Oj, maroz-maroz!..

 Oj, maroz-maroz!..

Pieršaja zima treciaha tysiačahodździa, što da apošnich dzion ździŭlała nas svaim łahodnym, kaladna-dekaratyŭnym charaktaram, z dakładnaściu da naadvarot abychodzicca z rasiejcami: navat karennym sibirakam niama z čym paraŭnać sioletnija biasčynstvy Dzieda Maroza. Asablivaj uvahaj hetaha niemaładoha džentelmena karystajucca Kiemieraŭskaja vobłaść, dzie marazy dasiahali 57 hradusaŭ, a taksama Krasnajarščyna – na jakich 10 rysačak termometra mieniej.

Prymorski kraj, aprača takoha padarunku pryrody, atrymaŭ šče j kaladnyja vinšavańni ad rodnaj ułady. Tam kala 90 tysiačaŭ čałaviek na Novy hod mieli mahčymaść studzić šampanskaje kala batarejaŭ centralnaha aciapleńnia. Paŭstaje charakternaje dla rasiejskaj intelektualnaj tradycyi pytańnie: “Za što?”

Na dumku rehijanalnaha kiraŭnika kamitetu pa nadzvyčajnych sytuacyjach Uładzimiera Baškirava, rehijon moh by bieź pieraškodaŭ pieražyć adnu z najsuvoršych zimaŭ za apošnija kolki dziasiatkaŭ hadoŭ, kali b elektrastancyi svoječasova pakłapacilisia pra zapasy vuhalu (a mo dziaržava pavinna pakłapacicca pra zapasy vuhalu dla elektrastancyjaŭ?). Tak ci inakš, jašče j siońnia sytuacyja tam zastajecca składanaj. Na minułym tydni kala 15 tysiačaŭ žycharoŭ Prymorskaha kraju mieli ŭ kvaterach nia bolej za 6 hradusaŭ ciapła, što było vyklikana šmathadzinnaj adsutnaściu elektryčnaści, ad čaho, adpaviedna, stała kałom i systema centralnaha aciapleńnia. Hetkaha ž kštałtu sytuacyja pahražaje j stalicy rehijonu, Uładzivastoku, dzie žyvie dobraja pałova nasielnictva kraju. A marazy, miž inšym, siahajuć za 30 hradusaŭ, choć i Cichi akijan pobač...

Zony biady ŭtvarylisia pa ŭsioj Rasiei, dzie zdaralisia avaryi na systemach zabieśpiačeńnia ciapłom. Naprykład, u Novasibirsku adbyłosia zamarožvańnie systemy centralnaha aciapleńnia ŭ 24 šmatpaviarchovikach. Ichnym žycharam ciapier pryjdziecca čakać ciapła, badaj, da leta. Niama prablemaŭ tolki tamaka, dzie na hetuju zimu prypali vybary ŭ miascovyja orhany ŭłady, naprykład, u Omsku, Chabaraŭsku, na Čukotcy (u Rasiei abłasnych kiraŭnikoŭ pryznačaje nie prezydent, jak u nas, a ludzi sami vybirajuć hałasavańniem).

Uva ŭsioj Sibiry — u Bijsku, Krasnajarsku, Novakuźniecku — stali ŭzryvacca damy. Nia chočučy zamiarzać, ludzi ratujucca hazam i jakich tolki samapalnych systemaŭ abahravańnia nie naprydumlali. Ciapier heta ŭsio lacić u pavietra, zabirajučy dziasiatki žyćciaŭ.

Inšaja prablema Rasiei — biedaki, zbolšaha staryja, jakim adklučyli haz za niavypłaty. Takich niabohaŭ, jakim niama čym płacić za kvateru, — dziasiatki ŭ kožnym sibirskim kvartale. Z žabraka saročki nie ździareš — jany zmahajucca za žyćcio, jak mohuć. I voś užo ŭ Błahavieščansku ludzi ledźvie nie linčujuć dziadka-adklučenca, znajšoŭšy ŭ jaho ŭ kvatery hazavuju plitku, padpolna padłučanuju da hazavaje sietki praz šlanh ad pralnaj mašyny. Bajacca vybuchu!

