Stali viadomyja padrabiaznaści krušeńnia motadeltapłana pad Minskam
14 krasavika 2026 hoda pobač z ahraharadkom Aziarco pad Minskam raźbiŭsia motadeltapłan, jaki vykonvaŭ ahladny palot. Zahinuli piłot i pasažyrka. Miždziaržaŭny avijacyjny kamitet (MAK) pravioŭ rasśledavańnie avijacyjnaha zdareńnia i apublikavaŭ spravazdaču pa jaho vynikach. U dakumiencie apisanyja pryčyny katastrofy, a taksama dziŭnaja detal, jakaja tyčyłasia aparata, što raźbiŭsia. Vydańnie «Lusterka» aznajomiłasia z dakumientam i raskazvaje hałoŭnaje.

Što zdaryłasia?
14 krasavika na placoŭcy Aziarco pravodzili ahladnyja paloty z pasažyrami. Piłotam byŭ 45‑hadovy Rusłan Ivanoŭ, u minułym viadomy jak hitaryst hurta «Ćviet Ałoe». Pieršaj pasažyrkaj stała 26‑hadovaja Taćciana Palanskaja.
Zhodna sa spravazdačaj, palot praciahvaŭsia mienš za chvilinu. Adziny videazapis, jaki dapamoh ekśpiertam, viała na telefon zahinułaja pasažyrka. Jana padrabiazna zadakumientavała dziejańni piłota, pakazańni pryboraŭ i abstaviny, jakija pryviali da trahiedyi.
Na 14‑j siekundzie palotu na vyšyni 30—40 mietraŭ motadeltapłan trapiŭ u zonu turbulentnaści. Jaje intensiŭnaść narastała.
Ad trasieńnia nos motadeltapłana pačaŭ zadziracca — aparat zachodziŭ u bolš kruty nabor vyšyni, čym treba. Piłot spačatku adreahavaŭ pravilna: paciahnuŭ ručku kiravańnia na siabie, i nos pačaŭ apuskacca nazad. Adnak aparat praciahvaŭ nabirać vyšyniu pad dziejańniem uzychodnaha patoku pavietra.

Čamu ŭpaŭ motadeltapłan?
Analiz ekśpiertaŭ pakazaŭ, što piłot, vidavočna, imknuŭsia nie dapuścić źnižeńnia aparata i kampiensavać kren. Ale ŭ peŭny momant adstupiŭ ad instrukcyi, praz što motadeltapłan straciŭ stabilnaść.
Ekśpierty miarkujuć, što dla piłota intensiŭnaja turbulentnaść akazałasia niečakanaściu, tamu što jon niedastatkova praanalizavaŭ faktyčnaje nadvorje.
Na 20‑j siekundzie palotu aparat pierajšoŭ u tak zvany «kuvyrok» — niekantralavanaje kručeńnie vakoł papiaročnaj vosi. Kanstrukcyja pačała razburacca prosta ŭ pavietry: złamałasia levaja papiaročnaja truba kryła, paŭkryło skłałasia, aparat staŭ intensiŭna krucicca.

Ad pierahruzak razburyłasia pražka macavańnia ramnia Ivanova — i jaho vykinuła z kabiny. Pryšpilenaja ramniom pasažyrka zastavałasia ŭ kreśle da samaha padzieńnia (siabar kamandzira raskazvaŭ, što jana pikiravała adna kala siami siekund).
U vyniku zahinuli abodva ŭdzielniki palotu. Cieła piłota znajšli za 30 mietraŭ ad miesca katastrofy aparata.

Što viadoma pra piłota?
U dakumiencie nie paznačana imia zahinułaha piłota, adnak jano nazyvałasia raniej — heta byŭ Rusłan Ivanoŭ. Zhodna sa spravazdačaj, jon byŭ nie tolki kamandziram pavietranaha sudna ŭ toj dzień, ale taksama dyrektaram kampanii «Avijaśviet», jakaja ekspłuatavała motadeltapłan i pasadačnuju placoŭku ŭ Aziarcy.
Ivanoŭ pačaŭ navučańnie palotam na motadeltapłanach u 2018 hodzie, u 2023‑m atrymaŭ paśviedčańnie piłota kamiercyjnaj avijacyi. Jaho ahulny nalot składaŭ 558 hadzin, raniej nie było nivodnaha zdareńnia ci incydentu ź jaho ŭdziełam.

