŭ mierapryjemstvaŭ i na niesankcyjanavanych akcyjach u tym liku.

U zalu zaprašajuć śviedak z boku milicyi. Ź pieršych sekundaŭ u mianie źjaŭlajecca ŭražańnie, što milicyjanta, jaki badziora‑zavučana raspaviadaje pra ŭčorašniaje zatrymańnie, ja baču ŭpieršyniu. Zadaju jamu pytańni, i hetaje pačućcio tolki macnieje: jon nie pamiataje, ci byŭ u mianie žurnaliscki bejdž (mo ź flikieram pabłytaŭ?), nia moža ŭzhadać, u jaki aŭtobus mianie ciahnuŭ («v toj sumatochie trudno było zapomniť, kažietsia, v piervyj ili v trietij»). Nasamreč u druhi. Ad jaho ja daviedvajusia, što vykrykvajučy antydziaržaŭnyja «Hańba!» i «Žyvie Biełaruś!», ja, «vozmožno, dieržał v rukach fłah, kotorym, takžie vozmožno, razmachivał».

Paźniej milicyjant u cyvilnym, jaki advodziŭ nas da sudździ, raźvieje moj sumnieŭ: «Hałoŭnaje, što jon ciabie paznaŭ».

Druhi śviedka prynamsi nie vykazvaje zadavalnieńnia ad dziei. Jon nie vinavacić mianie naŭprost — «tam vsie kričali, ja nie słyšał, čto imienno on kričał».

Advakatka prosić apraŭdać mianie, albo, kali takoje niemahčyma, aštrafavać. Mnie robicca śmiešna. Ale strymlivajusia, kab vypadkova nie abrazić Vysoki sud.

Praz paŭtary hadziny ŭ adsutnaść śviedak začytali vyrak: 15 sutak. Sudździa pradkazalna nie znajšła nahody nie pavieryć milicyjantam.

A 19‑j da nas dałučajecca Pavał Sieviaryn. Taksama «piatnaška». I taksama sudździa Ŭnukievič. Vynik pracoŭnaha dnia Maskoŭskaha sudu — 260 bazavych vieličyniaŭ štrafaŭ i trojka aryštavanych na 15 sutak za ŭdzieł u palityčnaj akcyi.

Susiedzi, susiedzi

Akreścina dla mianie było jak ubačany paśla pračytańnia knihi film: tut usio znajomaje z apoviedaŭ ludziej, što adsiedzieli na sutkach raniej. Da našaj trojki ŭ 1‑iu kameru chutka dałučajuć Źmitra Daškieviča i Artura Fińkieviča. U chłopcaŭ raźbityja tvary, abodva nervova mierajuć krokami kameru. Paźniej jany ratujuć nas ad hoładu — im paščaściła pierachapić u sudzie pieradaču. My nia jeli bolš za sutki — sposab prytupić volu da abarony ŭ sudzie.

Potym nas pieraviali na treci pavierch u 20‑iu kameru. Hrupa maładafrontaŭcaŭ dy Illa Bohdan, što dałučylisia da nas nieŭzabavie, paśla karotkich debataŭ z novym načalnikam, byli raźviedzienyja pa roznych «chatach».

U našaj kamery zastalisia Daškievič, Uładzia Siarhiejeŭ, Viktar Kalej, Pavał Sieviaryn i ja. Chutka da nas padsialili «bytavych».

Jaša Nodzija, hruzin, atrymaŭ 15 sutak za toje, što ŭčyniŭ na borcie rejsu «Miensk—Tbilisi» skandał, «Boinh» viarnuŭsia ŭ aeraport. U turmie my ratavali Jašu ad chvaroby piačonki. Vyklikali chutkuju, vyprošvali ŭ doktara leki. Nodzija, jak apynułasia, mieŭ dosyć avanturny charaktar, paŭžyćcia pravioŭ u turmach.

Da turmy prafesijna zajmaŭsia himnastykaj, vystupaŭ za savieckuju junackuju zbornuju, kolki hadoŭ treniravaŭsia razam z našym Vitalem Ščerbam. «Žyli razam, jeździli adzin da adnaho ŭ hości», — z uśmieškaj uzhadvaje Jaša.

