Biełaruskija pravaradykały. Ci ŭdałosia vykaranić prajavy nieanacyzmu na našych futbolnych stadyjonach?
Ci možna siońnia pabačyć na stadyjonach svastyki i kielckija kryžy, pačuć pravaradykalnyja łozunhi?
Niečakanyja narviežskija terakty, kali pravaradykalny teraryst Brejvik uzarvaŭ i zastreliŭ dziasiatki čałaviek, mnohich prymusili zadumacca: ci žyvuć ludzi z padobnymi pierakanańniami pobač z nami?
Letaś prajavami nieanacyzmu vyznačyŭsia biełaruski futboł. Niekatoryja pravaradykalnyja futbolnyja feny, jak i Brejvik, nie lubiać emihrantaŭ i hatovyja adstojvać svaje pierakanańni kułakami.
Ci možna siońnia pabačyć na stadyjonach svastyki i kielckija kryžy, pačuć pravaradykalnyja łozunhi? Pra heta ŭ žurnalisckim rasśledavańni «Źviazdy».
AFICYJNA
Prakuratura daručaje karać za ekstremisckuju atrybutyku i prapahandu chulihanstvaŭ na fanackich sajtach.
«U miežach raboty pa supraćdziejańni ekstremizmu siarod futbolnych fanataŭ prakuraturaj Homielskaj vobłaści vyjaŭleny
Načalniku UUS Homielskaha abłvykankama dadziena daručeńnie ab praviadzieńni mierapryjemstvaŭ pa vyjaŭleńni ŭładalnikaŭ i administrataraŭ hetaha
Pa vynikach pravierki da administracyjnaj adkaznaści pryciahnuty śpiecyjalist pa pracy z zaŭziatarami FK «Homiel», jaki raspaŭsiudžvaŭ pradukcyju z vyjavami, jakija prapahandujuć kult hvałtu i žorstkaści.
**********
28 krasavika 2010 hoda na fanackaj trybunie minskaha «Dynama» vyviesili banier z partretam Rudolfa Hiesa, partyjnaha namieśnika Adolfa Hitlera.Adbyłosia heta padčas matča z «Viciebskam». Banier supravadžaŭsia nadpisam «Tvoja žizń dla nas — eto viernosti primier».
Incydent zdaryŭsia za 11 sutak da dnia Pieramohi. Kłub «Dynama» byŭ pakarany štrafam u 245 miljonaŭ biełaruskich rubloŭ (na toj čas kala 79 tysiač dołaraŭ ZŠA).
Nie mienš hučny skandał zdaryŭsia na chatnim stadyjonie barysaŭskaha BATE 14 lipienia minułaha hoda. Praŭda, tut užo tryvohu padniało kiraŭnictva barysaŭskaj družyny, a nie žurnalisty.
Nieviadomyja chulihany padčas matča ź isłandskim «Chabnarfjordziuram» uźniali šyldy ź ličbami 14 i 88 (spałučeńnie hetych ličbaŭ — kultavy simvał nieanacyzmu). Znajści i pakarać pravaradykałaŭ nie zmahli.
Paśla hetych incydentaŭ uzmacniłasia prapusknaja sistema na trybuny stadyjonaŭ. Siońnia pierad matčami pravaachoŭniki zdymajuć na videa siektary i nie dazvalajuć prachodzić na stadyjon z «padazronaj» simvolikaj.
Žurnalist «Źviazdy» ŭziaŭsia pravieryć, ci ŭdałosia takim čynam pieravychavać fanataŭ z ultrapravymi pierakanańniami.
Jak kupić nieanacyscki simvał za 45 tysiač biełaruskich rubloŭ
Historyja z partretam Hiesa — nie adziny incydent, źviazany sa skandalnymi banierami fanataŭ
Ale toj ža samy banier uspłyŭ 19 lutaha 2011 hoda ŭ Ispanii, dzie handbolnaje
Tamu, naviedvajučy ŭ miežach žurnalisckaha rasśledavańnia matčy čempijanatu Biełarusi pa futbole, mienavita dynamaŭskaja trybuna vyklikała ŭ žurnalista «Źviazdy» najbolšuju cikavaść.
Takim čynam, žnivieńskaja hulnia pamiž minskim «Dynama» i žodzinskim «Tarpieda» na stadyjonie ŭ Kuncaŭščynie.