Litaralna za niekalki dzion da trahiedyi Ivanoŭ prachodziŭ kamisiju Ministerstva achovy zdaroŭja, jakaja pryznała jaho prydatnym da pracy. A voś u dzień palotu jon nie prajšoŭ pieradpalotny miedycynski ahlad, choć avijacyjnyja praviły patrabujuć hetaha ŭ abaviazkovym paradku. U hrafie «pieradpalotny miedahlad» značycca «samakantrol».
Paśmiarotnaja sudmiedekśpiertyza ŭstanaviła, što ŭ jaho kryvi nie było śladoŭ ałkaholu ci narkatyčnych rečyvaŭ, śmierć nastupiła ad traŭmaŭ pry ŭdary ab ziamlu.
Adkul uziałasia turbulentnaść?
Farmalna z nadvorjem u dzień zdareńnia ŭsio było ŭ paradku: bačnaść 8—10 kiłamietraŭ, małavobłačna, słaby viecier. Da pačatku palotaŭ Ivanoŭ daviedvaŭsia pra nadvorje ŭ miascovym dyśpietčarskim punkcie.
Ale aŭtary spravazdačy adznačajuć, što ŭsio heta nie vyklučaje niebiaśpieki dla motadeltapłana.
«Motadeltapłan maje małuju masu, značnuju płošču kryła, miakkuju kanstrukcyju kryła i bałansirnaje kiravańnie, — tłumačać jany. — Tamu łakalnyja viertykalnyja paryvy termičnych pavietranych patokaŭ, jakija vyklikajuć rezkaje źmianieńnie vuhłoŭ ataki, i karotkačasovaje haryzantalnaje ssoŭvańnie vietru mohuć akazvać značna bolšaje ŭździejańnie na motadeltapłan, čym na bolš ciažkija pavietranyja sudny z bolš efiektyŭnym aeradynamičnym kiravańniem».
Toj dzień byŭ małavobłačnym, heta dazvoliła soncu intensiŭna prahravać ziamlu. Na karcie miascovaści bačna, što adzin učastak byŭ ciamniejšy za inšy.

«Adkrytyja ŭčastki miascovaści, asabliva suchija pali i ŭčastki z bolš ciomnaj pavierchniaj, nahravajucca chutčej, čym les, vilhotnyja niziny abo zacienienyja zony. Na miežach takich nieadnarodnych (kantrasnych) pavierchniaŭ praź ich nieraŭnamierny prahreŭ mahčyma ŭźniknieńnie zon łakalnaj kanvierhiencyi i ŭtvareńnie termičnych pavietranych patokaŭ (termikaŭ) i pavietranych vichraŭ».
Zhodna z analizam ekśpiertaŭ, aparat trapiŭ va ŭzychodnyja patoki pavietra mienavita kala miažy takoj «zony z kantrasnaj pavierchniaj».
Čamu złamałasia truba?
Trubu, jakaja złamałasia ŭ palocie, adpravili na ekśpiertyzu ŭ Centralny navukova-daśledčy instytut Vajskova-pavietranych sił rasijskaha Minabarony. Zhodna ź jaje vynikami, materyjał «adpaviadaje patrabavańniam techničnaj dakumientacyi».
Aŭtary spravazdačy taksama padrabiazna vyvučyli sam złom i defarmacyju truby. Pa ich acency, «razbureńnie adbyłosia ad dziejańnia adnarazova prykładzienaj raściahvalnaj i zhinalnaj nahruzki z kručeńniem, jakaja pieravysiła tryvałaść truby».

Praściej kažučy — na hety elemient prypała zanadta mocnaja nahruzka. A voś prykmiet razbureńnia praz stomlenaść mietału ci karoziju ekśpierty nie vyjavili. Nie znajšli jany taksama defiektaŭ materyjału ŭ miescy złomu.
Z samim aparatam nie ŭsio było čysta
Ahladajučy abłomki, śpiecyjalisty zaŭvažyli surjoznuju niestykoŭku. Na sudnie, što raźbiłasia, bačny bartavy numar EW-307SL. Zhodna z dakumientacyjaj, na motadeltapłanie z hetym numaram pavinny byli stajać ruchavik Honda D16ZC i kryło «Atam».

Adnak u jaho akazalisia ruchavik Suzuki-G16B i kryło BLIK-14 — kamplektacyja, jakuju dakumientacyja nie praduhledžvaje.
Pry hetym u anhary stajaŭ inšy motadeltapłan — z patrebnymi ruchavikom i kryłom, ale biez tablički ź dziaržaŭnym i rehistracyjnym znakami (byli tolki adtuliny dla macavańnia).


Kamisija pryjšła da vysnovy, što tablički ź dziaržaŭnym i rehistracyjnym znakami, a taksama zavodskim numaram źniali ź inšaha motadeltapłana i pierastavili na toj aparat, jaki ŭ vyniku raźbiŭsia.
U «padmiennaj» pryłady, ź jakoj zdaryłasia trahiedyja, nie było dakumientaŭ, rehistracyi i siertyfikata lotnaj prydatnaści. Jaho data vypusku i termin słužby ŭ spravazdačy «nie ŭstanoŭlenyja». Nie atrymałasia navat vyznačyć jaho ŭładalnika (u inšaj častcy dakumienta paznačanaja niejkaja «pryvatnaja asoba»).