Jon biez asablivaj napruhi čytaje «NN», bo prasiadzieŭ va Ŭkrainie 8 hadoŭ, mova dla jaho nia ciažkaja. Ad Alesia Maračkina, ź jakim jon siadzieŭ peŭny čas, viedaje pra BNR.

Hod zdaroŭja

Hienadź trapiŭ na sutki ledź nie ad stanka — na im roba z symbolikaj MTZ. Hienu zdaŭ učastkovy. «Ciapier hod zdaroŭja, to nas i łoviać jak nikoli», — surjozna kaža dziadźka. Tvar jaho apuchły, zabrali akurat u časie čarhovaha zapoju. Paźniej jaho adviazuć u sud, dzie abvieściać pra prymusovaje nakiravańnie ŭ ŁTP na hod. Učastkovy budzie vybačacca i kazać, što na jaho ciśnie načalstva. Hod zdaroŭja, što parobiš.

Alaksandra zdaje žonka. Heta treciaja jaho chodka ad pačatku hodu. Jon elektryk, rukasty i načytany dziadźka. Vylepiŭ z chleba šachmaty i fiški dla sudoku — japoncy, mabyć, byli b uražanyja ad takoha noŭ‑chaŭ. Saša raskazvaje historyju, jak muž žonku advučyŭ zdavać jaho na sutki. Stamiŭšysia ad «hastrolaŭ», dziadźka vyhadaŭ momant, kali sam byŭ ćviarozy, a žonka akurat dobra pahulała ź siabroŭkaj. Źjeŭ talerku žončynaha baršču, reštu vyliŭ sabie na hałavu i vyklikaŭ milicyju. Paspytaŭšy pryhodaŭ na Akreścina, žančyna bolš nie zdavała suženca.

Ci nie nad kožnym trecim pobytavym «pasažyram», što prachodziać praz našu kameru, navisaje pahroza adpraŭki ŭ «lotna‑techničny połk». Usio praź biespraśvietnaje pjanstva.

Try viadra soku i piać «Biełhazietaŭ»

Nieŭzabavie prynosiać pieršyja pieradačy. Ciapier sutačnikam dazvolena pieradavać tolki štości z vopratki, hihijeničnyja srodki, soki, vadu i vitaminy. Chutka la supraćlehłaj ad uvachodu ściany vystrojvajecca batareja z korabaŭ z sokam i plašak z vadoj. Štodnia ŭ nas nazapašvajecca kala 30 litraŭ samych roznych sokaŭ i nektaraŭ.

Prynosiać i presu: hazety i časopisy. Nia viedajučy, chto z kim siadzić, ludzi niasuć usio śviežaje. Pad viečar nabirajecca 3—5 numaroŭ «Biełhazietaŭ» dy «Kamsamołak». Rehularna traplajuć «Narodnaja vola» i «NN». Vialikaja reč — viedać, što ciabie padtrymlivajuć!

Choć i nie pakidaje zapoźnienaje ŭžo adčuvańnie, što lepš by zastacca pa‑za kadram. Na źmienu hetamu pačućciu prychodzić inšaje — pačynaješ siabie supakojvać, što taki dośvied dla ciabie, jak dla žurnalista, pa‑svojmu navat karysny i cikavy.

Svajaki i znajomyja vyjaŭlajuć vynachodlivaść, kab pieradać nam jakoj cybuli z časnykom, a to j list. Achoŭniki taksama nia śpiać. Adzin asabliva raŭniva stavicca da svaich abaviazkaŭ — adčyniaje ŭsie soki, što paśla zalivajuć u pakiecie hazety, vykreślivaje zašyfravanyja siarod knižnaha tekstu pasłańni.

Majoj Tacianie na jaje sproby pieradać toje, što dazvolena zakonam, ale nibyta niemahčyma, zychodziačy z realnych umovaŭ, zajaŭlajuć, što «my vašaha muža siudy nie zaprašali».