Na fanackaj trybunie minčukoŭ — nivodnaha abraźlivaha baniera. Za 90 chvilin hulni nie prahučała nijakich ekstrymisckich łozunhaŭ. Toje samaje tyčyłasia i tarsidy z Žodzina.
Kab nie adziny niuans. U pierapynku pamiž tajmami na šaliku (ci «ružy», jak hety atrybut nazyvajuć na słenhu) u adnoj z fanatak
Moža, heta staraja atrybutyka i nabyć takuju siońnia niemahčyma?
Kab pravieryć heta, na nastupny dzień paśla zhadanaha matču ja vypraviŭsia na rečavy rynak staličnaha stadyjona «Dynama», padyšoŭ da pieršaha handlovaha punkta z fanackaj atrybutykaj, jaki trapiŭsia, — «Spartyŭnaja vopratka». (Svoj pachod ja niezaŭvažna filmuju na videakamieru.) Tut pradajucca šaliki i futbołki ź simvolikaj roznych biełaruskich i zachodniejeŭrapiejskich kłubaŭ.
— Šalik
— Moža, u vas jość «ruža» z vyjavaj kielckaha kryža? Ja bačyŭ takuju na futbole…
— Nie viedaju, vam, napeŭna, patrebna «chulihanka», — pakazvaje žančyna jašče dva varyjanty dynamaŭskich šalikaŭ, jakija nie visiać na bačnym miescy. — Jość zvyčajnaja, jość šaŭkovaja.
Trasca mnie ŭ bok! Abodva šaliki i sapraŭdy «ŭpryhožany» nieanacysckimi kielckimi kryžami, na abodvuch nadpis «DINAMO CHOOLIHAN» i niekatoryja niehazietnyja łozunhi. Pa słovach pradavački, što takoje kielcki kryž, jana nie viedaje, a šaliki takija, pa jaje infarmacyi, pryvoziać «ci to z Rasii, ci to z Polščy». Inšaj atrybutyki z kielckim kryžam na hetaj «kropcy» nie pradavałasia.
Addaju 45 tysiač i nabyvaju na pamiać šaŭkovuju «chulihanku».
Rablu vysnovu, što nabyć atrybutyku ź nieanacysckaj simvolikaj siońnia mahčyma prosta na rynku.
Stały zaŭziatar minskaha Dynama: «Pravaradykalnyja prajavy — heta dziacinstva i junacki pratest»
Kala adnoj ź biletnych kas stadyjona «Dynama» fatahrafuju nalepku, na jakoj — nazva adnoj z fanackich hrupovak minskaha «Dynama» (BLUJe WHITJe WILL). Nadrukavany i adras ich
Stvareńnie raznastajnych fanackich hrupovak (ci tak zvanych «firmaŭ») — narmalnaja mižnarodnaja praktyka.
Ale forum BLUJe WHITJe WILL spadabajecca nie kožnamu prystojnamu čałavieku.
Siarod roznaj infarmacyi sustrakajucca vidavočnyja prajavy nieanacyzmu: naprykład, fotazdymki, na jakich «zihujuć» (uskidvajuć pravuju ruku, jak esesaŭcy).Taksama na forumie źmieščany kałaž z radykalnym tekstam «My tie, kto svoju pravotu dokazyviet kułakami», spasyłki na abraźlivyja fotazdymki ŭ adras «ž…» (jak akazałasia, tak niekatoryja fanaty nazyvajuć prychilnikaŭ babrujskaj «Biełšyny») i h.d. Jašče na forumie źmieščany svastyki, stylizacyi pad kielcki kryž i mnohaje inšaje.
Adnak takija pravaradykalnyja schilnaści nie tyčacca absalutna ŭsich fanataŭ minskaha «Dynama». Na niekatorych
Sustrakajusia žyŭcom z daŭnim zaŭziataram
—
Cikavaje supadzieńnie, ale padčas matča «Dynama» — «Tarpieda» na niejtralnaj trybunie ja paznajomiŭsia z zaŭziataram
— Dali ŭ ruki — ja i trymaŭ. Tam ža nie było napisana, što heta namieśnik Hitlera. Tolki partret i daty žyćcia. Chalera jaho viedaje, chto heta, — uzhadvaŭ Andrej. — Raz dali — značycca, niechta narmalny. A tut vuń jaki kipiež padniaŭsia. Paśla hetaha na fanackuju trybunu pierastali chadzić siabry, maŭlaŭ, tam šmat małaletak, i ja staŭ chadzić na zvyčajnuju trybunu…
Fotazdymki i pieśni ultrapravych fenaŭ «BATE» svabodna «visiać» u internecie
Ci była letašniaja demanstracyja ličbaŭ 14/88 adzinkavym vypadkam chulihanstva ŭ vykanańni fenaŭ barysaŭskaha «BATE»?
