Rabi pilna — i tut budzie Horadnia

Letuciennaja, mitapaetyčnaja duša biełarusa ciahniecca najbolš da rečaŭ niedasiahalnych, arystakratyčnych, uźniosłych. Pastaviŭšy ŭ dumkach kryž na aprykrym ziamnym žyćci, u jakim, kruci nie kruci, Boh niaroŭna dziele, duša taja rviecca ŭ vyšyniu, da zorak, nieziamnych cnatliva-raspusnych pryhažuniaŭ, domu z vysačeznym, kab Brusel byŭ vidać, mezaninam. I, viadoma, da Vilni.

Jašče Brodzki trapna zaŭvažyŭ: «Miečtať, ukryvšiś s hołovoj, — o polskich baryšniach, k primieru». Ci heta jon nie pra biełarusaŭ? Ale pra Vilniu dyk dakładna. Takaja sałodkaja, badaj saładžavaja navat, Ty, o naša staradaŭniaja kryvickaja stalica. Tak lohka dychajecca na vuzkich majdeborska-hatyčnych vułkach tvaich. U tvajoj Vostraj Bramie tak choraša malicca za Baćkaŭščynu i budystu, i pahancu, i siabru stepaŭ kałmyku. A jak źviniać u kišeni załatyja talery, to i da «Maksymy» zavitaješ. I sam charošy, i Vilnia, viečna maładaja, spakuślivaja, naskaja! Da bydła tutejšaha dyk i nie viartaŭsia b.

Ale za Hudahajem, śviaščennym hajem staražytnych hudaŭ, pačynajecca šeraja imža, štodzionnaść i tatalitaryzm. Maješ racyju, tak — my viartajemsia na Radzimu. U inventary ŭzornaha sacyjalistyčnaha majontku «Biełaruś» vyjaŭlajecca tolki adzin Horad — vialiki, ale z abłasnym losam, — jaki, badaj, zasłuhoŭvaje krychu ŭvahi. Užo sama nazva jaho ŭryvajecca dysanansam u spradviečnuju pejzanskuju idyliju.

Mienš letucienna-mitapaetyčny narod moh by ŭchapicca za takuju fakturu i pasprabavać zrabić z Horadni cukierku. Ale siudy bolš nia jeduć, jak hadoŭ 30 tamu, maładyja idealisty. Zacisnutaja ŭ hnojny apendyks pamiž dvuma nataŭskim psami-rycarami, Horadnia pacichu dehraduje.

Dajšło da taho, što ciahniki ź Vilni na Zachad staranna abminajuć jaje pa admysłova pabudavanaj čyhuncy praz Šeštakiaj — kali takoje było? Taježny tupik.

Nidzie bolš u Biełarusi nia ŭbačyš stolki ŭlotak RNIE, jakija niejkim fenamenalnym (o, postmadern!) čynam mirna ŭžyvajucca z tutejšymi «siłavikami» ŭsich viedamstvaŭ — jak praviła, ščyrymi kresovymi katalikami, jakija vierna słužać Aktualnamu Stanovišču. Moža, jany i klejać panura-sumlenna pa načach tyja ereniešnyja ŭlotki — abaviazak Słužby! Adtočanaje stahodździami krasovaje majsterstva prystasavańnia.

Chutčej za ŭsio, Mickievičaŭ major Płut byŭ rodam z Horadni (Sk-la, Aš-aŭ, Ł-dy). Tamu što hałoŭny ideolah pucinskaha zamireńnia Čačni ŭ Rasiejskaj Dumie — taksama ščyry krasaviak z Čyrvanaściažnaj

H-skaj huberni imia tav. Muraŭjova.

Samy vialiki plus Horadni (jon ža strašenny minus u vačach maładych idealistaŭ) u tym, što, kab trapić tudy, nia treba pradjaŭlać pašparcinu z «Pahoniaj» na vokładcy («Obłožku śnimitie, požałujsta») pilnamu pamiežniku. Ale pry sapraŭdy pilnym ahladzie vyjaŭlajucca i inšyja, drabniejšyja. Naprykład, što Horadnia, prynamsi, trojčy ŭ svajoj historyi była faktyčnaj stalicaj Rečy Paspalitaj — pry Kazimieru (u druhoj pałovie XV st.), Ściapanu Baturu i akurat pierad skonam hetaj samaj Rečy — pry karalu Stasiu. Što bieźlič jakija budynki, fakty i artefakty tut byli pieršymi ŭ Kryviččynie-Litvie — hazeta, teatar, bataničny sad i kuča inšaj drabiazy. Što tutejšyja zamki, Stary i Novy, u adroźnieńnie ad vilenskaha navarobu, — aŭtentyčnyja, jak lubiać u nas kazać. Što mienavita tut, a nia ŭ Vilni, raz-poraz pravodzilisia sojmy Rečy. Rečy, rečy… Čaho vartyja rečy ŭ Krainie Mrojaŭ? U Karaleŭstvie Biełaruś, stalicaj jakoha moža być tolki Vilnia…

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0