Chto i kali zrabiŭ hetu padmienu, aŭtary nie pišuć. Vierahodna, hetaje pytańnie nie ŭvachodziła ŭ kampietencyju kamiteta.
Aŭtary dakumienta padkreślivajuć, što ich rasśledavańnie «nie praduhledžvaje ŭstanaŭleńnia doli čyjoj-niebudź viny ci adkaznaści», a meta publikacyi — praduchileńnie avijacyjnych zdareńniaŭ u budučyni.
Siarod vynikovych rekamiendacyj MAK takija:
- uzmacnić kantrol za zakonnaściu palotaŭ «pryvatnikaŭ»;
- pakłapacicca pra toje, kab piłoty zvyšlohkaj avijacyi dastatkova viedali pra turbulentnaść;
- abmiažoŭvać navučalnyja i aznajamlalnyja paloty z pasažyrami ŭ hadziny «z vysokim uzroŭniem termičnaj aktyŭnaści atmaśfiery», asabliva viasnoj, a pry nieabchodnaści — arhanizoŭvać raźviedku nadvorja pierad vykanańniem palotaŭ;
- razhledzieć mahčymaść zabieśpiačeńnia motadeltapłanaŭ chutkadziejnaj parašutnaj sistemaj pry vykanańni palotaŭ z pasažyrami i tymi, chto navučajecca.
Raniej Śledčy kamitet zavioŭ kryminalnuju spravu pa fakcie krušeńnia motadeltapłana. Sprava zaviedzienaja pa č. 3 art. 314 KK (Parušeńnie pravił biaśpieki ekspłuatacyi pavietranaha transpartu, što paciahnuła pa nieaściarožnaści śmierć dźviuch asob), joj zanialisia supracoŭniki Hałoŭnaha śledčaha ŭpraŭleńnia SK. Im taksama treba budzie ŭstanavić pravilnaść «ekspłuatacyi pavietranych sudnaŭ dadzienaha typu pa ŭsioj krainie» dla «praduchileńnia padobnych incydentaŭ».
«Dziaŭčyna niedzie praź siem siekund užo pikiravała bieź piłota». Siabar deltapłanierysta, jaki raźbiŭsia ŭ Stročycach, raskazaŭ, što pryviało da trahiedyi
Upaŭ na vačach pieršakłaśnikaŭ — novyja padrabiaznaści padzieńnia motadeltapłana
«Raźbilisia niepadalok ad młyna». Što kažuć miascovyja pra deltapłan, jaki raźbiŭsia ŭčora
Piłot, jaki raźbiŭsia na deltapłanie pad Minskam, — hitaryst hurta «Ćviet Ałoe»
Pad Minskam dva čałavieki raźbilisia na deltapłanie
Ciapier čytajuć
Pamierła Śviatłana Kurs. U jaje tvorach spałučalisia mahija žyvoha žyćcia i biaźlitasny psichałahizm. A ŭ publičnych vystupach i FB — rezki antyimpieryjalizm i elehantny liryzm
Kamientary
U antycykłon vysoki cisk pryciskaje pavietra da ziamli, a nahretaje tolki nad polem pavietra ruchajecca ŭ advarotnym napramku - ŭvierch. Voś i viertykalnaja turbulencyja.
Efiekt uzmacniała miascovaść: prosta ŭ lesie ŭ toj čas mahło być choładna, a pobač na poli śpiakotna. I kantrasny chołmisty reljef kala Pcičy.
Moh upłyvać i sam vadajom (Voŭkavickaje vadaschovišča), nad jakim pavietra jašče macniej apuskałasia ŭniz i achałodžvałasia ad vady (nie pamiataju, mabyć, i lod moh jašče zastavacca). Chałodny bryz nad bieraham z vadajomu moh sustrakacca z sustrečnym vietram antycykłonu i stvarać u zonie avaryi dadatkovuju pulsacyju (niestabilnaść) i padjom pavietra.
(U spravazdačy słušny analiz. Ad siabie ja dadaŭ pra upłyŭ antycykłonu i viersiju pra front bryzu z vadaschovišča).
Antycykłon uvohule značna ŭzmacniaje łakalnyja mikraefiekty mikraklimatu, što my viedajem pa ciažkapradkazalnym načnym zamarazkam nad hlebaj. A śpiecyfičnyja efiekty ŭdzień na soncy i nad ziamloju pravieryli svaim žyćciom dva čałavieki.