Sioleta ja nieadnojčy naviedvaŭ matčy z udziełam
Ale prajaŭ nieanacyzmu na trybunach nie zaŭvažyŭ: ni rasisckich kryčałak, ni simvoliki, zabaronienaj UEFA.
Padčas niekalkich chatnich matčaŭ «BATE» ja paprasiŭ barysaŭskich fatohrafaŭ całkam adfilmavać fanackija siektary. Ale ničym padazronym trybuny nie vyznačylisia.
Prahladaju papularnuju
Na ścianie supołki, kab usie bačyli, ja źmiaściŭ post: «Cikava, siarod
Ihar Ja.: Viadoma, zastalisia! A kudy jany pavinny byli padziecca?
Jaŭhien Vałošyn: Ale na stadyjonach niama nijakaj nieanacysckaj simvoliki. Što,
Andrej Ł.: Paprostu fanaty BATE (jakija nacy) nie chočuć škodzić kłubu i razumiejuć, što
Alaksandr N.: Ty zusim zdurnieŭ? Našto takija temy ŭ internecie padymać? Ci ty čakaŭ, što zaraz tabie tut poŭny śpis vykładuć?
Jašče adzin udzielnik supołki skinuŭ mnie spasyłku na barysaŭski
Pieršaja kampazicyja barysaŭskich repieraŭ, jakuju zaŭvažyŭ, nazyvajecca «Ziha». Jak užo pisałasia, tak na fanackim słenhu nazyvajuć hitleraŭskaje vitańnie — ruka, uskinutaja ŭhoru, z vyprastanaj dałońniu.
Pryviadu ŭryvak z kampazicyi «Ziha»:
«Zihu» vsiem pravym i priedannym komandie fanam,
Tiem, kto kollekcionirujet na tiele šramy,
Zajadłym chulihanam, kto idiet po tiemie s nami
Šah za šahom, noha v nohu, stałkivajaś družno łbami…
Razhladajučy fotaalbomy tych
Čamu na biełaruskich stadyjonach u radykałaŭ amal niama šancaŭ?
Nazirajučy z trybun za matčami čempijanatu Biełarusi pa futbole (chto b ni hulaŭ), vy naŭrad ci sutykniaciesia z prajavami nieanacyzmu. Dy i ci mahčyma heta, kali časam na piaciarych futbolnych fanataŭ prychodzicca adzin śpiecnazaviec, jaki pilna sočyć za paŭpustym siektaram. Pry hetym ciabie, fanat ty ci prosty zaŭziatar, u łob zdymajuć na videakamieru. Jak zeka ŭ viaźnicy.
Tak, na matčy FK «Minsk» i hrodzienskaha «Niomana», jaki prachodziŭ na staličnym stadyjonie «Dynama» 31 lipienia, prysutničała kala 60 fanataŭ ad haspadaroŭ i kala 40 fanataŭ ad haściej. Plus sotni rachmanych zaŭziataraŭ na trybunach. I heta na stadyjonie, jaki źmiaščaje pad 40 tysiač čałaviek! Naturalna, navat samy zaciaty pravaradykalny ekstrymist dziubu ŭ takich umovach asabliva nie vysunie. Adnak heta nie aznačaje, što niekatoryja chulihany nie vynošvajuć u hałovach pravaradykalnych idej.
U pieršym tury futbolnaha čempijanatu Biełarusi adzin z fanataŭ FK «Minsk» vybieh na pole. Fotaabjektyvy zafiksavali na šyi ŭ chulihana ŭpryhožańnie, stylizavanaje pad «Žalezny kryž» — jašče adzin atrybut nieanacystaŭ, jaki karystajecca papularnaściu ŭ hrupoŭkach amierykanskich, anhlijskich, niamieckich i navat manholskich pravaradykałaŭ.