Pavodle atrymanaha Viktaram Kalejem paśla pieršaha aryštu z MUS adkazu, na Akreścina praduhledžanyja i spalniki, i prahułki, ale «pakul što jany niemahčymyja z techničnych pryčynaŭ». Voś i śpiać u starym korpusie aryštanty na hołych doškach, dy śviažejšym pavietram dychajuć chiba tolki ŭ łaźni.

Sapraŭdnyja hieroi

Kožnuju novuju pieradaču, jak i źjedzieny abied ci pamyŭku ŭ łaźni, Źmicier Daškievič supravadžaje niaźmiennym vyrazam na trasiancy: «Žyźń naładžvajecca». Mianie ŭražvaje hety čałaviek. Svajoj volaj, niepachisnaj vieraj i mocnym charaktaram. Pobač ź im soramna stahnać i žalicca.

Uładzia Siarhiejeŭ čakaje chutkaha sudu pavodle zimovych pradprymalnickich vystupaŭ. I ŭsio adno na čarhovaj akcyi idzie ŭ pieršych šerahach.

Viktar Kalej, jaki ŭ śniežni źviedaŭ akreścinskuju dekadu, a ŭ studzieni pałamaŭ nie biez dapamohi istotaŭ u cyvilnym rebry, zaradžaje ŭsich nas aptymizmam.

Prahramist Pavał Sieviaryn maje zaprašeńni z‑za miažy na pracu, ale śviadoma zastajecca tut.

Kali Viktar pakazvaje mnie čarhovy numar «Nivy» i kaža, što ja staŭ viadomym u śviecie i doma, ja nie zhadžajusia. Ja tolki rabiŭ svaju pracu, da peŭnaha momantu abaraniajučysia statusam žurnalista, pakul nia zdaryŭsia banalny prakoł (praz kolki dzion ja daviedajusia ad advakata, što milicyjanty mieli zahad zatrymlivać usich).

Jany, maje časovyja susiedzi, — voś chto sapraŭdnyja hieroi, jakija tut i ciapier robiać historyju hetaha kraju.

Pehas

Razhladajučy nadpisy ŭ kamery, siarod «Žyvie Biełaruś!», «Džyns za Svabodu» i «Małady front» ja pabačyŭ nadpis «Pehas». U hałavie milhanuła dumka, što zabyŭ tut, za kratami, hety kaniaka‑natchnialnik, što i kaho jon tut spakušaje napisać, što ŭvohule robić u krainie, dzie sudździ nia viedajuć hazety, u jakoj debiutavali huru nacyjanalnaj litaratury, dzie milicyja kułakami i nahami «abaraniaje» pomniki paetam ad uskładańnia kvietak? Uspaminy Bykava, naveli Paviča dy «Žart» Kundery, pračytanyja za kolki načej, upeŭnili, što Pehas zdolny natchniać paŭsiul, a kratami možna pry žadańni atačyć nia tolki žmieńku ludziej, ale i cełuju krainu, a to i pałovu kantynentu. Tolki, jak śviedčyć spadarynia historyja, niaŭdziačnaja heta sprava.

Žyźń naładžvajecca

Za kolki hadzinaŭ da vyzvaleńnia pačała adčuvacca nervovaść achovy. Na vulicy źbiralisia ludzi, što pryjšli nas sustrakać. U kameru zasialili kala dziasiatka dzieciukoŭ. Jany vykazvali respekt apazycyi za madernizacyju kameraŭ i znajoma narakali na Hod zdaroŭja. Raźvitvalisia z nami da 26‑ha.

Na volnym pavietry mianie kolki chvilinaŭ nia słuchalisia nohi i jazyk. «Trymaj kvietki, aryštant» — sustreli kalehi. Paśla karotkaj telefonnaj razmovy z baćkam i sustrečy z Taciankaj, ja kančatkova pačaŭ viartacca da žyćcia.

Za dva tydni, što prabaviŭ na Akreścina, u śviecie šmat čaho źmianiłasia: Muhabe prajhraŭ vybary, kaštany vykinuli śviečki, u Miensku pačali pradavać dekadnyja prajaznyja na čatyry vidy transpartu, a piva «Siabar» stali raźlivać u plastyk. Ništo nie staić na miescy. Zrešty, tak i treba. Žyźń naładžvajecca.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0