Andruś Horvat. Moj sałodki strach intravierta i šyzoidnyja situacyi z dvuchmoŭjem

«Abmiarkoŭvajcie ŭ sacsietkach», — kaža spadar Dyńko pad svaim artykułam «Poŭny pierachod» ci «razmaŭlaju pa-biełarusku nie ŭvieś čas»? Jakaja taktyka biełarusizacyi pravilnaja. Nu ok, tak i być.

Raskažu vam historyju pra svajo dvuchmoŭje.

Try hady tamu ja pračnuŭsia z dumkaj, što pačnu razmaŭlać pa-biełarusku.

Pajšoŭ u kaviarniu «Ŭ». Ź nie samym ćviordym «č» (kab pa-biełarusku, ale nie vielmi zaŭvažna) vymaŭlaju:

— Mnie čaj čorny.

A dziaŭčyna takaja:

— Z cukram?

Ja razhubiŭsia, pačaŭ mykać. Jana padumała, što ja nie razumieju biełaruskuju i pierakłała:

— S sacharom?

Mnie z cukram chaciełasia, ale ja piŭ z sacharam i vioŭ unutrany dyjałoh z refleksijami. Refleksii vynieśli vierdykt, što ja haŭno, i ja ź imi pahadziŭsia.

Niejkim rankam ja adčuŭ bolšuju śmiełaść i paabiacaŭ sabie, što ŭvieś dzień budu razmaŭlać tolki pa-biełarusku. Ale schitryŭ i abiraŭ słovy, suhučnyja z rasijskimi.

«Adzin žeton».

«Vychodzicie?»

Pa hetym pryncypie kupiŭ sini «ŭinstan» zamiest čyrvonaha. Na čyrvony śmiełaści nie chapiła.

Pieršy sapraŭdny dzień, jaki ja pražyŭ pa-biełarusku, adbyŭsia ŭ Biełastoku. My tudy pajechali z Anhielinaj — dziaŭčynaj z manastyra, jakaja mnie padabałasia. Kali vyjšli z maršrutki, ja adrazu pierajšoŭ na biełaruskuju. Było lohka i pryjemna. Jana — pa-rasijsku, ja — pa-biełarusku. Usie ścieny kudyści źnikli.

A viarnulisia dadomu — i mianie iznoŭ zakliniła. Anhielina padaryła zbornik vieršaŭ Baradulina.

— Počiemu ty v Biełarusi nie hovoriš po-biełorusski?

Da pajezdki ŭ Biełastok ja byŭ upeŭnieny, što nie havaru pa-biełarusku praz strach vydzialacca, jaki vydajuć kožnamu intraviertu pry naradžeńni. Ale tam mnie, naadvarot, uvieś čas chaciełasia razmaŭlać hučna, kab usie čuli.

Heta jak vyjści z pohraba, dzie siadzieŭ tryccać hadoŭ, i ŭsim ciełam adčuć svabodu. U Biełarusi hetaj svabody ja nie adčuvaju. A adčuvaju vinu. Nibyta ŭ spakojnym stabilnym biełaruskim mory ja vysunuŭsia sa svajoj prychamaćciu i nahaniaju viecier, i abudžaju pytańni i nieparazumieńni.

Ludzi padzialilisia na tych, z kim ja razmaŭlaju pa-biełarusku, a z kim — pa-rasijsku. Amal z usimi sprabavaŭ naładzić biełaruski kantakt, ale ciažka kamunikavać na roznych movach.

— Budzieš kavu z cukram?

— Da-da, s sacharom.

Pavialičyć

Nu skažy ty: «Aha, z cukram, z cukram», zrabi ty mnie arhazm! Ale nie, tam ža ŭ hałavie takaja pazicyja: «Ja uvažaju biełorusskojazyčnych (afrobiełorusov), no sam razhovarivaju na russkom, i nie budu marať svoju rieċ biełorusskimi słovami, potomu čto nužno ili tak, ili tak». Dy nasr.ć mnie čystaja tam reč ci nie. U mianie jana vabšče hraznaja. Mnie hałoŭnaje, kab byŭ kantakt.

Ot dla hetaha kantaktu ja časta sastupaju i pierachodžu na rasijskuju. Dla hetaha kantaktu i mnie sastupajuć i pierachodziać na biełaruskuju.

Z dvuchmoŭjem uźnikajuć šyzoidnyja situacyi, kali, naprykład, ja sustrakajusia adrazu z dvuma ludźmi, jakija razmaŭlajuć sa mnoj i pamiž saboj pa-rasijsku, a ja z adnym — pa-biełarusku, a z druhim — pa-rasijsku, bo tak skłałasia. I my havorym utroch, jany tolki tak, a ja — i tak, i hetak. I nas nie try, a čatyry, bo mianie — dva, i adzin ź ich lišni.

Ci, kali zvonić telefon, a tam nieznajomy numar — panika! panika! Chto heta? Na jakoj movie ja ź im razmaŭlaju?

Mnie kažuć:

— Aj, nie vypiendrivajsia.

Nie, nu čo, ja prosta vypiendryvajusia. Mnie ž padabajecca ŭsia heta błytanina ŭ hałavie. Dla mianie biełaruskaja mova — panty, nu. Ja lublu refleksii, lublu nienavidzieć siabie, što nie zaŭsiody maju śmiełaść kazać hučna, jak ja chaču. Heta kajf taki — kuplać siniaje zamiest čyrvonaha.

A byvała i tak:

— Dajcie, kali łaska… Oj, prostitie, to jesť, požałujsta.

Ja siabie łamaju, a jana tam siadzić z pryčoskaj i tupa ŭśmichajecca, maŭlaŭ: «Ničoha, ničoha, z kim nie byvaje, i mnie časam rańni Kołas śnicca».

Praścicia-iźvianicia, što ja parušyŭ vaš spakoj i paśmieŭ pa-biełaruski abracicccccccca.

Ja sam nie razumieju da kanca svajho strachu. Musić, jon na hiennym uzroŭni.

U kaho taki samy dyjahnaz, chadziemcie da mianie ŭ pałatu, budźma lačycca razam.

Sa spadarom Dyńko ja mušu pahadzicca: jano lepiej uziać, i hop — i nijakich kampramisaŭ. Bo čym dalej, tym bolej kašy ŭ hałavie i ŭnutranych kanfliktaŭ.

Treba, jak toj kaža, rezać k čortavaj maciery, nie čakajučy pierytanitu.

Treba vučycca ŭnutranaj svabodzie, jakaja paŭsiul, a nie tolki ŭ Biełastoku.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0