U samyja marazy spyniłasia praca ŭsialakich ustanovaŭ, ludziam nie rekamendavali vychodzić z damoŭ, vulicy pazamiatała. Ahulnuju kolkaść zamierzłych možna budzie vyznačyć tolki ŭviesnu, kali rastanuć hurby śniehu — ciapier medyčnyja słužby kažuć, što marazy ŭ Sibiry pryviali da śmierci nia mienš čym 140 čałaviek. Dramatyčnaja sytuacyja skłałasia i ŭ Manholii, u kitajskich Unutranaj Manholii i Mańčžuryi, u Karei, Tybecie — marazy apanavali ŭvieś centar Azii. Tamaka taksama ŭ ludziej skančajucca prypasy, a padvoz praduktaŭ niemahčymy z-za niazvykłaj dla hetych krajoŭ ściužy.

Siarod tych, chto ciapier mierźnie na nieahladnych sibirskich razłohach, jość i našyja suajčyńniki. Nie sakret, što im ciažej, čym tamtejšym rasiejcam — našyja ž z malenstva niepryvyčnyja da takoha choładu. Jak tam zimujecca sioleta ŭ Sibiry — vyrašyli my spytacca ŭ ich.

Zhareŭ univermah

Uładzimier Hałuza, Novasibirsk, prezydent Biełaruskaha kulturnaha tavarystva: «Zaraz marazy krychu pamienšali – 20 hradusaŭ zamiest raniejšych 40. U toj častcy horadu, dzie ja žyvu, aciapleńnie nie źnikała, a ŭ inšych dasłoŭna abmiarzali batarei. Ludzi, kab niejak sahrecca, stavili buržujki j elektryčnyja abahravalniki... A zusim niadaŭna daščentu zhareŭ trochpaviarchovy Centralny ŭnivermah – kažuć, ad pieranapružańnia ŭ elektryčnaj sietcy. A my što? My razam z ukrainskaju supołkaj śviatkujem Kalady».

U Akademharadku ciopła

Ludmiła Dubień, Novasibirsk, doktarka-bakteryjolah: «My ŭ Akademharadku žyviem, u nas aciapleńnie nie adklučali, dyk ciopła ŭ kvatery, hradusaŭ 25. Dačka maja ŭ inšym rajonie žyvie – u ich taksama hradusaŭ 18 u kvatery...»

Hrejemsia nad avaryjaj

Siamja Rudakovych, nastaŭnikaŭ historyi, Irkuck: «Tut vielmi chałodna. U piatnicu zranku było 44, unačy siahaje da 48-mi. Temperatura ŭ kvaterach – kala 10 hradusaŭ. U našaj krychu ciaplej: my žyviem na 1-m paviersie, a ŭ padvale, prosta pad nami, adbyłasia avaryja, haračuju vadu prarvała. Voś my i hrejemsia... Što robiać ułady dziela palapšeńnia sytuacyi z aciapleńniem? Nia viedajem, nia čuli ničoha hetkaha. Adzinaje, što pa horadzie abvieščanaje nadzvyčajnaje stanovišča, usie vielmi pilna sočać, kab z-za hetych marazoŭ nia zdaryłasia jakoj biady, tak što pažaraŭ niama».

U nas na poŭdni

Alaksandar Macukievič, biznesmen, dyrektar transpartnaha ahienctva «TransM», Chabaraŭsk: «Uvohule, usio nia tak zmročna, jak malujuć niekatoryja srodki masavaj infarmacyi. Viadoma, jość harady, dzie ludzi siadziać biaz pracy, dzie niama vyhadnych vytvorčaściaŭ, elektrastancyjaŭ ci rudnych kapalniaŭ abo najbujniejšyja pradpryjemstvy zbankrutavali. Nu, to tam byvaje, što i zusim nia palać, a ludzi pakidali šmatpaviarchovyja damy dy pierabralisia ŭ chatki, «uramianki» navat. Na Poŭnačy dyk niekatoryja harady zusim puściejuć. Ale zbolšaha my žyviem niabłaha, navat vielmi niabłaha ŭ paraŭnańni z tym, što ja bačyŭ dva hady tamu ŭ Biełarusi. U nas na poŭdni chto zarablaje, toj žyvie. Ludzi budujuć sabie damy i staviać u ich aŭtanomnyja systemy aciapleńnia. Dyj marazy vialikija ŭ nas redkaść – tak, hradusaŭ 30 ad siły».

A.S.