Tamu dapuskaju, što siarod zaŭziataraŭ mnohich biełaruskich futbolnych kłubaŭ jość prychilniki pravaradykalnych idej. Ci chacia b tyja, što hetym idejam spačuvajuć.
Feny roznych futbolnych kłubaŭ («
Ale ci vykaranilisia jany ŭ niekatorych z hałoŭ?
Samaja masavaja fanackaja bojka zdaryłasia pamiž «fa» i «antyfa»?
Ci moža biełaruski futbolny chulihan učynić biesparadki i arhanizavać paboišča? Kali vy dumajecie, što nie, to pamylajeciesia.
Videazapisy arhanizavanych u Biełarusi «stykaŭ»(tak fanaty nazyvajuć bojki ścienka na ścienku pamiž roznymi hrupoŭkami) vyviešvajucca ŭ internecie. I paśla prahladu niekatorych bojek razumieješ, što pierałomy, kroŭ, reanimacyi — usio heta možna raspavieści i pra biełarusaŭ.
30 žniŭnia 2009 hoda niepadalok ad Doma miłasernaści ŭ stalicy zdaryŭsia adzin z samych žorstkich «stykaŭ» u historyi biełaruskaha futboła. Prynamsi, tak hetuju bojku aceńvali niekatoryja čynoŭniki ź Ministerstva ŭnutranych spraŭ. Hrupoŭka futbolnych
Futbolnyja chulihany abodvuch kłubaŭ vystrailisia ŭ šerahi i pad kryki «Zabi, tušy!» syšlisia ŭrukapašnuju. Palacieli dymavyja fajery, sypalisia ŭdary i noh, i ruk. Pa tych, chto straciŭ ad aplavuch raŭnavahu, taptalisia.
Videakamiera fiksavała, jak niekatoryja akryvaŭlenyja futbolnyja chulihany, skurčyŭšysia, lažali na bruku. Niechta byŭ biez prytomnaści. U vyniku niekatoryja ŭdzielniki «styku» trapili ŭ špitali. Niekatorym spatrebiłasia reanimacyja…
U minułym siezonie staličny «Partyzan» vylecieŭ u pieršuju lihu futbolnaha čempijanatu. Ale
18 červienia hetaha hoda jany sarvali kancert ultrapravych vykanaŭcaŭ u minskim kłubie «Sałtajm». Darečy, vystupać tam pavinny byli i repiery z barysaŭskaha hurta
A 10 lipienia fanaty «Partyzana» i «Dynama» znoŭ pabilisia, pobač sa stadyjonam
Ci śviedčyć hetaje fanackaje supraćstajańnie pra toje, što z futbolnych trybun radykalizm pierakidvajecca na vulicy? Mierkavańnie na hety kont žurnalistu «Źviazdy» vykazaŭ adzin z zavadataraŭ chulihanskaj hrupoŭki «MTZ» R.
Dla hetaha čałavieka vuličnyja bojki za honar svajho kłuba — svojeasablivy maralny adpačynak ad biznesu. Chłopiec pryjechaŭ na sustreču ŭ aŭtamabili kłasa luks.
Na majo dziva, chulihan z antyfašysckaj hrupoŭki nie staŭ abvinavačvać «vorahaŭ» u schilnaści da nacyzmu i skardzicca, što Biełaruś patanaje ŭ «karyčnievaj čumie».
«Adnamu z našych praparoli bok, adnamu z „nacy“ prabili hałavu»
— Ja liču, što sapraŭdnych fašystaŭ u nas amal niama. Rasisckija simvały na trybunach — heta była banalnaja moda, — dzielicca futbolny chulihan R. ułasnymi vysnovami. — A zaraz situacyja mianiajecca. U Zachodniaj Jeŭropie novaja moda — na antyhłabalizm. Mnie zdajecca, što heta pryjdzie i da nas.
Ja nie liču siabie idejnym antyfašystam. Choć takich siarod futbolnych chulihanaŭ našaha kłuba chapaje. Dla mianie važnyja kolery majho kłuba.
Ja taki ž, jak i mnohija inšyja žychary našaj krainy, jakija nie vitajuć idej Hitlera. Bo jak mnie moža heta padabacca, kali moj dzied vajavaŭ na ŭsich mahčymych vojnach i byŭ paŭsiul hierojem? Dy i prablem z emihrantami ŭ Biełarusi niama.
