Vinceś Mudroŭ. Najnoŭšy kryŭski imieńnik

Vinceś Mudroŭ

Najnoŭšy kryŭski imieńnik

Nia viedaju — jak kamu, a mnie ź dziacinstva nie padabałasia majo imia — Viktar. Užo ŭ stałym vieku, razhladajučy, tak by mović, jahonuju semantyku, jaho adpaviednaść svajoj natury, ja kožnaha razu adčuvaŭ, što hetaje imia nie majo i što jano vypała mnie niejkim niedarečnym čynam. Zrešty, tak jano i było: imia naradziłasia nie ŭ baćkoŭskich hałovach, a ŭ zašmalcavanaj vajskovaj furažcy, a tamu i było adrynuta dušoju.

Na nastupny dzień pa maich narodzinach — a naradziŭsia ja ŭ Połacku — baćka moj, małodšy lejtenant Savieckaj Armii, pryjšoŭ na słužbu ź dźviuma plaškami harełki, aficery pavinšavali jaho z naradžeńniem pieršynca, uziali pa čarcy i pa staroj armiejskaj zaviadzioncy stali padbirać imia. Dziela hetaha napisali na papierkach ułasnyja imiony, kinuli papierki ŭ furažku, i baćka z nastrunienaj uśmieškaj na tvary vyciahnuŭ Viktara. Paśla taho majmu “chrosnamu”, pad uchvalnyja vokličy prysutnych, daviałosia šybavać u kramu jašče pa dźvie plaški.

I voś, praciaŭšysia ŭ niapoŭnyja 18 hadoŭ biełaruskim ducham, ja musiŭ pahłybicca ŭ nietry anamastyki i šukać svajmu imiu biełaruski adpaviednik. Kali b na toj čas pad rukoj byŭ “Rasiejska-kryŭski słoŭnik” Łastoŭskaha, ja b, vidać, achryściŭ siabie Viktusiom, ale pra toj słoŭnik u 1971 hodzie nie było j počutu, tamu daviałosia pierabrać šmat varyjantaŭ, až pakul na vočy nie patrapiła nazva apovieści Barysa Mikuliča “Žyćciapis Vincesia Šastaka”. Imia Vinceś łahodziła słych svaim miakkim kančatkam, jaki etničnyja rasiejcy nia ŭ stanie vymavić (rasiejcy zaŭsiody kažuć: Vinces), da taho ž jano zachoŭvała pačatak pieršarodnaha imia, i, hetkim čynam, uletku AD MCMLXXI u Biełarusi na adnaho Vincesia stała bolš.

Biełarusizacyja imionaŭ naahuł sprava nia ź lohkich. Pamiataju, svojčas šmat pakutaŭ na hetaj nivie źviedaŭ Siaržuk Sokałaŭ-Vojuš — tady jašče prosta Siarhiej Sokałaŭ. Jamu taksama mulała jahonaje imia, i jon sprabavaŭ nadać jamu kryŭskaje hučańnie. “Siery, Sierhuś, Seržant…” — dzień da nočy marmytaŭ małady paeta, narešcie pajechaŭ u Miensk, pa kansultacyju da Vincuka Viačorki, ale i toj nia daŭ rady źbiełarusić Siarhieja.

I voś adnojčy jon uvaliŭsia da mianie ŭ kampanii jašče adnaho Siarhieja — Dubaŭca, kab adviedać Anatola Sidareviča, jaki pryjechaŭ ź Miensku dy zachvareŭ i lažaŭ na majoj kanapie. My ŭčatyroch stali abmiarkoŭvać sokałaŭskuju prablemu, niečakana za levym vucham u mianie štości ščoŭknuła, mazhi praśviatleli, i ja hučna pramoviŭ: “Siaržuk!” Zapanavała niajomkaja cišynia, jakuju parušyŭ spadar Sidarevič: “Dy što vy, blacha... siar dy jašče i žuk...” Paśla takich słovaŭ dziadźka Anatol chvaravita kašlanuŭ i kulnuŭsia na levy bok.

Na nastupnym tydni paet, uzdychnuŭšy, pierapytaŭ: “Dyk, kažaš, Siaržuk?”

“Siaržuk”, — pierakanaŭča prahuhnieŭ ja ŭ adkaz.

“Proźvišča voś tolki rasiejskaje, — praciahvaŭ siabruk, — treba niejki biełaruski prydomak… Jak na tvoj słych — Sokałaŭ-Vojuš — hučyć?”

“Hučyć, — kažu, — a Vojuš, heta adkul?”

“Matčyna proźvišča, — sucišna pramoviŭ Siaržuk i, pamaŭčaŭšy, dadaŭ: — Prodki maje, niajnačaj, byli vojami”.

A jašče praz paru tydniaŭ — na kalendary byŭ 1983 hod — my ź Sieržukom Sokałavym-Vojušam pajechali ŭ stalicu, na seminar maładych piśmieńnikaŭ. U pieršy ž seminarny dzień, pabačyŭšy ŭ Sieržukovych rukach sšytak, u jaki siabruk zapisvaŭ roznyja bziki i chochmy, ja vialikimi litarami napisaŭ na vokładcy: “Sšytak Sieržuka Sokałava-Vojuša”. Udzielniki seminaru raz za razam pieračytvali nadpis i ŭ rešcie rešt pryznali takoje imia hienijalnym. Na treci dzień u Karališčavičy, dzie adbyvałasia impreza, zavitaŭ spadar Sidarevič. Pačuŭšy, što jahonaha navapołackaha znajomca ŭsie skroź nazyvajuć “Siar dy jašče i žukom”, jon tolki skrušna pachitaŭ hałavoju. A dzieści pry kancy vaśmidziasiatych Sieržuki pajšli płojmami i jmia hetaje stałasia adnym z samych papularnych u asiarodku biełaruskaj moładzi.