Voś u Rasii chapaje pryčyn dla nieanacyzmu. Niadaŭna ja pravioŭ u aeraporcie «Šaramiećjeva» try hadziny. I mianie biespryčynna abrazili
— Ale i ŭ Biełarusi supraćstajańnie «nacy» i «antyfašystaŭ» isnuje. Ja sam bačyŭ, jak u 2005 hodzie parezali chłopca na antyfašysckim kancercie…
— Takoje časam zdarajecca. Miesiacy dva tamu, naprykład, našy chłopcy ŭ mikrarajonie Uručča adsačyli niekalkich «banoŭ» (tak antyfašysty nazyvajuć fanataŭ, jakija ličać siabie «nacy». -Aŭt.). Tyja dastali nažy. Adnamu z našych praparoli bok, daviałosia zašyvać. «Banoŭ» žorstka źbili, adnamu ź ich prałamali hałavu… Ale takoje zdarajecca niačasta, tamu što ŭ Biełarusi za ŭdar pa tvary možna atrymać termin. Voś u Rasii… Ja ŭdzielničaŭ u mižnarodnych bojkach i viedaŭ traich
U nas takoha niama. Ja liču, što kali ŭ nas i adbyvalisia adzinkavyja akcyi suprać antyfašystaŭ, dzie rezali ludziej, heta chutčej za ŭsio rabili niebiełarusy.
— Vaša fanackaja hrupoŭka taksama vyhladaje radykalnaj. Adzinaje vidavočnaje adroźnieńnie ad tak zvanych «banoŭ», što vy kateharyčna nie prymajecie nieanacysckich idej…
— Tak.
— Ci mohuć ad futbolnych chulihanaŭ paciarpieć vypadkovyja ludzi?
— Heta vyklučana.
Chulihanaŭ cikavić spartyŭny azart. Bojki adbyvajucca vyklučna z padobnymi sabie.Tamu pieravažnaja bolšaść dalokich ad futboła ludziej pra nas uvohule nie viedaje. Ja nie čuŭ pra vypadki, kali ad futbolnych chulihanaŭ u Biełarusi niechta surjozna paciarpieŭ…
Fanaty inšych kłubaŭ, ź jakimi mnie ŭdałosia parazmaŭlać, pahadžalisia, što «styki» ŭ Biełarusi zdarajucca, ale ich farmat — «fa» suprać «antyfa» — pačynaje hublać aktualnaść.
— U Zachodniaj Jeŭropie bjucca za kolery svajho kłuba, a nie za palityčnyja pohlady. Tak budzie i ŭ nas. Tolki da nas dachodzić, jak da žyrafy, — adznačyŭ adzin z fenaŭ minskaha «Dynama».
***
Ciaham padrychtoŭki hetaha žurnalisckaha rasśledavańnia ja pierakanaŭsia, što tyja nieanacysckija skandały, jakija ŭ minułym futbolnym siezonie trapili ŭ presu, — heta tolki častka rečaisnaści.
Jak bačycie, atrybutyku ź nieanacysckaj simvolikaj nieskładana kupić na biełaruskim rynku, a pravaradykalnaja ideałohija raźvivajecca na niekatorych
I heta tolki futbolnaja śfiera.
Pry hetym jak tolki pravaachoŭnyja orhany ŭstalavali tatalny kantrol za trybunami, nieanacysckija łozunhi adsiul źnikli. Ale ci źnikli dumki i pravaradykalnyja pierakanańni niekatorych fenaŭ?
I chto viedaje, ci nie vynošvaje niechta z prychilnikaŭ nieanacyzmu
Fota aŭtara, haziety «Priessboł» i z sacyjalnych sietak.
-
Illa Andrejeŭ: Starajusia bačyć mahčymaści, jakija dała nam vymušanaja emihracyja
-
«Ja nie chaču ŭ zahončyk biełaruščyny». Knyrovič adkazaŭ na krytyku za ŭdzieł u kancercie na Dzień Rasii
-
Fiaduta pra Aŭtuchoviča: U dvoryku «Amierykanki» jon uparta rabiŭ praktykavańni, imknučysia padtrymlivać siabie ŭ formie
Kamientary